Językowo o marzeniach
Rozmowy M. Tułowieckiej i dr A. Hąci o języku polskim. Rozwiązujemy zagadki językowe, rozwiewamy wątpliwości słuchaczy, objaśniamy, jak się mówi i pisze poprawnie i dlaczego właśnie tak. Zastanawiamy się skąd się biorą słowa, jak się zmienia polszczyzna i czy należy się tym niepokoić. Tym razem językowo o marzeniach.
Oczywiście. W tej definicji czasownika marnieć padło sformułowanie stawać się marnym, marnować się, a zatem... Marnować też należy tutaj uwzględnić. I także mrzonkę. A, no właśnie. Chciałam zapytać. Mrzonka. Mrzonkę to od XIX wieku dokładnie to samo co marzenie, urojenie, złudzenie. I wydaje się, że to jest forma czysto polska. Wygląda jak słowo utworzone za pomocą cząstki K od dawnego, imię słowu biernego, czasu przeszłego. Mrzony od czasownika Takiego jak Mryty czy Mrity. Marzyć, roić, śnić, zaciemniać. Opis językoznawczy jest dość skomplikowany, ale najważniejsze jest to, że możemy ustalić, że i w mrzące, jak w marzeniu, pojawiają się nawiązania do tego migotania, pojawiania się, znikania, zaciemniania.
Marzyciel, uwaga, albo marzeniec, dziś tego słowa nie mamy, więc marzyciel albo marzeniec to ten co marzy, skłonny do złudzeń, rojący o rzeczach trudnych do urzeczywistnienia, żyjący marzeniami, zapalona głowa, fantasta, idealista. Dwaj przyjaciele, gdy się zejdą i gdy są oba marzyciele, mogą razem przemyślić i przegadać wiele, nie siląc się na słowa. To Mickiewicz, właśnie. Ale są także słowa jakoś tam powiązane z marzeniem, chociaż... No i właśnie Mrzonka na przykład. Tak, o Mrzonce wspomniałyśmy. Mrzonka to inaczej marzenie ściętej głowy.
Tutaj to wyrażenie synonimiczne nawet nawiązuje czy przywołuje samo słowo marzenie. Ale Mrzonka to także domek z kart, miraż, utopia, czyli chodzi o pomysł, zamiar niemożliwy do urzeczywistnienia, urojenie, właśnie złudzenie. Projekt wyjazdu okazał się mrzonką. Wyzbądź się mrzonek o sławie. Żyjesz mrzonkami, dziecinne mrzonki. Znowu słyszymy jakąś krytykę, prawda, w tej mrzonce. Krytykę nie stąpania twardo po ziemi, tylko bujania w obłokach. A w mirażu? A w mirażu słyszymy nieziszczalne marzenie, złudne, znowu złudne, znowu krytyka, złudne nadzieje lub pozory czegoś. No i skoro miraż i miraże, no to oczywiście kora ma nam...
Szare Miraże. Pamiętamy tysiące twarzy, setki Miraży. To człowiek tworzy metamorfozy. Tysiące twarzy, setki Miraży. Jakoś tak chyba z tymi marzeniami. Jest powiązana utopia również. Tak, oczywiście, bo to przecież w pierwszym znaczeniu pomysł, zamiar niemożliwy do urzeczywistnienia. Inaczej właśnie mrzonka. Żyć można utopią, tak jak się żyje marzeniami i żyje się mrzonkami. Uwiodły ją Miraże Sławy, Utopia Sławy i tak dalej i tak dalej. Utopia właśnie w jednym ze znaczeń, bo ma też inne, to mrzonka. I znowu czujemy jakąś krytykę w tej utopii.
Pokazano wszystkie 4 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Podróż etymologiczna słowa marzyć, od czasownika do marzenia, z wskazaniem na prasłowiański i praindoeuropejski pochodzenie.
Opis znaczeń czasownika marzyć, od marzenia o rzeczach przyjemnych do śnić i marnieć.
Przykłady użycia czasownika marzyć w różnych kontekstach, w tym frazeologizmy takie jak 'szkoda marzyć' i 'myśleć, marzyć, śnić o niebieskich migdałach'.
Wyjaśnienie marzeń sennych i ich relacji z teorią Zygmunta Freuda, z podkreśleniem ich nielogiczności i niepewności.
Przegląd definicji marzenia w słowniku warszawskim, w tym różne znaczenia i użycia czasownika marzyć.
Przykłady marzeń w literaturze, takie jak 'Marzenie' Emila Zoli i 'Szare Miraże', oraz muzyczny motyw Schumana.
Krytyka marzycieli i marzeń, w tym marzeńka, marzydło, marzyciel i marzycielskość, z podkreśleniem marzeń jako siły napędowej.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.