Lotnictwo pod presją | Wartość dodana
Europejskie lotnictwo znalazło się pod presją rosnących kosztów paliwa, coraz ostrzejszych regulacji klimatycznych i ograniczonej przepustowości lotnisk. Unia Europejska planuje rozszerzenie systemu ETS, wymaga stosowania droższych, zrównoważonych paliw lotniczych i przygotowuje nową strategię dla sektora.Dominik Sipiński wyjaśnia, jak unijne przepisy wpływają na konkurencyjność europejskich przewoźników i dlaczego ekologiczne paliwa nie rozwiązują wszystkich problemów branży. Zastanawia się, czy pasażerowie zapłacą więcej za bilety oraz czy rozwój kolei zmniejszy liczbę krótkodystansowych lotów.Rozmowę prowadzi Hanna Cichy.Zapraszamy!
Tak, ja przyznam szczerze, też byłam minimalnie zaskoczona, jak pierwszy raz właśnie zgłosiłeś temat ETS, a lotnictwo, bo właśnie no niby wiem, że ETS w jakiś sposób obejmuje też transport, ale to zupełnie nie jest to, o czym myślę, jak myślę o problemach, które rodzi rewizja ETS-u. I to też nie jest to, o czym myślą państwa członkowskie, zwłaszcza duże. Oczywiście interesy są różne, niektóre bronią czy myślą o lotnictwie bardziej niż inne, natomiast Co do zasady, to w całej dyskusji o rewizji ETS-u nikt za lotnictwo nie będzie tutaj, mówiąc kolokwialnie, umierał i to jest trochę dla branży lotniczej no właśnie taki moment, w którym starają się przypomnieć o tym, że ten ETS dotyka branży lotniczej. ETS dotyka branży lotniczej, ponieważ od tego roku, od 2026 roku, Linie lotnicze muszą kupować uprawnienia na 100% emisji dwutlenku węgla na loty w ramach Unii Europejskiej.
W samych uprawnieniach ETS-u to oczywiście nie obejmuje ceny paliwa jako takiej. To, co zaproponowała Komisja Europejska w ramach rewizji ETS-u, to jest rozszerzenie ETS-u lotniczego na wszystkie loty, które latają z Unii, na lotniska położone w promieniu 5000 km od Frankfurtu. To jest zasięg narysowany cyrklem na mapie, dosłownie, który generalnie wziął się z tego, że lotnisko w Dubaju leży niemal 5000 km od Frankfurtu i wszyscy doskonale wiedzą, że po prostu Komisja Europejska szukała Jakieś metody, żeby objąć Dubaj, no a przy okazji Doche, Stambuł, które są trochę bliżej i te wielkie huby blisko wschodnie, ETS. Czyli taniej jest na przykład lecieć z Madrytu do Stanów, bo szybciej wylatujemy z tej strefy unijnej, tak? To znaczy ten
Promień 5 tys. km i to jest coś, co Unia próbowała nałożyć ETS na loty, które startują z Unii i lecą gdzieś. Oczywiście z uwagi na to, że większość lotów dalekodystansowych z Unii generalnie dość szybko opuszcza terytorium Unii i większość lotów spędza poza tą Unią. Loty do Stanów nawet z Polski lecą nad Unią dwie godziny, a pozostałe sześć poza Unią. Więc ETS nie obejmuje takich lotów i lotów do Stanów nie obejmie. Ma objąć, czy obejmie, to zobaczymy. Ma objąć loty np. z Polski do Dubaju, z Polski do Stambułu, z Polski do Dochy, ale też z Madrytu do Dubaju. Dla linii spoza Unii nie loty powrotne, dla linii unijnych wszystkie. I tu dochodzimy trochę do punktu sporu, bo... To nie brzmi jak równa pozycja konkurencyjna.
Nie, i to jest paradoks, bo to rozszerzenie ma służyć temu, żeby wyrównać pozycję konkurencyjną, bo linie europejskie, no, z punktu widzenia matematycznego słusznie, zauważają, że one płacą za ETS, a Turkish Airlines, czy Qatar Airways, czy Emirates, nie mówiąc już o liniach SIN czy Stanów, nie. To rozszerzenie ma teoretycznie spowodować, że okej, obejmiemy te huby blisko wschodnie, I w Turcji ETS-em, więc to się trochę wyrówna, ale się nie wyrówna, bo tak naprawdę to powiększy nierówności, a równocześnie jest wyjściem poza jurysdykcję unijną. I tego też komisja nie ukrywa, że to jest próba działania, nałożenia unijnej regulacji na geograficzne terytorium, gdzie Unia tak naprawdę nie ma żadnej jurysdykcji, żeby tam cokolwiek wymagać. I to oczywiście spowodowało olbrzymi opór całej branży lotniczej, linii europejskich, pozaeuropejskich, nawet tych, które w ogóle nie mają z tymi wspólnego, jak linie ze Stanów czy Chin, bo to jest po prostu bardzo niebezpieczny precedens dla branży lotniczej, że Unia wychodzi poza Unię z zasadami.
A są wezwania, zwłaszcza ze strony organizacji środowiskowych, żeby ten ETS w ogóle rozszerzyć na wszystkie loty, które Unii dotykają w ten czy inny sposób, czyli nałożyć globalny zasięg ETS-u. Przy lotach dalekodystansowych to jest istotny koszt i to jest koszt, którego Unia nie jest w stanie wyrównać. To jest największy problem, że cokolwiek by Unia chciała zrobić, to nawet jeśli rozszerzy globalnie, no to i tak nie obejmie całego świata. No bo jak ma wymusić na przykład, żeby linie chińskie latając w ramach Chin płaciły ETS? Lotniczy SIBAM, tak? To jest to, co mi przychodzi do głowy. Tak. To jest próba rozwiązania problemu, który istnieje, ale w sposób, który ten problem pogarsza. Do tego dochodzi to, że jest globalny system offsetu emisji dla branży lotniczej, który się nazywa CORSIA, który jest zarządzany przez Międzynarodową Organizację Lotnictwa Cywilnego .
który jest słaby i dlatego branża lotnicza nie ma z nim problemu generalnie, bo wymaga od nich bardzo mało, jest systemem offsetowym, czyli linie nie płacą za emisję, linie muszą reinwestować część środków w zatwierdzone projekty offsetowe, z którymi jest oczywiście bardzo dużo problemów, jak z wszystkimi projektami offsetowymi. No i branża lotnicza chciała po prostu, żeby ta korsja obowiązywała wszędzie, także w Unii, żeby ETS-u w ogóle najlepiej nie było dla lotnictwa, co nie jest realne, żeby go nie było. Natomiast realne jest pewnie to, że to rozszerzenie dla lotnictwa nikt poza Komisją Europejską go nie broni. Niektóre państwa członkowskie nie mają jednoznacznej, silnej pozycji. I to wynika z tego, od czego zaczęliśmy. Czyli to, że jeśli na tabecie cała wielka reforma ETS-u, którą obejmuje przemysł ciężki, chemię, stal, kopalnie, to to lotnictwo jest tak malutką częścią tego ETS-u,
To sam w sobie nie jest dokument legislacyjny, to jest tylko i wyłącznie strategia. Ale ona gdzieś tam będzie obejmowała na przykład to, co Komisja Europejska zaproponowała w maju tego roku, czyli tak zwany pakiet pasażera, który znowu dotyczy głównie kolei, ale na przykład wspiera intermodalność. Ale będzie też dotyczyła ważniejszych kwestii czy większych kwestii dla branży lotniczej, jak na przykład prawdopodobna rewizja tak zwanej dyrektywy Air Services, czyli z 2008 na 2008, która jest głównym dokumentem regulującym lotnictwo w Europie, na przykład w aspekcie własności linii lotniczych. To jest w tej chwili bardzo gorący temat, który nikt tak naprawdę nie wie, jak Komisja H w ogóle tak naprawdę go otworzy, bo jest spora grupa linii lotniczych, które lobbują za tym, żeby znieść w ten czy inny sposób obecny limit inwestycji spoza Unii w linie unijne na poziomie 49%.
To znaczy, krótko mówiąc, linie lotnicze chciałyby, żeby inwestorzy spoza Unii mogli mieć większość akcji linii unijnych. I to znowu nie brzmi dobrze w kontekście suwerenności. To nie brzmi dobrze ze względu na suwerenność europejskiego segmentu transportowego, ale też ze względu na dostępność lotniczą czy możliwości lotów poza Unię. Bo jeśli popatrzymy na te wymogi lokalnej własności linii lotniczych, to Unia jest względnie liberalna z tymi 49%, bo na przykład w Stanach to jest 25%, a w Chinach 0%. I niektóre linie lotnicze w Unii boją się i pewnie mają co do tego dobre podstawy, że jeśli Unia złagodzi te zasady i zwłaszcza te linie, które są notowane na giełdzie, nawet nie do końca będą mogły kontrolować ilu tych inwestorów spoza Unii mają,
To jakieś inne państwo uzna, że okej, ale to już nie jest tak naprawdę linia unijna, a my mamy umowę dwustronną o ruchu lotniczym z Unią albo z konkretnym państwem z Unii. I ta umowa wyraźnie mówi, że na tej trasie mogą latać linie z państwa A i państwa B albo z Unii, a nie z państwa C, które nagle jest de facto właścicielem tej linii. I to znowu wracamy do tego, o czym mówiliśmy wcześniej. Prawa przewozowe dla linii, zwłaszcza hubowych, tak jak Lufthansa, Air France, KLM, Iberia, która też ma swoje dość kreatywne rozwiązania, żeby ciągle być linią hiszpańską, mimo że należy do brytyjsko-hiszpańskiego koncernu AIG. Linie bardzo boją się jakichkolwiek zmian, które dotyczą relacji międzynarodowych czy pozaunijnych między Unią a państwami trzecimi w zakresie lotnictwa, bo już w tej chwili mają bardzo pod górkę rywalizację z liniami ze Stanów.
które mają wielokrotnie większą kapitalizację i niezmiernie skonsolidowany rynek, dużo bardziej niż w Unii, z liniami z Chin, które mają wsparcie państwa, z liniami z coraz bardziej Indii, ale też z Bliskiego Wschodu, oczywiście z Turkish Airlines, który też ma potężne zaplecze państwowe i świetnie położone huby i tak dalej. Więc dla przewoźników najważniejsze w tym wszystkim jest, żeby po prostu nie wychodzić poza Unię z przepisami. A jakby się udało złagodzić tych, które są w ramach Unii, to byłoby super. Ale to jest pewnie trochę, nie chcę powiedzieć, że mniej ważne, ale mają świadomość, że ETS-u nikt im nie zdejmie. To się nie zadzieje. Ale niech chociaż nie będzie ryzyka... Nie psujmy tego, co jest, tak? No ale też są linie, jak na przykład EasyJet czy Ryanair. W takim razie jakie są argumenty za tą potencjalną liberalizacją, która jest na stole? Kapitał. Kapitał, tak. Kapitał, zwłaszcza zabiegają o to linie, które już w tej chwili mają bardzo dużo inwestorów giełdowych spoza Unii, które by chciały no chociażby się biurokratycznie tym szczególnie nie przejmować, czy nagle nie będzie to 49 plus 1 procent i trzeba będzie wprowadzać jakieś ograniczone prawo głosu i tak dalej.
Natomiast niewątpliwie ta cała reforma, te linie regionalne nie są najważniejszym graczem, co jest dużym wyzwaniem dla niektórych z tych bardziej odległych wspólnot, bo te linie często faktycznie są trochę autobusem publicznym, transportem publicznym na chociażby wyspach. Często się o nich zapomina, one bardzo by chciały teraz, żeby o nich nie zapominać, żeby ta reforma, ta strategia też pamiętała o tym, że lotnictwo to nie jest tylko Ryanair czy Lufthansa, ale czasami to jest po prostu transport publiczny, którego się naprawdę nie da zastąpić czymkolwiek, no bo prom będzie płynął całą noc na trasie, którą samolot może pokonać przez godzinę. To, co się już zadziało, co też dla linii lotniczych będzie miało wpływ od przyszłego roku i nie jest de facto częścią strategii, ale jest też zmianą regulacyjną, która się właśnie zadziała w Unii, to są nowe prawa pasażerów, które zostały opublikowane już na papierze na początku października.
No i teraz powodzenia firmom prawniczym i pasażerom, pasażerkom za rok, kiedy te przepisy wejdą w życie. Zławcza pasażera to naprawdę nie interesuje, dlaczego ci strajkujący strajkują. Ale czasami w ogóle ustalić, co jest przedmiotem danego strajku. A jeśli są dwa postulaty? Jeśli są dwa postulaty, jeśli to jest strajk solidarnościowy, to o co komu tak naprawdę w nim chodzi? I tak jak mówisz, dla pasażerów to w ogóle nie powinno być problemem. No jakby mój samolot został odwołany, się spóźnił, znaleźły mi się pieniądze, a linia lotnicza na nich potem może albo ktokolwiek inny ustala, kto tak naprawdę jest za to odpowiedzialny. W tej chwili no nadal mamy sytuację, gdzie bardzo wiele, sytuacji trochę mniej niż teraz, ale nadal wiele będzie wymagało po prostu solidnej wiedzy prawniczej po pierwsze. No i będzie biznes dla jakichś takich kancelarii odszkodowawczych. Tak, a pasażerowie nawet jak będą dostawać odszkodowania, które generalnie w Unii dostają, bo linie generalnie płacą, czasami trochę próbują nie płacić, ale generalnie nie ma z tym
No, czyli ciężko jest być też sektorem marginalnym po prostu, tak? Bo jednak ci duzi mają więcej do powiedzenia, ich problemy są lepiej słyszalne i coś tam sobie mogą wytupać po prostu. Problem z liniami lotniczymi, czy problem? Problem ich lobbyingu politycznego polega na tym, że to jest bardzo ważny segment, który generuje kilka procent PKB w Unii bezpośrednio, przyczynia się do generowania dwucyfrowych udziałów PKB przez umożliwienie transportu osób i towarów. Natomiast on działa głównie w dużej mierze poza regulacjami. Znaczy poza regulacjami, oczywiście transport lotniczy jest bardzo ściśle regulowany, ale pod względem rynkowym Unia Europejska bardzo mocno zliberalizowała lotnictwo na początku lat 90-tych już. I od tego czasu się tak za bardzo w nie nie wtrącała. I te przepisy, które teraz dotykają lotnictwa, przepisy środowiskowe, to znowu nie są przepisy lotnicze, tak jak rozmawialiśmy wcześniej.
Pokazano wszystkie 13 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Anna Cichy przedstawia gościa i podsumowuje najważniejsze wiadomości z gospodarki, takie jak atak na system ePUAP, spadek akcji NVIDII i plan mrożenia cen gazu.
Dominik Sipinski omawia regulacje w lotnictwie, szczególnie ETS, który wpływa na koszty emisji CO2 i wprowadza nowe wymagania od 2026 roku.
Rozmowa skupia się na trudnościach dekarbonizacji lotnictwa, w tym na alternatywnych źródłach paliwa i ich kosztach.
Analiza wpływu wzrostu cen paliwa na popyt lotniczy i propozycje zmniejszenia liczby lotów dalekodystansowych.
Dominik Sipinski omawia strategię lotniczą Komisji Europejskiej, w tym liberalizację własności linii lotniczych i nowe prawa pasażerów.
Rozmowa skupia się na nowych prawach pasażerów unijnych i ich niejasności, co powoduje konflikty między firmami prawniczymi, pasażerami i liniami lotniczymi.
Linie lotnicze argumentują za zwiększeniem roli kolei w Europie, ale zwracają uwagę na trudności implementacji i przyzwyczajenia pasażerów.
Linie lotnicze skupiają się na problemach z dostępnością e-safów i SAFów do 2030 roku, co wpływa na ich koszty i strategie dekarbonizacji.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Europejskie lotnictwo znalazło się pod presją rosnących kosztów paliwa, coraz ostrzejszych regulacji klimatycznych i ograniczonej przepustowości lotnisk. Unia Europejska planuje rozszerzenie systemu ETS, wymaga stosowania droższych, zrównoważonych paliw lotniczych i przygotowuje nową strategię dla sektora.
Dominik Sipiński wyjaśnia, jak unijne przepisy wpływają na konkurencyjność europejskich przewoźników i dlaczego ekologiczne paliwa nie rozwiązują wszystkich problemów branży. Zastanawia się, czy pasażerowie zapłacą więcej za bilety oraz czy rozwój kolei zmniejszy liczbę krótkodystansowych lotów.
Rozmowę prowadzi Hanna Cichy.
Zapraszamy!