Lotnictwo pod presją | Wartość dodana
Europejskie lotnictwo znalazło się pod presją rosnących kosztów paliwa, coraz ostrzejszych regulacji klimatycznych i ograniczonej przepustowości lotnisk. Unia Europejska planuje rozszerzenie systemu ETS, wymaga stosowania droższych, zrównoważonych paliw lotniczych i przygotowuje nową strategię dla sektora.Dominik Sipiński wyjaśnia, jak unijne przepisy wpływają na konkurencyjność europejskich przewoźników i dlaczego ekologiczne paliwa nie rozwiązują wszystkich problemów branży. Zastanawia się, czy pasażerowie zapłacą więcej za bilety oraz czy rozwój kolei zmniejszy liczbę krótkodystansowych lotów.Rozmowę prowadzi Hanna Cichy.Zapraszamy!
Ruch lotniczy w Europie rośnie, a wraz z nim piętrzą się różnego rodzaju problemy. Od ujawniających się wąskich gardeł w postaci przepustowości lotnisk, czy możliwości zakupów loty, poprzez kwestie bezpieczeństwa, aż do podstawy, czyli kwestii paliwowej i związanych z paliwami emisji. Dziś będę pytać Dominika Sipińskiego, naszego analityka do spraw transportu, o najważniejsze rynkowe i regulacyjne wyzwania sektora lotniczego. Cześć, dobrze, że udało nam się spotkać, żeby porozmawiać o lotnictwie. Powiedz proszę, byłeś w październiku w Brukseli i mówił, że przewozisz stamtąd dużo ciekawych informacji o tym, jak branża lotnicza próbuje się odnaleźć w kontekście rewizji systemu handlu uprawnieniami do emisji CO2 w kontekście rewizji ETS. Tak. Dzięki za to pytanie i dzięki za wprowadzenie. W ogóle to jest nie tylko ETS, ale zanim przejdziemy do ETSu, myślę, że warto w ogóle wyjść od tego, że w tej chwili regulacyjnie w lotnictwie dzieje się bardzo dużo.
To jest moment, w którym branża lotnicza, która jest pod dużą presją finansową, regulacyjną, ma też poczucie, że jest, no takie modne słowo, wzmożenie. Przede wszystkim w Brukseli, w mniejszym stopniu w niektórych państwach członkowskich, ale przede wszystkim w Brukseli i to ma duży wpływ na to, jak ta branża, która już w tej chwili na dużo rzeczy narzeka, na niektóre słusznie, na niektóre mniej, Jak się znajdzie w tej nowej rzeczywistości regulacyjnej w najbliższych miesiącach. Jeśli chodzi o ETS, który de facto nie jest polityką transportową czy lotniczą, jest polityką znacznie szerszą i też tak to postrzega branża lotnicza, tak zresztą to postrzega też Komisja Europejska i wiele państw członkowskich, że to nie o lotnictwo tak naprawdę w ETS-ie chodzi i on gdzieś tam przy okazji dotyka lotnictwa dla branży lotniczej jest bardzo ważny, ale branża lotnicza dla całego ETS-u nie jest jakaś szczególnie istotna.
Tak, ja przyznam szczerze, też byłam minimalnie zaskoczona, jak pierwszy raz właśnie zgłosiłeś temat ETS, a lotnictwo, bo właśnie no niby wiem, że ETS w jakiś sposób obejmuje też transport, ale to zupełnie nie jest to, o czym myślę, jak myślę o problemach, które rodzi rewizja ETS-u. I to też nie jest to, o czym myślą państwa członkowskie, zwłaszcza duże. Oczywiście interesy są różne, niektóre bronią czy myślą o lotnictwie bardziej niż inne, natomiast Co do zasady, to w całej dyskusji o rewizji ETS-u nikt za lotnictwo nie będzie tutaj, mówiąc kolokwialnie, umierał i to jest trochę dla branży lotniczej no właśnie taki moment, w którym starają się przypomnieć o tym, że ten ETS dotyka branży lotniczej. ETS dotyka branży lotniczej, ponieważ od tego roku, od 2026 roku, Linie lotnicze muszą kupować uprawnienia na 100% emisji dwutlenku węgla na loty w ramach Unii Europejskiej.
ETS obejmował lotnictwo od ponad 10 lat, natomiast on do tej pory miał bardzo dużo darmowych uprawnień, które linie technicznie musiały mieć, ale nie był to dla nich czynnik kosztowy. To się stopniowo zmniejszało i od tego roku nie ma już ich w ogóle. Za każdą tonę emisji linie lotnicze muszą płacić. To oznacza, że linia lotnicza przy obecnych cenach emisji płaci Około 300 dolarów, czyli półtora tysiąca złotych, plus minus, trochę mniej, za każdą tonę spalonego paliwa lotniczego. A ile to będzie w przeliczeniu na jakiś przelot? Bo tona paliwa jest dla mnie abstrakcyjną wielkością. To bardzo zależy od tego, o jakim locie mówimy, bo oczywiście lot dalekodystansowy będzie spalał zupełnie inne ilości paliwa niż lot krótkodystansowy, Taki standardowy samolot wąskokątbowy, którym latają lot Breiner Wieser po Europie, spala powiedzmy 3 tony paliwa na godzinę, czyli mówimy o plus minus 1000 dolarów za godzinę lotu takim samolotem.
W samych uprawnieniach ETS-u to oczywiście nie obejmuje ceny paliwa jako takiej. To, co zaproponowała Komisja Europejska w ramach rewizji ETS-u, to jest rozszerzenie ETS-u lotniczego na wszystkie loty, które latają z Unii, na lotniska położone w promieniu 5000 km od Frankfurtu. To jest zasięg narysowany cyrklem na mapie, dosłownie, który generalnie wziął się z tego, że lotnisko w Dubaju leży niemal 5000 km od Frankfurtu i wszyscy doskonale wiedzą, że po prostu Komisja Europejska szukała Jakieś metody, żeby objąć Dubaj, no a przy okazji Doche, Stambuł, które są trochę bliżej i te wielkie huby blisko wschodnie, ETS. Czyli taniej jest na przykład lecieć z Madrytu do Stanów, bo szybciej wylatujemy z tej strefy unijnej, tak? To znaczy ten
Promień 5 tys. km i to jest coś, co Unia próbowała nałożyć ETS na loty, które startują z Unii i lecą gdzieś. Oczywiście z uwagi na to, że większość lotów dalekodystansowych z Unii generalnie dość szybko opuszcza terytorium Unii i większość lotów spędza poza tą Unią. Loty do Stanów nawet z Polski lecą nad Unią dwie godziny, a pozostałe sześć poza Unią. Więc ETS nie obejmuje takich lotów i lotów do Stanów nie obejmie. Ma objąć, czy obejmie, to zobaczymy. Ma objąć loty np. z Polski do Dubaju, z Polski do Stambułu, z Polski do Dochy, ale też z Madrytu do Dubaju. Dla linii spoza Unii nie loty powrotne, dla linii unijnych wszystkie. I tu dochodzimy trochę do punktu sporu, bo... To nie brzmi jak równa pozycja konkurencyjna.
Nie, i to jest paradoks, bo to rozszerzenie ma służyć temu, żeby wyrównać pozycję konkurencyjną, bo linie europejskie, no, z punktu widzenia matematycznego słusznie, zauważają, że one płacą za ETS, a Turkish Airlines, czy Qatar Airways, czy Emirates, nie mówiąc już o liniach SIN czy Stanów, nie. To rozszerzenie ma teoretycznie spowodować, że okej, obejmiemy te huby blisko wschodnie, I w Turcji ETS-em, więc to się trochę wyrówna, ale się nie wyrówna, bo tak naprawdę to powiększy nierówności, a równocześnie jest wyjściem poza jurysdykcję unijną. I tego też komisja nie ukrywa, że to jest próba działania, nałożenia unijnej regulacji na geograficzne terytorium, gdzie Unia tak naprawdę nie ma żadnej jurysdykcji, żeby tam cokolwiek wymagać. I to oczywiście spowodowało olbrzymi opór całej branży lotniczej, linii europejskich, pozaeuropejskich, nawet tych, które w ogóle nie mają z tymi wspólnego, jak linie ze Stanów czy Chin, bo to jest po prostu bardzo niebezpieczny precedens dla branży lotniczej, że Unia wychodzi poza Unię z zasadami.
A są wezwania, zwłaszcza ze strony organizacji środowiskowych, żeby ten ETS w ogóle rozszerzyć na wszystkie loty, które Unii dotykają w ten czy inny sposób, czyli nałożyć globalny zasięg ETS-u. Przy lotach dalekodystansowych to jest istotny koszt i to jest koszt, którego Unia nie jest w stanie wyrównać. To jest największy problem, że cokolwiek by Unia chciała zrobić, to nawet jeśli rozszerzy globalnie, no to i tak nie obejmie całego świata. No bo jak ma wymusić na przykład, żeby linie chińskie latając w ramach Chin płaciły ETS? Lotniczy SIBAM, tak? To jest to, co mi przychodzi do głowy. Tak. To jest próba rozwiązania problemu, który istnieje, ale w sposób, który ten problem pogarsza. Do tego dochodzi to, że jest globalny system offsetu emisji dla branży lotniczej, który się nazywa CORSIA, który jest zarządzany przez Międzynarodową Organizację Lotnictwa Cywilnego .
który jest słaby i dlatego branża lotnicza nie ma z nim problemu generalnie, bo wymaga od nich bardzo mało, jest systemem offsetowym, czyli linie nie płacą za emisję, linie muszą reinwestować część środków w zatwierdzone projekty offsetowe, z którymi jest oczywiście bardzo dużo problemów, jak z wszystkimi projektami offsetowymi. No i branża lotnicza chciała po prostu, żeby ta korsja obowiązywała wszędzie, także w Unii, żeby ETS-u w ogóle najlepiej nie było dla lotnictwa, co nie jest realne, żeby go nie było. Natomiast realne jest pewnie to, że to rozszerzenie dla lotnictwa nikt poza Komisją Europejską go nie broni. Niektóre państwa członkowskie nie mają jednoznacznej, silnej pozycji. I to wynika z tego, od czego zaczęliśmy. Czyli to, że jeśli na tabecie cała wielka reforma ETS-u, którą obejmuje przemysł ciężki, chemię, stal, kopalnie, to to lotnictwo jest tak malutką częścią tego ETS-u,
Że jeśli rządom uda się wynegocjować korzystne dla nich rozwiązania w tych ważnych, wielkich częściach ETS-u, to lotnictwo pewnie są w stanie poświęcić. I dlatego ciężko w tej chwili powiedzieć, czy to rozszerzenie przejdzie, czy nie. Jeśli przejdzie, to na pewno się można spodziewać tego, że rządy państw pozaunijnych, zwłaszcza Turcji i państw bliskoschodnich, które jako jedyne są chociaż częściowo dotknięte tymi zmianami, tymi propozycjami, No one tego na pewno tak łatwo nie odpuszczą. Co z tym mogą zrobić? Mogą na przykład ograniczyć prawa przewozowe dla linii europejskich. I to jest coś, czego przewoźnicy z Europy się bardzo boją, że w ramach takiego odwetu za tą ekstraterytorialność zasad unijnych, unijnego ETS-u, na przykład Lufthansa, na przykład Air France, potracą prawa przewozowe na bardzo lukratywnych dla nich kierunkach na Bliski Wschód czy do Turcji.
Co się z tym zadzieje? Ciężko powiedzieć. Prezydencja irlandzka chciałaby przynajmniej przez Komisję Europarlamentu i przez Radę przepchnąć te zmiany jeszcze w tym roku. Wszyscy rozmówcy w Brukseli oceniają to jako harmonogram niezwykle ambitny, graniczący z nierealnym. Czy to się zadzieje? No znowu dużo zależy, tak naprawdę więcej zależy od tego, co się zadzieje z całą reformą ETS-u niż konkretnie z tym małym wycinkiem lotniczym. Jasne. A ETS jako ETS generalnie jest po to, żeby skłaniać tak ekonomicznie firmę do dekarbonizacji. Jaki jest potencjał dekarbonizacji w lotnictwie? Trudny. Branża lotnicza otwarcie przyznaje, że jest jedną z dziedzin przemysłu, dziedzin transportu, która jest bardzo trudna do dekarbonizacji, ponieważ nie ma w tej chwili technologii, która umożliwiałaby jakiekolwiek realistyczne w ogóle przewidywania na najbliższych kilkanaście lat, że lotnictwo stanie się zeroemisyjne pod względem napędów.
Inaczej, że stanie się... Mniej emisyjne. Mniej emisyjne się może stać, może się stać nawet zeroemisyjne stopniowo, ale nie dzięki elektryfikacji, czy wodoryfikacji, czy jakimkolwiek nowym, zupełnie nowym typom paliwa, napędów raczej należałoby powiedzieć, a zmianie paliwa z paliwa konwencjonalnego, czyli z ropy po prostu, na tzw. zrównoważone paliwa lotnicze, Sustainable Aviation Fuels, znane powszechnie jako SAFy. ETS i SAFy to są dwie różne legislacje unijne. ETS, tak jak już rozmawialiśmy, nie jest tak naprawdę lotniczy, jest czymś dużo szerszym, co gdzieś tam wrzuca lotnictwo. Natomiast specyficzne dla lotnictwa jest Refuel EU, czyli prawo, które zmierza do tego, żeby lotnictwo przeszło z paliw konwencjonalnych na SAFy, w dużym uproszczeniu.
To się trochę wiąże z ETS-em, bo na przykład częścią Refuel.eu jest to, że za wykorzystywanie SAF-ów linie mogą dostawać darmowe uprawnienia w ramach ETS-u. Takich darmowych uprawnień w obecnym prawie do 2030 roku zostało przydzielonych 20 milionów. Co przy obecnej cenie około 85 euro za zezwolenie, to wychodzi około 1,5 miliarda euro wartości. Linii dostają te zezwolenia teoretycznie proporcjonalnie do tego, ile SAF-u wykorzystują, co ma je zachęcać do tego, żeby ten SAF wykorzystywać, bo SAF jest dużo droższy. Kosztuje mniej więcej trzy razy więcej niż konwencjonalne paliwo, więc Mechanizm jest taki, że dostają te darmowe zezwolenia, które mają swoją wartość finansową, nie muszą płacić za zezwolenia płatne, bo SAFy są zwolnione z obowiązku, mają zerowy rating emisyjny i ten system powinien działać.
które mają wielokrotnie większą kapitalizację i niezmiernie skonsolidowany rynek, dużo bardziej niż w Unii, z liniami z Chin, które mają wsparcie państwa, z liniami z coraz bardziej Indii, ale też z Bliskiego Wschodu, oczywiście z Turkish Airlines, który też ma potężne zaplecze państwowe i świetnie położone huby i tak dalej. Więc dla przewoźników najważniejsze w tym wszystkim jest, żeby po prostu nie wychodzić poza Unię z przepisami. A jakby się udało złagodzić tych, które są w ramach Unii, to byłoby super. Ale to jest pewnie trochę, nie chcę powiedzieć, że mniej ważne, ale mają świadomość, że ETS-u nikt im nie zdejmie. To się nie zadzieje. Ale niech chociaż nie będzie ryzyka... Nie psujmy tego, co jest, tak? No ale też są linie, jak na przykład EasyJet czy Ryanair. W takim razie jakie są argumenty za tą potencjalną liberalizacją, która jest na stole? Kapitał. Kapitał, tak. Kapitał, zwłaszcza zabiegają o to linie, które już w tej chwili mają bardzo dużo inwestorów giełdowych spoza Unii, które by chciały no chociażby się biurokratycznie tym szczególnie nie przejmować, czy nagle nie będzie to 49 plus 1 procent i trzeba będzie wprowadzać jakieś ograniczone prawo głosu i tak dalej.
Łączy to ta prawna teoria gier, o której tutaj mówimy, jest niesamowicie fascynująca. Nie myślałam, że tu jest aż tyle równych jakichś takich zmiennych interesów, które na to wpływają, że właśnie ten komfort latania jest taki, jaki jest. Lotnictwo w Europie jest trochę na granicy wytrzymałości i siedzio-przepustowości. W ogóle to jest pewnie coś, od czego można by zacząć tę całą dyskusję. Lotniska są przepełnione, przestrzeń powietrzna jest przepełniona, bo osób kontrolujących ruch lotniczy jest za mało. No czyli może trzeba podnieść te ceny przez ETS i SAFy i będziemy latać mniej. Dobra konkluzja tego wszystkiego jest taka, że to, o czym rozmawialiśmy wcześniej, czyli generalnie latać mniej i zastąpić przynajmniej część lotów koleją, to jest rozwiązanie, które każda linia lotnicza, z którą o tym rozmawiałem, jest bardzo za.
Pytanie, czy powinniśmy mieć za 4 lata w Europie 6%, no 5% powiedzmy, paliwa robionego z chińskiego produktu, który do tego czasu pewnie będzie... Albo zacząć mieć więcej produktów głęboko smażonych w diecie. Tak, ale są inne technologie, które da się robić nie ze złocznego oleju. One wszystkie mają swoje problemy, dlatego SAFy są generalnie najlepszym rozwiązaniem długoterminowo, bo można robić SAFy na przykład z kukurydzy. Do nich trzeba mieć, nie wiem, elektrownię atomową, która też nie buduje się zbyt szybko, a konkurencja o ten prąd z niej też jest duża, no bo z kolei ma w centra danych i elektryfikację. Wszystkiego innego. I linie lotnicze, trochę tak jak rozmawialiśmy z ETS-em, dla linii lotniczych to jest, no być lub nie być to może za dużo powiedziane, ale to jest ważne bardzo zagadnienie. Natomiast z punktu widzenia całej transformacji systemu energetycznego w Europie, to to jak wyprodukować te SAFy, to jest marginalny problem.
Więc nagle lotnictwo, gdyby to były przepisy lotnicze i dlatego lobbying o SAF-y w ramach Refuel EU idzie lotniczym łatwiej. Ale też sama produkcja SAF-u to też nie jest kwestia lotnicza, bo to jest kwestia elektryfikacji. Więc tam, gdzie linie lotnicze faktycznie, gdzie to dotyczy linii lotniczych, to linie lotnicze są słyszane. Oczywiście mają różne opinie, więc nie zawsze wszyscy są zadowoleni. Ale jeśli na przykład popatrzymy na strategię lotniczą, to Komisja Europejska słucha linii lotniczych i im tam nie jest trudno. Trudno jest im znaleźć jedno wspólne stanowisko, no ale to jest inna kwestia. Ale jeśli popatrzymy na ETS, na SAFy, to to nie są przepisy lotnicze, czy źródło tych problemów nie jest problemem lotniczym, tylko środowiskowym, energetycznym. No i tam nagle się okazuje, że linii lotnicze... Są gdzieś na końcu kolejki spraw do załatwienia po stali, nawozach, mieszkarnictwie, cenach prądu dla gospodarstw domowych i tak dalej.
No i jest to bardzo ciekawe. Zobaczymy jak to wszystko będzie się w takim razie rozwijało. Myślę, że ja po tej rozmowie też będę zwracała większą uwagę na te aspekty w ETS-ie, nie tylko właśnie na te główne, no bo o samej reformie ETS-u też dużo rozmawiamy i piszemy i też w audycji energetycznej. Więc warto też mieć na uwadze, że zasięg tych regulacji jest bardzo szeroki. No i cóż, pozostaje w takim razie chyba głównie trzymać kciuki za jakiś przełom technologiczny jednak w tych paliwach, który pozwoli je produkować czyściej i sprawniej właśnie z czegoś, co mamy, a nie musimy importować. Też myślę, że warto trzymać kciuki za kolej. I za samą kolej, i za Komisję Europejską, żeby tą kolej faktycznie dalej Popychała do przodu, bo przestawienie transportu unijnego na kolej, przynajmniej tą krótkodystansową, już nawet nie mówiąc o pociągach nocnych dalekodystansowych, to jest paradoksalnie najlepsza szansa dla transportu lotniczego, żeby w ogóle usprawnić się pod wieloma względami, żeby nie marnować samolotów na trasy, które tracą pieniądze, żeby nie zapychać lotnisk, żeby pasażerowie i pasażerki mieli lepszy i bardziej ekologiczny sposób podróżowania po Europie.
Pokazano wszystkie 18 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Anna Cichy przedstawia gościa i podsumowuje najważniejsze wiadomości z gospodarki, takie jak atak na system ePUAP, spadek akcji NVIDII i plan mrożenia cen gazu.
Dominik Sipinski omawia regulacje w lotnictwie, szczególnie ETS, który wpływa na koszty emisji CO2 i wprowadza nowe wymagania od 2026 roku.
Rozmowa skupia się na trudnościach dekarbonizacji lotnictwa, w tym na alternatywnych źródłach paliwa i ich kosztach.
Analiza wpływu wzrostu cen paliwa na popyt lotniczy i propozycje zmniejszenia liczby lotów dalekodystansowych.
Dominik Sipinski omawia strategię lotniczą Komisji Europejskiej, w tym liberalizację własności linii lotniczych i nowe prawa pasażerów.
Rozmowa skupia się na nowych prawach pasażerów unijnych i ich niejasności, co powoduje konflikty między firmami prawniczymi, pasażerami i liniami lotniczymi.
Linie lotnicze argumentują za zwiększeniem roli kolei w Europie, ale zwracają uwagę na trudności implementacji i przyzwyczajenia pasażerów.
Linie lotnicze skupiają się na problemach z dostępnością e-safów i SAFów do 2030 roku, co wpływa na ich koszty i strategie dekarbonizacji.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Europejskie lotnictwo znalazło się pod presją rosnących kosztów paliwa, coraz ostrzejszych regulacji klimatycznych i ograniczonej przepustowości lotnisk. Unia Europejska planuje rozszerzenie systemu ETS, wymaga stosowania droższych, zrównoważonych paliw lotniczych i przygotowuje nową strategię dla sektora.
Dominik Sipiński wyjaśnia, jak unijne przepisy wpływają na konkurencyjność europejskich przewoźników i dlaczego ekologiczne paliwa nie rozwiązują wszystkich problemów branży. Zastanawia się, czy pasażerowie zapłacą więcej za bilety oraz czy rozwój kolei zmniejszy liczbę krótkodystansowych lotów.
Rozmowę prowadzi Hanna Cichy.
Zapraszamy!