Monika Malec "Tajemnica obrazu"

Przypomnijmy, że wcześniej Stanisław Witkiewicz, ojciec Witkacego, niezwykle istotny malarz, ale też krytyk, który pisał o sztuce, sygietyński krytyk, Aleksander Gierymski, to było środowisko, które chciało wzmocnić znaczenie realizmu i oni musieli walczyć tu właśnie w Polsce o ten realizm i to był jakby nowy nurt, w który też Pankiewicz wszedł. I to, gdy pokazał targ za żelazną bramą, to określa się jako tę pracę realistyczną. I to jest ta praca, która różnie była opisywana przez krytykę, gdy ta praca została pokazana. No tu nagroda bardzo dużo dała. To, że został nagrodzony, dostrzeżony ten obraz.

Sukcesu młodego artysty na wystawie w Paryżu mogłoby nie być, gdyby nie Aleksander Gierymski, którego malarstwo inspirowało Pankiewicza. Panowie poznali się w Kazimierzu Dolnym. Ten kontekst Aleksandra Gierymskiego jest niezwykle istotny. Pankiewicz podziwiał artystę, a również, jak opisuje Józef Czapski, Doszło do spotkania w Kazimierzu młody Józef Pankiewicz, który tutaj jest w 1886 roku. Jest ze swoim kolegą też malarzem. Wieczorem idą ze sztalugami i dwóch panów zaczepia ich. Jest to właśnie Aleksander Gierymski i Sygietyński, krytyk.

Zaczyna się rozmowa na temat sztuki. Widać, że znają środowisko Barbizon, zresztą Pankiewicz, jak był w Petersburgu, widział prace Barbizończyków, zachwycił się tymi pracami, więc tu rozmowa się toczy w tym kierunku. I Gierymski zaprasza młodych artystów na wino do winiarni Rabinowicza, tu w Kazimierzu. To jest jakby początek przyjaźni. Później już w Warszawie spotykają się bardzo często i mają wspólny temat. Nowe, rodzące się w Francji malarstwo, oparte na kolorze, w celu światła, jest dla obu malarzy niezwykle ważne. Dzięki Aleksandrowi Gierymskiemu Pankiewicz poznał kolekcjonera Ignacego Korwin-Milewskiego.

I tenże Korwin-Milewski niezwykle wysoko cenił Aleksandra Gierymskiego i to właśnie Aleksandra Gierymskiego odwiedzał w pracowni, w której również pracował Pankiewicz. Więc Korwin Milewski przyszedł do Aleksandra Gierymskiego, ale zobaczył również obraz młodego Pankiewicza, który na tyle mu się spodobał, że jak z jednego źródła wiemy, zakupił go na pniu. I potem ten obraz zakupiony już przez Korwina Milewskiego był pokazywany w Warszawie, w Paryżu, jeszcze raz w Warszawie, ale po roku 1890, kiedy właśnie był pokazywany po raz drugi w Warszawie, słuch o nim ginie. To znaczy Korwin Milewski już nigdzie go więcej nie pokazuje, Choć te swoje zbiory pokazywał i w Berlinie, i w Wiedniu, i we Lwowie, ale nigdzie tam obraz Pankiewicza pokazywany nie był.

Została przez środowisko dobrze oceniona, z zainteresowaniem, natomiast jest o niej dosyć cicho. Myślę, że też jest to związane z tym, że Michał Hake uderza w kanon. Trwają obecnie badania konserwatorskie tego obrazu. Tutaj niestety kropkę nad i musi postawić konserwator. Aleksandra Sobocińska, rzeczniczka Muzeum Narodowego w Poznaniu. Obraz od mniej więcej roku jest w Pracowni Konserwacji Malarstwa i Rzeźby Muzeum Narodowego w Poznaniu i przez panią Agnieszkę Rękawek, która jest autorką tej konserwacji, jest poddawany odczyszczaniu, uzupełnianiu braków i jednocześnie podsłonięciu warstwy malarskiej, która kryła się za zabrudzonym werniksem i przemalowaniami.