Przebraże

Czy Polacy na Wołyniu byli całkowicie bezbronni? W tym odcinku przeglądamy się historii samoobrony w Przebrażu, największego i jednego z niewielu bastionów, który przetrwał i dał schronienie tysiącom ludzi. Jak wyglądała organizacja życia w oblężeniu, zdobywanie broni oraz dowodzenie pod wodzą Henryka Cybulskiego? Poznaj historię niezwykłej determinacji i przetrwania. Słuchacie podcastu Preppers Podcast. Pierwszego polskojęzycznego podcastu o przygotowaniach na trudne czasy. Takim głównym źródłem informacji, którymi zasiliłem ten odcinek jest książka Krwawy Wołyń 43 Henryka Cybulskiego. Książka pierwotnie wydana pod tytułem Czerwone Noce w 1966 roku, a więc 23 lata po wydarzeniach w niej opisanych.

Autor książki, czyli Henryk Cybulski, pseudonim Harry, był porucznikiem Armii Krajowej, ale przede wszystkim, co istotne dla tematu dzisiejszego odcinka, był wojskowym komendantem samoobrony w Przebrażu. Podkreślam, że wojskowym, bo był jeszcze komendant cywilny Ludwik Malinowski, o którym też znajdzie się tu słówko. Ponieważ książka ukazała się w takim, a nie innym czasie, w 1966 roku, musiała przejść przez sito cenzury, w związku z czym znajduje się w niej trochę takich przekłamań, przemilczeń i z jakiegoś powodu nie zostało to odcenzurowane lub przynajmniej wykomentowane, bo podejrzewam, że nie istnieje żadna wersja oryginalna. Cybulski pisząc wiedział, że musi przejść przez cenzurę, ale można by zrobić np. wydanie z komentarzami jakiegoś historyka, które tłumaczyłyby kontekst.

Dlaczego coś jest napisane tak, dlaczego nie inaczej i co to znaczy i jak było w rzeczywistości. Poza książką samego Cybulskiego, sięgnąłem także do innych lektur dotyczących tematu Wołynia, między innymi bardzo dobrej pozycji od rzezi wołyńskiej do akcji Wisła profesora Grzegorza Mutyki. Czy Wołyń zdradzony Piotra Zychowicza? Żeby zyskać takiego troszeczkę szerszego kontekstu. A dla jeszcze szerszego kontekstu się nadałem również po książkę Timothy'ego Snydera pt. Tajna wojna Henryka Józefskiego i polsko-sowiecka rozgrywka o Ukrainie, gdzie opisany jest eksperyment wołyński województwa Józefskiego oraz walka o wpływy w tym regionie pomiędzy Polską a Rosją Sowiecką. Te książki są wymienione w bibliografii w opisie podcastu na Spotify, więc możecie sobie zajrzeć, jeżeli ktoś jest ciekawy. Okej, nie będę przytaczał całej historii tego, co wydarzyło się na Wołyniu i Galicji Wschodniej, bo to jest temat duży i złożony, a nie chciałbym go też spłaszczać przesadnie.

Celem tych organizacji było pozbycie się Polaków z tych terenów poprzez napadanie na polskie wsie i mordowanie wszystkich, kobiet, mężczyzn, starców, dzieci. Co ważne, OUN jeszcze przed wojną dokonywała zamachów na polskich polityków, którzy dążyli do budowania poprawnych relacji z Ukraińcami. W 1931 roku przeprowadzono skuteczny zamach na Tadeusza Hołówkę. W 1934 roku zamordowany został minister spraw wewnętrznych Bronisław Pieracki, zresztą Obaj skutecznie działali na rzecz porozumienia polsko-ukraińskiego. OUN planowała też zabić wojewodę wołyńskiego Henryka Józewskiego, a także Józefa Piłsudskiego. Bezskutecznie. Dlaczego OUN chciała eliminować ludzi, którzy mieli dobre intencje w kwestii porozumienia polsko-ukraińskiego?

Przebraże. Przebraże. Przebraże. Przebraże. Przebraże. Przebraże jest także najsłynniejszą samoobroną z uwagi na to, że UPA podejmował kilkukrotnie bezowocne próby zdobycia go. Jak już mówiłem, komendę nad samoobroną w Przebrażu objął Henryk Cybulski, pseudonim Harry, autor książki Czerwone Noce, przemianowanej później na Krwawy Wołyń 43 i przejął on komendę po Zygmuncie Nestorowiczu w kwietniu-maju 1943 roku.

Teraz kilka słów o samym Cybulskim, ponieważ jest to postać niezwykle ciekawa i jak się wydaje nieprzypadkowa. Cybulski urodził się w Przebrażu, to była jego rodzinna miejscowość. Jako młodzieniec był obiecującym sportowcem, parał się strzelectwem sportowym, zajmował się biegami długodystansowymi i przełajowymi, co jak się za chwilę przekonacie w przyszłości miało się bardzo mu przydać. Należał do Klubu Sportowego Przysposobienia Wojskowego Leśników w Łucku i w swoim późniejszym życiu zawodowym był także leśnikiem oraz podoficerem rezerwy. Podobnie jak Janek Kos z Czterech Pancernych, który nie wiadomo zupełnie jak znalazł się na dalekim wschodzie nad rzeką Usuri, tak samo Henryk Cybulski znalazł się nie wiadomo jak, chyba przez pomyłkę, na dalekiej północy ZSRR. Jak już mówiłem jego książka przeszła przez sito cenzury i to jest właśnie jedna z takich białych plam, że jakoś tak się stało, że