Monika Malec "Tajemnica obrazu"

Ten zakupił obraz Targ na Jarzyny za Żelazną Bramą. A to umożliwiło Józefowi Pankiewiczowi wyjazd do Paryża. Kolekcjoner ucieszył się ze srebrnego medalu na paryskiej wystawie światowej. Ta procedura sprawdzania autentyczności dzieł wymaga tego, aby dotrzeć do wszelkich możliwych dokumentów, które by pozwoliły potwierdzić drogę, jaka rozpoczyna się w pracowni artysty, a kończy się w miejscu, gdzie obecnie się obraz znajduje. Czyli mówiąc krótko, chodziło o to, aby wykazać, czy istnieje udokumentowana ciągłość losów obrazu od jego namalowania przez Pankiewicza w Warszawie

Ale też wykształcił całe pokolenie artystów poprzez założenie filii Akademii Sztuk Pięknych w Paryżu, gdzie zawiązało się ugrupowanie kapistów, czyli artystów związanych z Komitetem Paryskim, którzy stali się jego pierwszymi wychowankami, pasjonatami właśnie takiego czystego malarstwa. Pankiewicz stał się dla nich pewnym wzorem, autorytetem, erudytą, ale i takim też artystą, który wprowadzał do historii sztuki. Wychował od Jana Cybisa poprzez Józefa Czapskiego, Artura Naktasamburskiego, Piotra Potworowskiego, Zygmunta Waliszewskiego i Marii Rudzkiej i wielu innych artystów, którzy z kolei później zaczęli wydawać czasopismy, przejęli redakcję plastyki i tam lansowali wzory właśnie tego nowego typu malarstwa związanego z koloryzmem, a po II wojnie światowej

Z różnymi przerwami związanymi z reżimem totalitarnym, ale generalnie jakby gwarantowali pewnego rodzaju ciągłość edukacji artystycznej, zasiadając w różnych akademiach. Jan Cybis w Warszawie, Artur Naksamborski też w Warszawie, Piotr Potworowski w Poznaniu, w Gdańsku, więc ci artyści Niejako transmitowali tą kulturę artystyczną wyzwoloną przez Józefa Pankiewicza, ale nadając jej zupełnie też inne brzmienie, reinterpretowali tą spuściznę koloryzmu. Więc myślę, że te trzy aspekty związane z tą ewolucją artystyczną Pankiewicza, jego kontaktami i wreszcie tworzeniem pewnego środowiska artystycznego tutaj w Polsce, Dodając do tego jakby niezwykłe też wartości malarskie i ten cały dorobek, który nam pozostawił Pankiewicz, to składa się na to, że z perspektywy czasu patrząc, jeden z takich ważniejszych artystów, którzy zaważyli na rozwoju polskiej sztuki w XX wieku.

Kładąc szczególny nacisk na tą tradycję, którą najgólniej rzecz biorąc nazywamy tradycją kolorystyczną. A więc kupował Kapistów, kupował Taranczewskiego, Cybisa, który zresztą wystawy robił wtedy w Poznaniu w 1947 roku, kupował Nachta, Potworowskiego, całą tą plejadę artystów, z których bardzo wielu było uczniami Pańkiewicza. Kępiński budował tę kolekcję malarstwa polskiego właśnie w oparciu o tradycję kolorystyczną, a Pankiewicz był tym założycielem tego nurtu. Jego twórczość leżała u źródeł tej tendencji w malarstwie polskim, więc możemy sobie łatwo wyobrazić, że w sytuacji, kiedy pojawia się w ofercie obraz Pankiewicza z czasów, kiedy właśnie Pankiewicz odkrywał dla siebie impresjonizm, a więc ten kierunek, który potem o rozwoju koloryzmu zadecydował,