Raport o stanie świata - 1 listopada 2025

Przygotowania do wojny. Takim tytułem gazeta Haaretz opatrzyła zapowiedź meczu o Puchar Ligi Izraelskiej. W tym tygodniu o Totokap zagrały Maccabi Tel Awiw i Bejtar Jerozolima. Autobusy z jadącymi na mecz kibicami były drobiazgowo przeszukiwane. Okolice stadionu w Hajfie patrolował policyjny śmigłowiec, a w pogotowiu czekały armatki wodne i oddziały policji konnej. Porównanie do wojny to cytat z jednego z dowodzących akcją zabezpieczania meczu. Według Haaretz był to pokaz siły ze strony policji, która w ostatnim czasie zbrutalizowała swoje działania, nie tylko wobec kibiców. Mówi dziennikarz Haaretz Ido Rakowski.

Teraz bardziej niż kiedykolwiek. Na trybunach było spokojnie, choć policja i tak zatrzymała na przesłuchania kilka osób. Na publikowanych w sieci nagrania kibice starają się udowodnić, że z trybun wyciągane były przypadkowe osoby. Tydzień wcześniej policja odwołała derby Tel Awiwu między Hapoelem a Maccabi, tuż przed rozpoczęciem tego meczu. Mówi Josim Medina z zajmującego się blisko wschodnim futbolem portalu Babagol. Przed rozpoczęciem meczu w Tel Awiwie kibice rzucili racę na boisko. Takie rzeczy zdarzały się już w Izraelu wcześniej.

Zwykle policja decyduje wówczas o przerwaniu meczu na kilka minut, żeby pozbyć się rac i ostrzec kibiców. Tym razem po prostu odwołano spotkanie. Oficjalnie z powodu obrażeń, których przez racę doznało kilku kibiców i policjantów. Natomiast relacje między policją a kibicami, zwłaszcza kibicami HPL-u Tel Aviv, są bardzo napięte. Było więcej takich zdarzeń, kiedy policja brała sobie na cel właśnie kibiców tego klubu. To działo się również w dniu tamtego meczu. Kilka godzin przed jego rozpoczęciem policja zaczęła przepychanki z kibicami HPL-u, nie traktując ich najlepiej. Policja w Izraelu jest agresywna wobec kibiców i była taka również przed przyjściem obecnej władzy. W sieci krąży wideo dowódcy policji z regionu Tel Awiwu, który 15 lat temu, gdy był jeszcze niżej postawionym funkcjonariuszem, kopał kibiców Bejtaru Jerozolima.

Teraz sprawy nieco się pogorszyły. Zresztą więcej przemocy ze strony policji jest nie tylko w trakcie meczów. Żeby zrozumieć, dlaczego podlegająca nacjonalistycznemu ministrowi bezpieczeństwa policja wzięła sobie na cel akurat kibiców HPL-u, trzeba przyjrzeć się izraelskiej scenie kibicowskiej. Odbija się w niej historia kraju, ale też obecne podziały społeczne, polityczne, finansowe i etniczne. W tabeli Izraelskiej Ligi Piłkarskiej powtarzają się dwie nazwy. Pięć z grających tam drużyn to Hapoel, cztery z nich to Makabi, tyle że z różnych miast.

Kluby te wywodzą się z organizacji działających jeszcze przed proklamowaniem przez Izrael niepodległości. Hapoel powstał przy broniącej praw pracowniczych organizacji Histadrut, związanej później z socjalistami. Makabi od początku wpisywała się w główny nurt syjonizmu. Oprócz tego był jeszcze bejtar. Ideologiczny profil tych zespołów nakreśla Ido Rakowski. Hapoel historycznie był związany z ruchem robotniczym. Maccabi z liberałami. Bejtar z rewizjonistami, czyli powiedzielibyśmy z prawicą. Ale to nie są dziś tak oczywiste i proste podziały. Każdy klub i nastawienie jego kibiców odzwierciedlają położenie i specyfikę danego miasta.

Na przykład Maccabi Haifa nie był tak naprawdę liberalny, ale raczej był miejscem dla ludzi wykluczonych, którzy nie byli częścią ruchu robotniczego. Zawsze grali tam arabscy zawodnicy, a na trybunach jest mnóstwo muzułmańskich i chrześcijańskich arabskich kibiców. Masz ludzi, którzy uważają się za prawicowców, czasami może skrajnych, i są kibicami hapoelu Tel Awiw. A z drugiej strony masz ludzi, którzy uważają się za lewicowców, Protestują przeciwko rządowi i reformom sądownictwa, a są kibicami Maccabi Tel Awiw. Potwierdza to Yossi Medina. Obecnie większość klubów właściwie nie ma już powiązań politycznych.

Głównie dlatego, że są to kluby prywatne albo należą do samorządów. Spójrzmy na jeden z największych klubów w Izraelu – HPL Berszewa. Berszewa nie jest uważana za lewicowe miasto. Większość mieszkańców głosuje na partie prawicowe, a jednak to Hapoel historycznie jest tam najważniejszym klubem. Polityka nie jest główną osią konfliktów między klubami i kibicami. Rywalizacja dotyczy głównie drużyn, które akurat walczą o mistrzostwo, albo tych z jednego miasta, jak w typowych derbach. Rywalizacje oparte na ideologii to mecze Hapoelu Tel Aviv z Bejtarem i Bejtaru z Bnei Sahnin, który kiedyś też był Hapoelem. Bnei Sahnin to najlepsza drużyna arabskich Izraelczyków.

Te przyśpiewki nie są już tylko na trybunach Bejtaru Jerozolima. Nawet w hapuelu Tel Awiw, drużynie historycznie lewicowej, drużynie partii pracy, kibice wygwizdali w tamtym roku arabskiego zawodnika. Tak, to są pojedyncze przypadki, ale one nie zdarzały się przed 7 października. W Lidze Izraelskiej grają jeszcze dwa kluby, które jak ulał pasują do snucia opowieści o skomplikowanej strukturze Izraela. To Bnei Sahnin i Makabi Bnei Raina, oba grające na terenach zdominowanych przez arabskich Izraelczyków.

W zeszłym sezonie kibice Bnei Saknin wygwizdali hymn narodowy. I odwrócili się tyłem do boiska w czasie jego odgrywania. A wtedy kibice HPL-u Berszewa ruszyli na nich ze swoich trybun. Jest taki piłkarz Dia Saba. Świetny napastnik. Grał w reprezentacji Izraela. Jego żona udostępniła na Instagramie relację, że w gazie są też dzieci. I choć zrobiła to ona, a nie sam piłkarz, to on został przez własnych kibiców, kibiców Maccabi Haifa, wybuczany i zwyzywany. Maccabi Haifa to klub, któremu ja kibicuję i było to dla mnie trudne. Boli mnie, że ludzie, z którymi dzielę miłość do drużyny, doprowadzili do odejścia tego zawodnika, Izraelczyka, reprezentanta kraju, tylko dlatego, że jego żona udostępniła relację na Instagramie.

W ubiegłym sezonie grupa kibiców Maccabi Haifa wywiesiła w czasie meczu transparent, na którym przekonywała, że życie izraelskich dzieci jest warte więcej niż tych ze strefy gazy. Kibice reprezentacji Izraela nie mieli problemów z tym, że w drużynie narodowej regularnie grali Arabowie. W końcu i ci są obywatelami tego kraju. Ale jak mówi Josim Edina, obecnie nie do zaakceptowania jest dla nich sytuacja, gdy jakiś izraelski piłkarz decyduje się na grę dla Palestyny. Arabscy Izraelczycy decydowali się na grę dla Palestyny już 15 lat temu. Zwykle dotyczyło to jednak zawodników z niższych lig.

Kiedy w Amsterdamie doszło do zamieszek kibiców Maccabi Tel Awiw i Ajaxu, najważniejsi izraelscy decydenci mówili o antysemityzmie, a po grupę izraelskich fanów wysłano rządowe samoloty. Argument antysemityzmu pojawił się też przy okazji niedawnego sporu o wpuszczenie kibiców Maccabi na mecz Ligi Europy przeciwko angielskiej Astonvili. Brytyjska policja, powołując się na względy bezpieczeństwa, nie chciała się zgodzić na przyjazd zorganizowanej grupy z Maccabi. Przeciwnego zdania był naciskany przez Izraelczyków brytyjski rząd. Ostatecznie sam izraelski klub ogłosił, że jego kibiców w Anglii zabraknie. Zrobił to krótko po tym, gdy policja odwołała wspomniane derby Tel Awiwu. Dla raportu o stanie świata Michał Banasiak.