Śliwińska-Buśkiewicz: problem delegacji sędziów pozostał mimo wyroku TSUE

Prawo dajnia. Dzień dobry Państwu, Jakub Pilarek, moim i Państwa gościem jest dzisiaj Pani sędzia Kinga Śliwińska-Buśkiewicz, Stowarzyszenie Equitas. Dzień dobry Pani sędzio. Dzień dobry Panie redaktorze, dzień dobry Państwu. Pani sędzio, umówiliśmy się na rozmowę o sytuacji w KRS-ie i sądownictwie, ja słowa dotrzymał, ale na początek tylko jedno pytanie zadam, takie nie będziemy tu się wchodzić w wielkie szczegóły, ale jednak chciałem je zadać. Otóż napisałem dzisiaj na portalu X taką opinię, wyraziłem, że jeżeli chodzi o Trybunał Konstytucyjny, to Jedyny taki reset konstytucyjny, no bo wymagałyby to rzeczywiście zmiany konstytucji, które ja sobie wyobrażam, który byłby takim uczciwym resetem intelektualnie i wobec obywateli, to jest taki reset, w którym Polacy wybraliby w wyborach sędziów Trybunału Konstytucyjnego.

Dlatego, że prawnik ma być kompetentny i ma być w zasadzie prawnik, a jeszcze taki, o takich wysokich kwalifikacjach, I zawodowych i moralnych, który miałby pełnić funkcję sędziego Trybunału Konstytucyjnego. I z tym się wiąże to, że on nie powinien być w zasadzie za bardzo znany. Bo on może być znany z publikacji naukowych, z orzeczeń, z glos, natomiast nie powinien być osobą popularną, tak? I ja tutaj widzę takie zagrożenie, że Skąd społeczeństwo miałoby wiedzieć, na kogo ma głosować? Ja się boję zawsze właśnie takich kampanii wyborczych, za którymi by mogły stanąć partie polityczne, różne stowarzyszenia, ugrupowania społeczne.

To niby rok temu, 7 maja 2025 roku weszła w życie taka nowela do tych wszystkich naszych pragmatyk służbowych i dla sądów powszechnych, wojskowych. I tam niby miało to być wykonanie wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który zanegował sposób delegowania sędziów do polskich sądów, tymczasem nic bardziej mylnego, ponieważ wcale nie uregulowano tego, na co Trybunał Sprawiedliwości zwracał uwagę. Nadal są delegacje i jeszcze ciekawe jest to, że w prawie ustroju sądów powszechnych zasadą jest, że można delegować sędziów do sądów równorzędnych lub niższych, a wyjątkowo do sądów wyższego szczebla.

Natomiast ja osobiście nie znam w przypadku delegacji do sądów równorzędnych lub niższego szczebla. Wszystkie delegacje dotyczą szczebla wyższego i jeśli to są delegacje od ministra sprawiedliwości, to mamy ewidentną zależność sędziego od decyzji ministra sprawiedliwości, który w każdej chwili może tę delegację odwołać, bo właśnie to zarzucał Trybunał Sprawiedliwości, że W Polsce nie ma żadnej sądowej kontroli ewentualnego odwołania z delegacji. Wyrok zapadł listopad 2021 roku, zaraz minie 5 lat i nadal nie wprowadzono nic w tym zakresie, żadnej ścieżki odwoławczej. A najlepszym przykładem, jak bardzo jest to uznaniowe ze strony ministra, jest sytuacja z początku tego roku,

Ale to skoro o twarzach i justicji pani sędzia wspomniała, to ja nie mogę się nie zapytać o bardzo oryginalny obrazek, który się ukazał na Facebooku Stowarzyszenia Justicja. Mianowicie pan sędzia, albo były sędzia, nie wiem, Krystian Markiewicz, były prezes justicji, kilka, chyba kilka czy kilkanaście, chyba kilka dni temu Pojawił się na jednym ze zdjęć właśnie na Facebooku. Wiem, że pani sędzia zna ten przypadek. Jakby pani sędzia mogła powiedzieć słuchaczom o co chodzi, bo jest to piękna, w cudzysłowie, historia. Szczerze mówiąc, nie wiem o co chodzi. Moje stowarzyszenie, naprawdę byliśmy zdumieni, bo... Jeszcze pan Krystian Markiewicz, sędzia wybrany przez Sejm na sędziego Trybunału Konstytucyjnego, który powinien już zrzec się tytułu sędziego Sądu Powszechnego.

Tak, i chyba nie powinien być członkiem Stowarzyszenia Sędziowskiego. Tylko wiem, że Stowarzyszenie Justicja różne osoby czyni takimi członkami honorowymi, więc być może tak to rozwiązali. Ale nie mniej to z tego, co było podpisane na tym zdjęciu na Facebooku, to było zebranie, takie spotkanie robocze zarządu. tego głównego stowarzyszenia i był ustalany jakiś tok prac, więc tak nie za bardzo wiem co tam mógł robić były prezes i obecnie sędzia Trybunału Konstytucyjnego wybrany na sędziego przez Sejm. Bo faktycznie standardy tak się jakoś obniżają nam, że sędziowie sądów powszechnych w zasadach etyki Mają zapisane, żeby właśnie nie utożsamiać się z żadnymi czy ruchami społecznymi, stowarzyszeniami, partiami.

Oczywiście my możemy należeć do stowarzyszeń, tworzymy stowarzyszenia sędziowskie, ale raczej to nie powinno być takie No tak jak tutaj mamy osobę wybraną na sędziego Trybunału Konstytucyjnego, to już całkowicie powinna raczej się od tego odcinać, a skoro jest na zebraniu zarządu, czyli co, ustalają linię współpracy, czy... no dziwnie, bardzo dziwnie to wygląda. No tak to właśnie wyglądało, tak, bo to trzeba podkreślić, no że to nie była jakaś, nie wiem, konferencja, gdzie zapraszano gości, no bo tutaj to, powiedzmy, nie było nic zdrożnego jakby. Tak, tak. Tylko to było właśnie takie wewnętrzne spotkanie robocze. Tak. Z tego co pamiętam, pan sędzia chyba Zaraz aż sprawdzę, jeśli znajdę, chyba w koszuli zakasanej z takimi rękawami, tak trochę w takim casualowym stylu siedzi.

Tak, ewidentnie spotkanie robocze. Tak to wyglądało po strojach wszystkich. Nieformalne bynajmniej. Może on jest jeszcze w takim rozkroku jednak między tą justicją a Trybunałem Konstytucyjnym. Można by psychologicznie zrozumieć, pani sędzia, takie wątpliwości, bo Jeszcze nawiążę przy okazji do tego Trybunału, bo tu chyba żadnego światełka w tunelu dla takiego spokojnego działania tej instytucji w perspektywie wielu lat to chyba nie ma. Jak tak to będzie wyglądało, to chyba nie bardzo. Chyba nie jest to optymistyczne, a dla nas wszystkich jako obywateli Trybunał Konstytucyjny jest strasznie ważny, ponieważ on faktycznie jest tym wentylem, I chroni nas przed zakusami władzy ustawodawczej, bo on weryfikuje wszystko, o co zostanie pytanie złożone, skarga konstytucyjna, ale obywatele też mają do tego prawo, jeśli coś ich dotyczy.

Natomiast jeżeli Tak to ma wyglądać, mają być takie standardy, że ze spotkań jeszcze jakiś czas temu, prawie że, no to jest już historyczne, ale ze spotkań z partią, potem przez protesty z różnymi politykami i właśnie organizacjami społecznymi związanymi z konkretnymi partiami i później się idzie do Trybunału Konstytucyjnego albo z ław sejmowych, Prosto czy z rządu, no to chyba nie wygląda to najlepiej i chyba nie wróży nam dobrze. Ale to myślę, że to wymaga naprawdę takich rozwiązań systemowych. Być może antidotum byłoby to, żeby była jakaś ustalona większość kwalifikowana do wybierania, a może całe Zgromadzenie Narodowe powinno wybierać sędziów Trybunału Konstytucyjnego.

Natomiast tutaj mamy do czynienia z prawomocnym orzeczeniem, mieliśmy, prawomocnym wyrokiem rozwodowym, a ktoś uznał, że będzie sobie weryfikował statut sędziego od prawomocnego wyroku i nagle odmawia dokonania podziału majątku. I to powiem szczerze, to dużo osoby właśnie na przykład z justicji, przedstawiciele często powołują się na orzecznictwo Trybunałów Europejskich, tylko chyba słabo czytają to orzecznictwo. Bo to nie do końca wygląda tak, że można sobie w taki sposób uchylać orzeczenia. Bo nawet jest bardzo ciekawa sprawa Simpson przeciwko Radzie i Komisji Unii Europejskiej, gdzie nieprawidłowo obsadzono Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. I jednak Sąd Trybunał stwierdził i to Wielka Izba cała orzekała, że pomimo, że było to uchybienie formalne, to nieprawidłowo sądy pouchylały, tylko kierując się właśnie tak zupełnie nieadekwatnie samym naruszeniem procedury.

Gdyż powinny jeszcze zobaczyć na ile to wpłynęło na niezawisłość tych sędziów w tej konkretnej sprawie. I to jest też kwestia testów niezawisłości. Ostatnio Trybunał w ubiegłym tygodniu orzekł, że jest to niezgodne z Konstytucją. I tu też po prostu w taki sposób się podchodzi zupełnie nieprawidłowo się podchodzi do tej instytucji, bo tylko się patrzy data nominacji sędziego, no to oczywiście już nieprawidłowo sąd Natomiast to trzeba odnieść do okoliczności sprawy, do okoliczności nominacji sędziego i na ile te okoliczności mają związek z tą sprawą. I naprawdę, jeżeli się dobrze by przeprowadzało test niezawisłości, to on absolutnie nie pozwoli wyeliminować prawie 99% sędziów.