Raport o stanie świata - 12 lipca 2025

Prezydent Trump ostro krytykuje Putina. Czy traci do niego cierpliwość? Nowy raport Instytutu Pileckiego pokazuje ogrom zbrodni rosyjskich wobec ukraińskich dzieci. Czy dokumentowanie zbrodni Rosji w Ukrainie jest częścią polskiej racji stanu? Jeśli tak, to dlaczego Polska przestała finansować tego typu badania? Prezydent Macron z wizytą w Londynie jako pierwszy lider europejski po Brexicie. Na czym polega sojusz brytyjsko-francuski? Czy oba kraje mogą i chcą stanowić fundament nowej strategii obronnej Europy? Naukowcy MIT twierdzą, że kontakt z czatem GPT osłabia funkcję mózgu. Czy sztuczna inteligencja nas ogłupia, czy wręcz przeciwnie, sprawia, że musimy się bardziej starać? O tym w raporcie o stanie świata 12 lipca 2025 roku.

Tego surowca to można kupić jakikolwiek, czyli właśnie ten w dopowiedzeniu rosyjski. Także są instrumenty finansowe, jakby realne pieniądze, które są transferowane na Ukrainę. Ten Ukraine Facility, mechanizm unijny, który też służy celom cywilnym i to są po prostu realne transfery na Ukrainę ogromnych sum pieniędzy. A koalicja chętnych? Tak, no to jest teatr polityczny. Tak samo wojskowi mówią, że to dopóki nie ma jakiejś formuły rozejmu, jakiejś wizji tego, co się może wydarzyć na Ukrainie. I tu też są, Macron mówi na przykład o misji lądowej, ale Ukraińcy urealniają mu te pomysły. Mówią, dajcie nam na przykład obsługę systemów przeciwlotniczych i zadbajcie o na przykład przestrzeń powietrzną Dolini Dniepru.

Czyli żeby zachodnia Ukraina była czysta i żeby na przykład mogły latać samoloty cywilne, lądować w Kijowie. To jest ich interpretacja zaangażowania natowskiego na Ukrainie. Macron oczywiście ma napoleońskie plany dotyczące wysłania tam jakiejś dużej liczby żołnierzy. na miejsce. Natomiast też nie tam, gdzie oni są potrzebni, no bo przecież duże zgrupowania wojskowe byłyby potrzebne do pilnowania linii rozgraniczenia, czyli tego, co się dzieje na Donbasie, na Charkowszczyźnie, a nie na przykład w Żytomierzu czy w Kijowie. Tam te wojska są po prostu niepotrzebne. Jak oceniać te, nazwijmy to, znaki zniecierpliwienia okazywane przez Trumpa wobec Putina? Wiem, że to jest pytanie, które ma mniej więcej długość życia jędki jednodniówki, ale

Prezydent Francji Emmanuel Macron odwiedził Wielką Brytanię jako pierwszy przywódca Unii Europejskiej po Brexicie. Wizyta symboliczna, pełna historycznych odniesień, ale też bardzo aktualnych kontekstów politycznych i gospodarczych. Takich jak kryzys migracyjny w kanale La Manche, wojna w Ukrainie, budowa zdolności obronnych Europy, wojna w gazie, stosunek Francji i Zjednoczonego Królestwa do dwóch największych potęg geopolitycznych Stanów Zjednoczonych i Chin. Macron spotkał się z królem Karolem, premierem, przywódcami partii politycznych, biznesmenami, wygłosił przemówienie do posłów i lordów. Jaki był cel tej wizyty, na ile został zrealizowany, kim dla siebie są obecnie i będą w najbliższej przyszłości Francja i Zjednoczone Królestwo? Porozmawiam o tym z Marcinem Giełzakiem, współautorem podcastu Dwie Lewe Ręce.

Witam pana, dzień dobry. Dzień dobry, dziękuję za zaproszenie. Była brytyjska premier Liz Truss. Zapytano o to, czy prezydent Macron jest przyjacielem czy wrogiem Wielkiej Brytanii. Odpowiedziała, the jury is out, za wcześnie by wyrokować. To jest jeden z tych nielicznych cytatów premier Truss, który się ostał po jej krótkim rządzeniu. Ale być może celny w tym sensie, że określenie kim są dla siebie Francuzi i Brytyjczycy wcale nie jest łatwe. Jak by pan nazwał ten stosunek obu państw i obu narodów? Poeta napisał, że to dwie brakujące połówki idealnej cywilizacji, a polityk brytyjski, dawny minister Denis McShane według mnie powiedział w sposób niezwykle celny, że Francja i Anglia mają się do siebie jak stare małżeństwo, którym...

Nie ma w NATO drugiej takiej relacji, gdzie dwa państwa powiedziałyby o sobie, że jest sytuacją niewyobrażalną, gdzie... Zagrożone byłyby interesy jednego, drugie państwo nie wystąpi w jego obronie. Żywotne interesy w żargonie z polityki międzynarodowej oznaczają zagrożenie, które wymaga użycia broni atomowej. Zatem Francja i Wielka Brytania obok NATO mają względem siebie zupełnie wyjątkowe zapewnienie, że użyłyby broni atomowej, żeby bronić siebie nawzajem. Historia jest obecna w tych kontaktach i to w sposób czasem żartobliwy, czasem poważny, ale nie po to przyjechał Macron, żeby ją wspominać, a zatem po co przyjechał? Jak sądzę, przyjechał po to, żeby znaleźć nowy modus operandi, jeżeli chodzi o relacje z Wielką Brytanią po Brexicie.

Wreszcie mamy chociażby problemy imigracyjne. No właśnie, zanim przejdziemy do kolejnych spraw, pozostańmy na moment przy tym. Czy przypadkiem Kirstarme nie ulega tym napoleońskim wizjom Macrona, które w tej chwili nie są niczym innym poza wizjami? Po to, żeby w ogóle mówić o jakiejkolwiek realizacji tych zadań koalicji chętnych, musi nastąpić rozejm na Ukrainie. NATO się w tej chwili nie zanosi. Celnie pan przywołuje imię Napoleona, ja bym tylko tu dodał liczbę 3 następnie, prawda? Bo niczym za czasów Napoleona III, czyli w 1853 roku, Francja i Anglia wspólnie pobiły Rosję na terenie dzisiejszej Ukrainy, prawda? W czasie wojny krymskiej.

A czy lotnictwo wtedy wejdzie do gry? Jeżeli tak, to gdzie ono jest? W Polsce? W Rumunii? Ile jest tych samolotów? Jakie mają rozkazy? To się robi bardzo skomplikowana rzecz, kiedy tylko... Przyjmiemy jako roboczą tezę, że te siły tam jadą nie jako siły pokojowe, które mają rozdawać koce uchodźcom, tylko jako siły, które mają rozdawać ołów Rosjanom. Wtedy powstaje pytanie, na co tak naprawdę Francja i Anglia są gotowe. To jest niezwykle ciekawe pytanie, a jeszcze jedno pytanie jest ciekawe w tym kontekście. Nie każda wizyta oczywiście musi być trójstronna, ale w tych rozważaniach w ogóle nie ma Niemiec. Dlaczego ich nie ma? Z powodu, który kiedyś zdradził już nie pełniące swojej funkcji, bo odszedł po konflikcie z prezydentem Macronem, dawny francuski szef sztabu, generał de Villiers, który powiedział, że z punktu widzenia wojskowego Wielka Brytania jest cenniejszym sojusznikiem niż cała reszta Europejczyków razem wzięta.

To inna sprawa, jaka jest wartość tych zapewnień. Ale Francja rozpoczyna tego rodzaju grę. Rozpoczyna też tego rodzaju grę na obszarach należących do dawnego rosyjskiego imperium zewnętrznego albo tego sypiącego się. W Gruzji, w Armenii, w Kazachstanie, w Mongolii. Innymi słowy... w tej sytuacji Francuzi są raczej nastawieni na rywalizację z Niemcami, a nie na to, żeby ich dopraszać na trzeciego, a z kolei chętnie by z Wielką Brytanią znaleźli jakieś porozumienie, jak już mówiłem, w tej post-Brexitowej rzeczywistości. No i tu od razu tylko dopowiem dwie szybkie rzeczy. Palestyna, Macron próbuje przekonać Starmera do tego, żeby tutaj Francja i Anglia mówiły jednym głosem, miały jedną politykę wobec Izraela, nawet jeżeli trzeba, żeby ta polityka była inna niż amerykańska, co jest zawsze dla Brytyjczyków trudne,

Mogą przecież utrzymywać, że podjęli wszelkie próby, żeby takowi się na teren Wielkiej Brytanii nie dostali. Ale jeżeli oni przejdą przez jedno i drugie sito, francuskie i brytyjskie, no to po prostu gdzieś przepadną i nie będzie sposobu na to, żeby ich następnie łatwo odnaleźć. No a co będzie, jeżeli Francuzi zgodnie z praktyką, która miała miejsce w przeszłości, będą przymykać oko na przedostawanie się osób z Calais do Wielkiej Brytanii, twierdząc, że lepiej, żeby byli tam niż tu. Mam takie wrażenie i proszę pana o opinię, czy to jest wrażenie błędne czy słuszne, że jednak podczas tej wizyty Macron występował w roli takiego trochę senior partnera. To znaczy on sobie pozwalał na bardzo otwartą krytykę Brexitu.

Mówił, że wszystkie te problemy właśnie, które się wiążą z imigracją do Wielkiej Brytanii, a raczej niemożnością reakcji na te przepływy ludzi w małych łodziach, wiąże się z tym, że Brytyjczycy stracili na przykład dostępy do baz danych europejskich. To jest moment, pan wcześniej wspominał o tym, że Macron wykorzystuje fakt... że Francja jest znacznie bardziej niezależna od Stanów Zjednoczonych niż Wielka Brytania. To jest moment, kiedy chyba Macron jest troszeczkę w tym partnerstwie wyżej niż Starmer. Powiem tak. Pamiętam, jak oglądałem mecz należący do świętej wojny w rugby. Francja-Anglia. 2023 rok był to mecz rekordowego zwycięstwa Francuzów. 53 do 10, więc tam Anglia zostaje starta w proch.

I w takiej sytuacji z całą pewnością angielska prasa, zwłaszcza bulwarowa, gdyby to oni wygrali, zachowywałaby się nieprawdopodobnie chępliwie. Tymczasem zarówno francuscy zawodnicy, jak i trener zachowywali się bardzo powściągliwie. Raczej podkreślali klasę rywala, to jak są szczęśliwi z tego zwycięstwa, ale powstrzymywali się od złośliwych komentarzy, co Brytyjczycy odnotowali. mam wrażenie, że można by od prezydenta republiki oczekiwać tego samego, to znaczy to zdecydowanie nie był czas na rundkę honorową, to nie był czas na otwieranie szampana, to nie był czas na mówienie jaki jest problem z Brexitem czy innymi elementami brytyjskiej polityki, to był czas na ofensywę dobrej woli i były takie momenty w wystąpieniu Macrona, które cechowała wielka kurtuazja, chociażby wspomnienie

określających codzienną współpracę, które mogłaby doprowadzić do tego, że nasze dwa wielkie narody będą szły dalej, stawiały czoła nowym wyzwaniom skuteczniej niż do tej pory. Tyle. Natomiast tak, odczułem pewien ton u Makrona, który był moim zdaniem niepotrzebny. A Macron będzie wspierał Wielką Brytanię w tym procesie resetu z Unią Europejską, który został zainicjowany w maju tą umową bardzo ramową, trochę mglistą. No ale umową, której celem ma być to, żeby wszystkie złe skutki Brexitu zostały zminimalizowane. Natomiast, żeby rząd brytyjski nie musiał się jednocześnie tłumaczyć, że Brexit został zniwelowany totalnie i wróciliśmy do punktu sprzed czerwca 2016 roku.

Chodziło o to, żeby Anglię przeczołgać. Anglia przeczołgana już została. I teraz wchodzimy w trzeci etap i pewnie się objawi jeszcze inna mądrość etapu przy tej okazji, To znaczy, kiedy widać, że francuski interes narodowy, a przy wszystkich deklaracjach, jakie Emmanuel Macron składa odnośnie jego zainteresowania wielką Europą, europejską suwerennością i w ogóle europejskim kontekstem jego polityki, to kiedy Macron mówi Europa to myśli Francja i wtedy natomiast wszystko staje się... więc do tego stopnia, do jakiego to będzie służyć interesom Francji, oczywiście będzie zainteresowany zbliżeniem z Wielką Brytanią, a uważam, że w takich obszarach jak obronność, jak wojsko, jak wymiana technologii obronnej, czyli chociażby wspólna konstrukcja rakiet powietrze-powietrze, o której teraz dyskutowano, widać, że Niemcy tu nie będą równie dobrym partnerem jak Anglia, to jest w interesie Francji, a więc będzie dążył do zbliżenia.