s02e16 - Ten z Remigiuszem Ryzińskim
Dzisiaj będzie na poważnie, jak to w kryminale. Mechanizm akcji „Hiacynt" z lat 80. XX wieku, to idealne foucaultowskie panoptikum. Akcja inwigilacji i homofobicznego z gruntu „spisu powszechnego” homoseksualnych mężczyzn była skrzętnie zaplanowana i przygotowana na wielką, ogólnopolską skale, a jej skutki, no cóż, wszyscy wiemy gdzie i w jakiej Polsce żyjemy. Za akcję „Hiacynt", nikt nie poniósł do tej pory odpowiedzialności, nikt też za nią nie przeprosił, nikt się nią też tak na prawdę nie zainteresował. Mało tego - akta z akcji, choć tajne i rozsiane po archiwach komend wojewódzkich Policji, wciąż mogą być wykorzystywane, mimo, a może dzięki ich statusowi TAJNE. Na ich odtajnienie musimy jeszcze chwile poczekać, i mówiąc chwile, mam tu na myśli 24 lata minimum. „Hiacynt. PRL wobec homoseksualistów” od Wydawnictwa Czarne, autorstwa Remigiusza Ryzinskiego, mojego dzisiejszego gościa, to pozycja obowiązkowa dla wszystkich, nie tylko homoseksualnych mężczyzn. To świadectwo naszej queerstorii, świadectwo istnienia świata, którego już nie ma lub odchodzi w ciszy, ale również opowieść o PRL-u i systemie opresji, w którym wrogiem mianuje się Innego, który akurat pasuje władzy aby odwrócić wzrok społeczeństwa w inną stronę. Bo ten Inny jest „Łatwy do identyfikacji, z nazwy oczywisty, groźny w wyobrażeniu, znienawidzony przez dominująca większość i słaby”. Brzmi znajomo? Choć to przerażające - powinno. Drogie osoby, przygotujcie się na wiele pytań, które pozostaną bez odpowiedzi, a tymczasem, nie pozostaje mi nic innego jak życzyć Wam miłego odsłuchu. Więcej info o książce „Hiacynt. PRL wobec homoseksualistów", a także samą książkę, znajdziesz TUTAJ.
QueerAntena. Tęczowy głos w Twoim domu. Drogie osoby, drodzy słuchacze i drogie słuchaczki. Dzisiaj będzie na poważnie, jak to w kryminale. Mechanizm akcji Hiacynt z lat 80. XX wieku to idealne fukutowskie panoptikum. Akcja inwigilacji homoficznego z gruntu spisu powszechnego homoseksualnych mężczyzn była skrzętnie zaplanowana i przygotowana na wielką, ogólnopolską skalę. A jej skutki? No cóż, wszyscy wiemy gdzie i w jakiej Polsce żyjemy. Za akcję Hiacynt nikt nie poniósł do tej pory odpowiedzialności, nikt też za nią nie przeprosił, nikt się też nią tak naprawdę nie zainteresował na poważnie. Mało tego, akta z akcji, choć tajne i rozsiane po archiwach Komendy Wojewódzkich Poliski, wciąż mogą być wykorzystywane, mimo, a może dzięki ich statusowi, tajne.
Na ich odtajnienie musimy jeszcze chwilę poczekać. I mówiąc chwilę, mam tutaj na myśli, no, bagatela 24 lata. Hiacynt, PRL wobec homoseksualistów od wydawnictwa Czarne autorstwa Remigiusza Ryzińskiego, mojego dzisiejszego gościa, to pozycja obowiązkowa dla wszystkich, nie tylko homoseksualnych mężczyzn. To świadectwo naszej queer story, świadectwo istnienia świata, którego już nie ma lub tego, który odchodzi w ciszy, ale również opowieść o PRL-u i systemie opresji, w którym wrogiem mianuje się innego, który akurat pasuje władzy, aby odwrócić wzrok społeczeństwa w inną stronę. Bo ten inny jest, i tutaj cytuję, łatwy do identyfikacji, z nazwy oczywisty, groźny w wyobrażeniu, znienawidzony przez dominującą większość i słaby. Brzmi znajomo? Choć to przerażające, powinno. Drogie osoby, przygotujcie się na wiele pytań, które pozostaną bez odpowiedzi.
Tak, bo to jest czwarta, czyli dwie wyszły. Wcześniej pierwsza Foucault wyszła w dowodach na istnienie i dwie przed tym, a tak naprawdę ten Hyacinth się kręcił. Właściwie w momencie, gdy zacząłem pracować nad Foucault, to właściwie to było już Niemalże pewne, że będę musiał się tym zająć. No właśnie, bo te tematy się przeplatają na max. Wszystko się działo mniej więcej w tym samym czasie. Czas trochę się przesunął, ale metoda jest ta sama. Trochę się zmienił obiekt nienawiści i nagonki, bo w czasach Foucault to byli artyści, to byli filozofowie, ci, którzy wyjeżdżali, którzy mieli dostęp do ambasad, którzy mieli trochę pieniędzy i możliwości. A w czasach Jacenta to był zwykły człowiek, zwykły facet z fabryki, z zakładu, ze sklepu mięsnego.
Co to są w ogóle za czasy? Bo mówimy tutaj o drugiej połowie lat osiemdziesiątych. Akcja Hiacynt wybucha, że tak powiem, w osiemdziesiątym piątym, szóstym? Piątym. I co to są za czasy? Co to jest za moment? Dużo osób słuchających QueerAntenę to są, wiesz, osoby młode. Ja wiem. Więc możesz tutaj nakreślić odrobinę, co to był za moment. Młodość jest dla mnie czymś fascynującym i jest wyzwaniem. Dzisiaj kolega mi przesłał jakiś taki z TikToka filmik, gdzie dziewczyna ogląda jedną z pierwszych wersji iPada i nie wie co to jest i mówi, że to jest archaik. I po prostu tak spomyślałem, Boże, do grobu czas. Poza tym ja mam ciągle styczność ze studentami wspaniałymi, cudownymi osobami, które już naprawdę są
Tacy też byli, ale naprawdę nie ma jednego scenariusza na życie i każdy jest odpowiednio dobry. Więc spoko i tak chciałem to zrobić. No i to się czuje. Znaczy, ja mam jakiś czas temu, w ogóle wyszedł taki film, nie wiem czy widziałeś. Hyacinth? Hyacinth film? Nie, nie, nie, nie, nie, nie, nie. O nim może zawsze mówię. Owszem, widziałem. Ponoć bardzo dobrze się na niego temat wypowiadasz. Zaraz... Bardzo dobrze się... Tak, oczywiście, że tak. Bardzo chętnie porozmawiam o Hyacinth. Ale bardziej chodziło mi o to, o inny film, który nazywa się chyba Swan Song. I on też opowiada taką historię. Bardzo mi się też skojarzył z lulą i właśnie z tą taką kulturą gejowską, która po prostu odchodzi.
Wszystko powiedziała. To jest wspaniała postać. Uwielbiam z nią rozmawiać. Ona jest w każdej mojej książce, oprócz mojego życia, co mi zarzuca. Przecież ja w tym moim życiu też bym miała coś do powiedzenia. To jest fascynująca postać i ona właśnie mnie uczy tego dystansu do siebie, do innych, do tego co się dzieje, ale zauważania też tego prawdziwego okrucieństwa, które naprawdę jest systemowe. Ale samej Lulli w książce, znaczy sama Lulla w akcji Hyacinth nie brała udziału, bo akurat była na wyjeździe. A tak, akurat była na wyjeździe, miała epizod libański, wyjechała, bawiła się, zwiedzała światy, no ale po powrocie już właściwie za chwilę był przełom. Natomiast wracając jeszcze do tego, to był świat, bo to nam gdzieś uciekło, to ważne, żebyśmy zapamiętali, to był świat po stanie wojennym.
Przemek, wszyscy, którzy byli maltretowani, ludzie o tym wiedzieli, kraj o tym wiedział, to było możliwe. Więc akcja Hyacent w istocie zasadzała się na lęku, że coś takiego można powtórzyć. I już naprawdę nie trzeba było tego więcej robić. To jest właśnie okrucieństwo też tej akcji. To też mnie trochę jakoś tak zawsze zadziwia, że niektórzy ludzie mogą powiedzieć, a przecież tak nic się nie stało. To co z tego, że ktoś kogoś tam spisał i coś tam i tak dalej. Bo to nie chodzi o to, że ktoś kogoś spisał i zapisał, nie wiem. Tylko dlaczego? Co z tym spisywaniem wywołał w tym człowieku? Znaczy wyobraźcie sobie, to jest absolutnie niesamowite doświadczenie, to musi być absolutne doświadczenie, że ktoś cię pyta o cokolwiek, typu gdzie pracujesz i co robi twoja matka, oraz czy masz wujka w Stanach, zapisuje to w notesiku i na przykład, nie wiem, i mówi do ciebie do widzenia, będziemy mieć panią w pamięci, czy pana.
Swoją książkę zaczynasz od cytatu, pozwól, że go tutaj przytoczę. Tego, kto świadkiem jest, trupem położe, on to me kwiaty zgładził i wyplenił. To jest odniesienie do tej właśnie cichej społeczności, która nie zareagowała na akcję Hiacynt? Nie, nie, nie, nie, nie. To jest, znaczy to jest bardzo, nie wiem, czy za tym kryje się jakaś większa filozofia, Raczej jest tak, że ja żeby czasem wyłączyć myślenie, to może bardzo źle zabrzmi, ale trudno, tak jest, żeby się wyłączyć, żeby zmienić tor myślenia, żeby poszukać czegoś innego, jakoś się skonfrontować z czymś, czego kompletnie nie potrafię zrobić, no to ja sobie poczytuję poezję
I czerpię z tego przyjemność, zwłaszcza wtedy, kiedy ona trafia do mnie na poziomie jakimś takim duchowym, powiedzmy, czy emocjonalnym, czy uczuciowym. I ja nie muszę wykonywać pracy mózgu. I tutaj w tym przypadku było coś takiego, że ja po prostu czytałem którąś z tych książek Lorki i czy w ogóle kupiłem sobie akurat nowe wydanie w BNC i szukałem tego wiersza, potem w starym sobie znalazłem. I po prostu pomyślałem o tym, że to świetnie pasuje. Tam był jeszcze jeden cytat na początku przed redakcją. Był jeszcze jeden fragment z innego poety, polskiego poety, którym pisze wprost o akcji Hiacent, że akcja Wisła przypomina mu akcję Hiacent albo odwrotnie, już nie pamiętam.
I miałem też wstęp, takie trzy akapity mówiące o tym, czym właściwie jest Hiacent, że jest to kwiat, że jest to w mitologii i że jest to też ta akcja. To wszystko wyleciało, bo książka jest bardzo długa i niestety miało być tam... Długo? To chyba taki klasyczny czar z czarnego reportażu. Wiesz co, ona jest, ale ona jest bardzo intensywna, więc tam jest chyba 35 tysięcy znaków. Jak napisałem pierwszą wersję, było prawie 70 tysięcy znaków, czy 700 tysięcy. Tak, 360 tysięcy miało być, 700 wyszło, więc połowę trzeba było wyrzucić. Co wyrzuciłeś w takim razie, czy redakcję, no właśnie. Proszę cię, to są... Chyba statystyki głównie. Wiesz co, statystyki szły, no bardzo trzeba się nad tym było, wiesz, napracować, dlatego, że te tabelki, liczby, to są rzeczy oczywiście bardzo interesujące, ale nie czytelne zupełnie.
Akcja Hyacent. Czy tak się dzieje? Ja nie wiem, bo ja nie pracuję w policji, ale może się dziać, bo jeden z moich bohaterów mówi, że tak właśnie się z nim stało. I teraz, czy pozwolimy na to i czy będziemy cały czas tkwić w tej sytuacji, w której homoseksualizm albo jakakolwiek inna orientacja jest obciążający, to już jest inna kwestia. Bo jeżeli to będzie funkcjonować w mediach, Ale także w naszej wyobraźni, jako coś niesamowitego, to my ciągle bierzemy udział w tej akcji Hyacent. To było straszne, to było podłe, to było niegodne i trzeba to rozliczyć. Ale podtrzymywanie tej pamięci tego, że powstały tysiące teczek na jakiś mężczyzn, to jest podtrzymywanie tego, o co chodziło tej władzy.
Tak samo artystów. Przecież Karol Radziszewski, czy twórcy filmu Hiacent, ja jestem absolutnie za. Róbmy każdy w swojej działce, tyle ile możemy, to na co nas stać najlepiej. Bo to w ogóle jest bez sensu, żeby się konfliktować. Dlatego jestem za filmem, za sztuką Radziszewskiego i wszystkich innych, którzy chcą coś z tym zrobić. Wiem o pewnym projekcie, który pewnie na wiosnę wybuchnie znowu, w związku z akcją Hiacent. Czy są to teksty jakieś newsowe, medialne, które w ogóle nie mówią o mojej książce, ale mówią o akcji? Proszę bardzo, jak najbardziej, róbmy to. Róbmy wiele rzeczy, bo to jest ważne. No co, błagam cię, tort jest duży. Ja naprawdę nie mam żadnych takich kumon, żeby sobie to zagarnąć.
Co mi się w ogóle tak jakoś pokojarzyło, że Hiacynt, Wrzos, wiesz... No bardzo takie... Takie właśnie... Jakby jakaś osoba gejowska to wymyślała. Albo jakaś tak, bo wiesz tam, jeden z moich rozmówców mówił, ale czy chyba sobie zdaję to właśnie jakby z wnętrza, tak? Z wnętrza tego świata, po tej drugiej stronie milicyjnego świata. Mówię, ale ty chyba sobie zdajesz sprawę z tego, że przecież my też chodziliśmy do opery. To jest fascynujące i oni po prostu, wiesz, to naprawdę zawsze proces pisania jest odkrywczy. Ja nie mam żadnej tezy nigdy na początku. Z tą książką było gorzej w tym sensie, że ja naprawdę się bałem tego tematu, bo wiedziałem, że informacji będzie dużo i dwa, że ja jednak z tych lat 80. coś tam pamiętam, więc to było dla mnie bliskie. Jak odbiór książki? Bo mam tyle jeszcze pytań, a tutaj czas tam ucieka nieupłatanie.
To jest duży odbiór. Wiele osób chce coś na ten temat powiedzieć. Czasem jest tak, że ten odbiór, pamiętam jakąś taką, gdzieś tam mi mignęło, bo jak ktoś mnie oznacza, to widzę, że Książka jest wznowieniem książki, na podstawie której powstał film. Ja nie mogę na to wszystko reagować. Poza tym ja już oczywiście siedzę w innym temacie, bo to jest proces i to naprawdę tak wygląda. Ale jestem za to wdzięczny. Bardzo wszystkim dziękuję, że zechcą, czy chcieli sięgnąć po tę książkę. Ona jest dla mnie ważna. Była na pewno najtrudniejsza. Jak porównał sobie Foucault i Hyacynta, to są po prostu lata świetne i inne zupełnie światy.
Dziękuję. Dzięki serdeczne. Gadałem ja, Mateusz Bzówka. Moim gościem był Remigiusz Ryziński, autor książki Hyacent. PRL wobec homoseksualistów od wydawnictwa Czarne. A to była QueerAntena. Do usłyszenia już niebawem.
Pokazano wszystkie 15 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Dzisiaj będzie na poważnie, jak to w kryminale. Mechanizm akcji „Hiacynt" z lat 80. XX wieku, to idealne foucaultowskie panoptikum. Akcja inwigilacji i homofobicznego z gruntu „spisu powszechnego” homoseksualnych mężczyzn była skrzętnie zaplanowana i przygotowana na wielką, ogólnopolską skale, a jej skutki, no cóż, wszyscy wiemy gdzie i w jakiej Polsce żyjemy. Za akcję „Hiacynt", nikt nie poniósł do tej pory odpowiedzialności, nikt też za nią nie przeprosił, nikt się nią też tak na prawdę nie zainteresował. Mało tego - akta z akcji, choć tajne i rozsiane po archiwach komend wojewódzkich Policji, wciąż mogą być wykorzystywane, mimo, a może dzięki ich statusowi TAJNE. Na ich odtajnienie musimy jeszcze chwile poczekać, i mówiąc chwile, mam tu na myśli 24 lata minimum. „Hiacynt. PRL wobec homoseksualistów” od Wydawnictwa Czarne, autorstwa Remigiusza Ryzinskiego, mojego dzisiejszego gościa, to pozycja obowiązkowa dla wszystkich, nie tylko homoseksualnych mężczyzn. To świadectwo naszej queerstorii, świadectwo istnienia świata, którego już nie ma lub odchodzi w ciszy, ale również opowieść o PRL-u i systemie opresji, w którym wrogiem mianuje się Innego, który akurat pasuje władzy aby odwrócić wzrok społeczeństwa w inną stronę. Bo ten Inny jest „Łatwy do identyfikacji, z nazwy oczywisty, groźny w wyobrażeniu, znienawidzony przez dominująca większość i słaby”. Brzmi znajomo? Choć to przerażające - powinno. Drogie osoby, przygotujcie się na wiele pytań, które pozostaną bez odpowiedzi, a tymczasem, nie pozostaje mi nic innego jak życzyć Wam miłego odsłuchu.
Więcej info o książce „Hiacynt. PRL wobec homoseksualistów", a także samą książkę, znajdziesz TUTAJ.