Raport o książkach – Michał Potocki „Malta. Święci i diabły”

A odrywać się od naszych sąsiadów, od których oddziela nas tam raptem 300 km od wybrzeża tunezyjskiego. Na tym też budowano idee polityczne, kiedy Maltą w latach 70-tych, 80-tych rządziła Partia Pracy, która była wtedy partią bardzo mocno lewicującą, komunizującą miejscami. Starała się wręcz na kontaktach z Libią budować przeciwwagę dla wpływów europejskich do tego stopnia, że nawet premier Dom Minto, rządzący ówcześnie, wprowadził język arabski do szkół, co skończyło się raczej karykaturą, no ale próba była podjęta. No tak, a inny z kolei maltański premier był zdaje się ostatnim politykiem, który spotkał się z Muammarem Kaddafim przed wybuchem rewolucji w Libii.

O tym libijskim wątku na pewno opowiemy, bo poświęcasz tej historii związanej z Muammarem Kaddafim cały rozdział swojej książki, ale najpierw powiedzmy o języku. O języku maltańskim, w którym nie tylko przegląda się długa historia tego kraju, ale tak sobie myślę, że przegląda się też stosunek do spuścizny arabskiej i europejskiej, czy też arabskiej i włoskiej Maltańczyków. Bo to, w jaki sposób te wpływy arabskie i włoskie zadomowiły się w języku maltańskim, czy wybrzmiewają w języku maltańskim, sporo chyba mówi o tej historii, sporo mówi o podejściu Maltańczyków do tych dwóch tradycji.

A w sensie politycznym na balansowaniu pomiędzy Wielką Brytanią, Ameryką po jednej stronie, Związkiem Radzieckim i Chinami po drugiej stronie oraz Libią Muammara al-Kaddafiego po stronie trzeciej. I rządy Mintocha właśnie tym się charakteryzowały. Burzliwe życie polityczne doma Mintoffa, pokazujące też myślę te wszystkie znowu wątki historyczne, geograficzne w maltańskiej polityce, ale też burzliwe życie prywatne. Podobno, piszesz, uwodził kobiety seryjnie w tę własną szwagierkę, za co został tak dotkliwie pobity przez swojego brata, że trzeba było wymyślić jakąś historię, że miało jakiś tam wypadek.

W postaci takiej, że Muammar al-Kaddafi fundował im dobre studia w Rzymie, fundował im muzyków, techników. Oni tam nagrywali płyty w warunkach, których na Malcie nie mogliby osiągnąć, no ale przy okazji mieli promować w tekstach ideały zielonej rewolucji libijskiej i powstało kilka płyt, Wydano kilka płyt z udziałem gwiazd maltańskiej strady tamtych czasów, gwiazd, które występowały na przykład również na festiwalu w Sopocie naszym w czasach PRL-u, które śpiewały o Dżamahiri, o Muammar al-Kaddafi, o libijskich bohaterach narodowych, It's okay in Libya today. I tak dalej, i tak dalej. I to można sobie znaleźć po tytułach na YouTubie do tej pory, jeżeli zajrzą Państwo do książki, to ją znajdą. To była muzyka funkowa w ogóle. Nie są to arcydzieła światowego funka, ale brzmią okej, brzmią fajnie.

Znaczy można je sobie puścić i posłuchać i jest to ciekawa przygoda również taka polityczna. No i znów jest pewien dysonans, prawda, między tekstem a brzmieniem tych piosenek. Dużo takich dysonansów, dużo tych paradoksów, sprzeczności. W historii, w opowieści o Malcie premier Malty, Gonzi, był ostatnim, jak to piszesz w swojej książce, przedwojennym gościem Kaddafiego. Spotkał się z Muammarem Kaddafim 8 lutego 2011 roku, czyli bardzo niedługo przed wybuchem rewolucji w Libii. Przytaczasz bardzo ciekawą opinię rosyjskiego dziennikarza Michaiła Zygara, który ma taką teorię, że brutalna śmierć Mułamara Kaddafiego, która nastąpiła w syrcie z rąk jego ludzi, nibijczyków, którzy wymierzyli mu brutalną, bardzo brutalną sprawiedliwość,

On tam nie jechał po to, żeby rozmawiać o wiośnie arabskiej, jechał tam po to, żeby mówić o przyziemnych rzeczach związanych z Z podziałem szelfu kontynentalnego, z rozgraniczeniem wydobycia surowców energetycznych. Malta jeszcze od czasów Kaddafiego z Libią toczyła spór właśnie o podział wód na morzu śródziemnym, co też pokazuje o tym, że ta współpraca nie była zawsze kolorowa i nie układała się zawsze fantastycznie. No ale Kaddafi był już wtedy pod ogromnym wrażeniem obalenia swojego tunezyjskiego sąsiada i apelował o to, żeby Unia Europejska przywróciła mu władzę, bo na gruzach władz poszczególnych państw arabskich przyjdzie Al-Qaida.