Raport o książkach – John Williams „Butcher’s Crossing”

Bo mamy z jednej strony Williama Stonera, którego możemy nazwać... Myślę, że to jest problem z tym, czy można nazwać go przegrywem. To jest bardziej skomplikowana kwestia. Natomiast postać na antypodach jego z jednej strony to jest Cesarz Octamiana August. Ktoś, kto osiąga ewidentny, obiektywny, mierzalny sukces, a sam uważa się za przegranego. Sam... Jest taki właśnie rozdział zainspirowany pamiętnikami Hadriana w Augustie, kiedy po raz pierwszy mówi własnym głosem, oczywiście fikcyjnym i on źle ocenia swoją karierę. W ogóle nie czuje się godny, czuje się oczywiście mniejszy niż Juliusz Cezar, chociaż to on był pierwszym cesarzem rzymskim. I tutaj jest ciekawe, że Williams tak się wydaje, że tak myśli autor, bo sami nie wiemy co, bo Octavian August miał do powiedzenia, zostało po nim bardzo mało świadectw pisanych, zwłaszcza jedną w zasadzie.

Zresztą świadectwo, które zostało po, tak się tak składa, to teraz mi się skojarzyło, świadectwo, które zostało po Augustie, dzisiejsi raperzy nazwaliby bragą, czyli jednym wielkim chwalipięctwem. To jest wyryte na skale, znaczy na murze w Antiochi, jeżeli się nie mylę, czyny boskiego Augusta. autobiografia, co mi się udało. Natomiast książca Augusta jest przedstawiona zupełnie inaczej, także mam wrażenie, że William Spoon na tyle tutaj mądry, żeby wiedzieć, że taki kapitalistyczny sukces to niekoniecznie jest to, o czym powinno mu zależeć, że może faktycznie czymś innym wygra. To jest też ciekawe, jak o tych wszystkich trzech ważnych książkach, powieściach Johna Williamsa, które składają się na ten kanon jego, można mówić właściwie w jednym zdaniu, można robić nawiązania między nimi.

Też nie jest to przypadek, że akurat wam we Francji zażarło. Mam wrażenie, że i w Stonerze, i w Butchers Crossing, i w Augustie są bezpośrednie inspiracje francuskie. Myślę, że w Stonerze to się cieszę, bo w Polsce to się przyjęło jako absolutny pewnik, że to Flaubert i pani Bawary jest inspiracją, ale to ja to wymyśliłem. Znaczy ja to napisałem w posłowiu, nie ma tego nigdzie, nikt tego wcześniej nie powiedział, ani w Ameryce, ani we Francji, nie widziałem czegoś takiego. Ja to po prostu zobaczyłem, bo tam mienią się oczy bohaterki, żona ma inicjały EB, tam jest Edith Bostwick, Emma Bawary i tam jest parę takich elementów czysto wziętych z Flauberta. Mam zresztą wrażenie, że i w Butchers Crossing, w wcześniejszej powieści, elementy realizmu, ale takiego skrajnego, to znaczy absolutnego skupienia na detalu i na fizyczności, też są wzięte z Roberta.

Natomiast w Augustie jest bezpośrednia inspiracja, moim zdaniem, dziennikami, tu się mówi, dziennikach Adriana, Marguerite Jursenar. I też ewidentne odwołania do tego są. Także mam wrażenie, że to jest bardziej No w ambicjach własnych, bardziej europejski pisarz, trochę tak jak Henry James chciał, że bardziej europejski niż amerykański. Powiedziałeś o tym sposobie pisania Johna Williamsa, takim realizmie, który rzeczywiście skupiony jest na każdym detalu. To są takie opisy, ja to sobie nazywam krok po kroku. On nie roni po prostu żadnego szczegółu tego, co dzieje się w danej chwili, którą on chce opisać z jego bohaterem. I może bym zacytowała taki fragment, który sobie zaznaczyłam, kiedy czytałam powieść Butcher's Crossing, który właśnie jest doskonałym przykładem tego,

Wiesz co, ja mam takie wrażenie, kiedy sam to tłumaczyłem i kiedy też czytam opinie ludzi na portalach typu Lubimy Czytać, że sens tych książek troszeczkę mi się wymyka w wysłowieniu. To też brzmi pretensjonalnie, ale jednak miliony się nie mogą mylić. Za każdym razem ludzie mówią to samo, że o przegranym bohaterze, czy to jest o Stonerze, czy o Augustie, czy o Butchers Crossing, o sensie życia i tak dalej, ale każdy podkreśla, że z jakiegoś powodu książka zalazła mu za skórę. I zwłaszcza dotyczy to Stonera. że coś poruszyła i ja mogę powiedzieć dokładnie to samo, szczerze, po doświadczeniu trzech lat spędzenia z tym pisarzem, że naprawdę bardzo dużo mi zmienił w sposobie myślenia, w sposobie przeżywania świata. I to się też zgadza z tym, co się dzieje z tymi samymi bohaterami, kiedy na przykład William Andrews, czyli główny bohater Butcher's Crossing jest pytany, to co żeś tam przeżył na tym zachodzie?

To jest zresztą taka cecha, to państwu może powiem, jeżeli ktoś jeszcze na przykład nie czytał żadnej z jego powieści, żeby się nie zrażać na początku. On ma taką metodę w każdej ze swoich powieści. że najpierw wystawia nas na pewną próbę. Na początku to jest żmudne, troszkę nudne, troszkę mdłe nawet momentami. Na przykład w Augustie to są po prostu niekończące się opisy marynistyczne, ale to w pewnym momencie zostanie przełamane. To jest na co czekać. Na pewno będzie wielki przełom, na pewno, znaczy warto spróbować chociaż przejść przez te, zazwyczaj to jest jedna trzecia każdej z książek. Dlatego widzisz, kiedy ja ci mówię, że tłumaczyłem w zasadzie tę samą powieść, no tak właśnie było, że ja wiedziałem już, kiedy tłumaczyłem, bo przez książkę najpierw się wymęczę, a potem nagle będzie bum i tak było.