RZ#23 Kaktus i słoneczniki | Podcast kryminalny

Malarz van Gogh jest znany ze słoneczników i odciętego ucha, a Holandia z tego, że to na jej ziemi się właśnie owy artysta urodził. W życiu, jak to nie tylko z artystami bywa, raz jest się na górze, a raz na dole. Bruty pech, jak to się mówi w Gencie. Więc kiedy Vincent van Gogh upada na dno, doprowadza go to do podjęcia drastycznych decyzji dotyczących dalszego przebiegu własnego życia. Z powodu tego zdarzenia młodszy brat Vincenta, Theodor, zaczyna cierpieć na depresję i po niedługim czasie także umiera. Jednak nic w przyrodzie nie ginie i jego wnuk, Johan, który już zresztą nie żyje od roku 2019, sprowadzi na świat kolejnego Theodora, który także urodzi się w Holandii i także będzie miał w swoich ostatnich chwilach życia do czynienia z konsekwencjami użycia broni palnej.

Theo van Gogh, 47-letni rowerzysta z Linnaustrad, był właśnie twórcą tego filmu, a samo dzieło zostało zakończone na początku obecnego roku 2004. Jego współtwórcą był Hirsi Ali, somalijsko-niderlandzka pani polityk partii VVDA. Do niej właśnie był skierowany liścik pozostawiony na ciele zmarłego. Sam film o tytule Submission był, jak wiele mediów uzna, głównym powodem śmierci Theo. Opowiadał o życiu islamskich kobiet, które z powodu wyznawców ich religii miały mówiąc prosto przeromanę. Fragmenty filmu, które wywołały najwięcej kontrowersji wśród muzułmanów, to nagie ciała kobiet, na których napisane były teksty z ich świętej księgi. Do tego film ukazywał, jak mało przyjazny kobietom jest charakter tej religii.

To właśnie z powodu wyrażenia swojego zdania na temat religii Theo od dłuższego czasu dostawał groźby. Sprawca dzisiejszej napaści zagroził w liście, że Hirsi Ali będzie kolejną ofiarą fundamentalistów. I tak, sprawca był może samotnym wilkiem, ale za jego plecami stała cała grupa ludzi. Nie omieszkał on też wyrazić swojego negatywnego zdania na temat żydowskiej kliki, która według niego Rządzi krajem holenderskim. Jednym z członków tej kliki miał być według mordercy także burmistrz Amsterdamu, pan Joop Cohen, którego żydowskie pochodzenie miało napastnikowi nie przypaść do gustu. Jak widać napastnik groził śmiercią za wyrażanie zdania na swój temat, sam jednak nie miał problemów z mówieniem o tym, co jemu nie pasuje. A napastnikiem był Bouyeri Mohammed, urodzony jako syn pierwszej generacji imigrantów, którzy słabo porozumiewali się po niderlandzku i mieli mało kontaktów z autochtonami.

Jako przykład podaje się wizytę europejskiej elity politycznej w roku 1997, która wtedy ze skromną jedynie ochroną jeździła sobie na rowerach po ulicach tej pozytywnie nastawionej wioski. Miasto dumne do tej pory ze swojej tolerancji, a nawet z rzadko spotykanej agresji na ulicach, chwaliło się wyważonym i mądrym prowadzeniem rządów według myśli lewicowo-liberalnych i myślało, że zradykalizowana młodzież prawdopodobnie szybko zmieni zdanie i zmądrzeje. Dlatego takich ludzi jak Mohammed i Samir obserwowano, ale nic z nimi nie robiono. Jaki był rowerzysta Theo van Gogh, który zginął na Linaustrad w Amsterdamie? Jak samo nazwisko wskazuje, może mieć on coś wspólnego ze słynnym artystą i rzeczywiście tak jest. Vincent van Gogh, słyczny malarz, miał brata, a brat ten był właśnie pradziadkiem naszego Theodora, zwanego również Theo.

W rodzinie talent nie zginie, może trochę się zmodyfikuje, I tak jak jego przodkowie, Theo również zostaje artystą, tylko trochę bardziej nowoczesnym. Zajmuje się bowiem kręceniem filmów i pisaniem tekstów do gazet. Urodzony 23 lipca roku 1957, Theo był synem pana Johanna van Gogha, który pracował w Służbie Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Matka, Anna von Hof, pełniła rolę pani domu, czyli w domu panował tradycyjny podział ról. Jednak ten dom, już mniej tradycyjnie, był pełen dyskusji i to rozgrzewających do czerwoności. Theo w całym tym cyrku nie rzucał się zbytnio w oczy, kiedy stał w łazience i wyrażał przemowy do ludu. Nikomu to nie przeszkadzało, bo rodzina miała otwarty umysł na wiele spraw.

Van Gogh nie ukrywał więc swojego kontrowersyjnego zdania na różne tematy, co oczywiście sprawiało, że często przydarzały mu się niemałe kłótnie, chociaż on sam zawsze przyznawał, że dla niego harmonia jest najważniejsza. Po prostu ludzie odbierali jego prywatne zdanie, jakby to rzec, no nie za dobrze. Dopóki Theo nie umrze, nikt nie będzie tak bardzo się zastanawiał nad tym, przynajmniej publicznie, dlaczego mężczyzna tak bardzo dążył do pokazania światu uczciwie, co myśli na różne kontrowersyjne tematy. Po śmierci jednak zacznie się doszukiwanie, co mogło być tego przyczyną i oczywiście odnaleziona ona zostanie w dzieciństwie zmarłego. Jak sądzą siostry Theo, Jozin N. i Yantin, ich młodość nie należała do szczególnie skomplikowanych.

Przyjaciel Karel Habler dostał od niego na urodziny serię książek składających się z setek egzemplarzy. Inny kumpel, Michiel Hanrath, odnalazł na swojej wycieraczce kopertę z tysiącem huldenów. Jest to jakieś 450 euro. Które Theo nakazał mu wydać na romantyczną wycieczkę do Paryża lub Wenecji. A było to spowodowane tym, że przyjaciel mu tylko przylotem wspomniał o tym, że się poważnie zakochał. Przez jego prezenty z górnej półki ciężko mu było dać coś od siebie, ale też ciężko było zrozumieć jak ktoś, kto lubił rozpieszczać innych, mógł narobić sobie wrogów. I już wyjaśniam, van Gogh dzawał z siebie wszystko, ale też wszystkiego w zamian oczekiwał. Dla siebie był surowy i wymagał lojalności, pasji, poświęcenia i prawdomówności. To samo miało się tyczyć ludzi z jego otoczenia.

Jeżeli Theo raz kogoś przyłapał na na przykład hipokryzji, relacja była zakończona. Podczas kręcenia filmu Lücher takie rzeczy właśnie przyczyniały się do tworzenia irytacji. Kiedy jego kolega z planu nie miał ochoty pojawić się na nagraniach, tylko odwiedzić swoją partnerkę, van Gogh reagował złością. Jak przyjaciel zrozumiał, van Gogh czuł się w takich sytuacjach porzucony. Z taką samą siłą, z jaką oddawał się przyjaźniu, z taką samą prowadził kłótnie, które przy jego udziale bardzo szybko stawały się przeogromne. Niektórzy twierdzili, że te kłótnie były tak naprawdę o niczym, natomiast inni bronili Theo i twierdzili, że nawet kłótnie rozpoczynał i prowadził według konkretnych zasad, więc teoretycznie nigdy się one nie działy bez powodu. W taki sposób właśnie Theo zerwał kontakt z aktorem Hoffmanem oraz z pisarzem Leonem de Binterem, których zaczął skarżać komercjalizm i wykorzystywanie własnych dramatycznych przeżyć do zbicia zysku.

Nie tylko dla przyjaciół, ale i dla swoich kobiet van Gogh był wymagający. Jego eks-partnerka Hermine Landfrucht, z którą był 5 lat, zerwała z nim, bo specjalnie dla niej kupił zegar do odbijania się na początku i na końcu wizyty. Mogła widywać się z nim tylko raz w tygodniu o ustalonych porach. To mogło rzeczywiście wskazywać na to, że Theo nie miał ochoty do nawiązania długotrwałej i poważnej relacji. Do innych przyczyn takiego zachowania dochodziła jego ambiwalentna relacja z matką. Którą uwielbiał, ale z drugiej strony też przeżył z nią niejedną smutną sytuację. Sam Theo miał mieć podobno duży respekt do kobiet, już chociażby z tego faktu, że mogło urodzić dziecko. Kochał kobiety i to niejedną, a każdej specjalnej dla siebie damie dawał pierścionek i marzył o tym, żeby na jego pogrzebie z zazdrością patrzyły na siebie i porównywały, która z nich dostała od niego większy kamień.

Żadnych kompromisów, tylko najbrudniejsza szczera prawda. W latach 80. krytyka Żygów była zakazana. W latach 90. przerzuciło się to na muzułmanów. Jeśli się źle wyraziłeś, byłeś po prostu rasistą. Van Gogh przez swoje podejście do kontrowersji nazywany był przez to wiecznym antysemitą. Chociaż zdaniem innych i poprawnością polityczną to on akurat prawie się w ogóle nie przejmował. Nie zachowywał się tak dla zdobycia sławy czy uznania, ale dlatego, że nie mógł znieść poświęcenia dla rzeczy zagrażających jego wolności. Tak bardzo potrzebny do spokojnego życia w zróżnicowanym społeczeństwie niestety. Theo doprowadził formę obrażania do poziomu sztuki, jednak nadal miał potężną sieć przyjaciół, a środowisko aktorskie go uwielbiało. Prowadził jeszcze także program telewizyjny, w którym przeprowadzał wywiady z gośćmi, którzy poddawali się jego pytaniom bezproblemowo.

Dzieje się jeszcze gorzej, kiedy w sierpniu 29 następuje premiera filmu Theo van Gogha o tytule Submission, który omawia kwestie kobiet w islamie. We wtorkowy poranek 2 listopada człowiek chcący wprowadzić na świecie porządek oczywisty i prawo do swobodnego wyrażania swojego zdania bez bicia za to osądzanym sądzi za poprawność polityczną czy też bycie rasistą, czyli nasz 47-letni Theo van Gogh. Jedzie do pracy rowerem. Kiedy za jego plecami pojawia się 26-letni bezrobotny Mohammed Bouyeri, poruszający się na modelu damskim marki Hazal, ale takim ciut potężniejszym, bo podchodzącym pod rower górski. Mohammed śledzi Theo już od wiaduktu kolejowego, tak jak zresztą już to robił wczoraj i parę tygodni przed dniem dzisiejszym. Mohammed na chwilę obecną nie pracuje, przerwał studia, a w CV, który rozsyła do potencjalnych pracodawców, nazywa się człowiekiem żyjący z zasiłków, któremu znudziło się siedzenie w domu.

Takie zeznania nie są korzystne dla oskarżanej grupy Hofstadthrupp, bo udowadniają, Przez ich ideologia całkowicie opierała się na przemocy i terrorze. Celem grupy był zamach terrorystyczny w Holandii oraz zabicie polityczki Hirsi Ali Ayan. Kobieta ta z wychowania muzułmanka w dorosłym życiu przerzuciła się na ateizm, a potem na katolicyzm. W Holandii znano ją głównie z negatywnych wypowiedzi na temat islamu oraz z brania udziału w filmie współtworzonym z reżyserem Theo van Goghem. Bouyeri formą swojej wypowiedzi również działa na niekorzyść samego siebie. Według mediów jego zeznania są zamotane i niskiego poziomu intelektualnego, co sprawia, że ludzie nie postrzegają go jako samodzielnie myślącego indywidułu, ale jako uzależnionego od wykonywania rozkazów fanatyka. 10 marca 2006 roku Bouyeri został uznany za szefa grupy Hofstadtrub, za co niestety nie dostał dodatkowej kary, bo co można by mu jeszcze dołożyć do zdobytego już wcześniej dożywocia?