Mentionsy Mentionsy
Poradnik językowy - ciąg dalszy
Poradnik językowy - ciąg dalszy

Językowo o marzeniach

15.04.2026 ·19 min 25 s · 7 rozdziałów

Rozmowy M. Tułowieckiej i dr A. Hąci o języku polskim. Rozwiązujemy zagadki językowe, rozwiewamy wątpliwości słuchaczy, objaśniamy, jak się mówi i pisze poprawnie i dlaczego właśnie tak. Zastanawiamy się skąd się biorą słowa, jak się zmienia polszczyzna i czy należy się tym niepokoić. Tym razem językowo o marzeniach.

2:57 · Definicja i znaczenia czasownika marzyć 1

Oczywiście. W tej definicji czasownika marnieć padło sformułowanie stawać się marnym, marnować się, a zatem... Marnować też należy tutaj uwzględnić. I także mrzonkę. A, no właśnie. Chciałam zapytać. Mrzonka. Mrzonkę to od XIX wieku dokładnie to samo co marzenie, urojenie, złudzenie. I wydaje się, że to jest forma czysto polska. Wygląda jak słowo utworzone za pomocą cząstki K od dawnego, imię słowu biernego, czasu przeszłego. Mrzony od czasownika Takiego jak Mryty czy Mrity. Marzyć, roić, śnić, zaciemniać. Opis językoznawczy jest dość skomplikowany, ale najważniejsze jest to, że możemy ustalić, że i w mrzące, jak w marzeniu, pojawiają się nawiązania do tego migotania, pojawiania się, znikania, zaciemniania.

12:42 · Marzenie jako temat literatury i muzyczny motyw 3

Marzyciel, uwaga, albo marzeniec, dziś tego słowa nie mamy, więc marzyciel albo marzeniec to ten co marzy, skłonny do złudzeń, rojący o rzeczach trudnych do urzeczywistnienia, żyjący marzeniami, zapalona głowa, fantasta, idealista. Dwaj przyjaciele, gdy się zejdą i gdy są oba marzyciele, mogą razem przemyślić i przegadać wiele, nie siląc się na słowa. To Mickiewicz, właśnie. Ale są także słowa jakoś tam powiązane z marzeniem, chociaż... No i właśnie Mrzonka na przykład. Tak, o Mrzonce wspomniałyśmy. Mrzonka to inaczej marzenie ściętej głowy.

Tutaj to wyrażenie synonimiczne nawet nawiązuje czy przywołuje samo słowo marzenie. Ale Mrzonka to także domek z kart, miraż, utopia, czyli chodzi o pomysł, zamiar niemożliwy do urzeczywistnienia, urojenie, właśnie złudzenie. Projekt wyjazdu okazał się mrzonką. Wyzbądź się mrzonek o sławie. Żyjesz mrzonkami, dziecinne mrzonki. Znowu słyszymy jakąś krytykę, prawda, w tej mrzonce. Krytykę nie stąpania twardo po ziemi, tylko bujania w obłokach. A w mirażu? A w mirażu słyszymy nieziszczalne marzenie, złudne, znowu złudne, znowu krytyka, złudne nadzieje lub pozory czegoś. No i skoro miraż i miraże, no to oczywiście kora ma nam...

Szare Miraże. Pamiętamy tysiące twarzy, setki Miraży. To człowiek tworzy metamorfozy. Tysiące twarzy, setki Miraży. Jakoś tak chyba z tymi marzeniami. Jest powiązana utopia również. Tak, oczywiście, bo to przecież w pierwszym znaczeniu pomysł, zamiar niemożliwy do urzeczywistnienia. Inaczej właśnie mrzonka. Żyć można utopią, tak jak się żyje marzeniami i żyje się mrzonkami. Uwiodły ją Miraże Sławy, Utopia Sławy i tak dalej i tak dalej. Utopia właśnie w jednym ze znaczeń, bo ma też inne, to mrzonka. I znowu czujemy jakąś krytykę w tej utopii.

Pokazano wszystkie 4 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.