Mentionsy Mentionsy
Polityka Insight Podcast
Polityka Insight Podcast

Lotnictwo pod presją | Wartość dodana

12.11.2026 ·42 min 11 s · 8 rozdziałów

Europejskie lotnictwo znalazło się pod presją rosnących kosztów paliwa, coraz ostrzejszych regulacji klimatycznych i ograniczonej przepustowości lotnisk. Unia Europejska planuje rozszerzenie systemu ETS, wymaga stosowania droższych, zrównoważonych paliw lotniczych i przygotowuje nową strategię dla sektora.Dominik Sipiński wyjaśnia, jak unijne przepisy wpływają na konkurencyjność europejskich przewoźników i dlaczego ekologiczne paliwa nie rozwiązują wszystkich problemów branży. Zastanawia się, czy pasażerowie zapłacą więcej za bilety oraz czy rozwój kolei zmniejszy liczbę krótkodystansowych lotów.Rozmowę prowadzi Hanna Cichy.Zapraszamy!

12:20 · Ekonomiczne i techniczne wyzwania dekarbonizacji lotnictwa 4

To się trochę wiąże z ETS-em, bo na przykład częścią Refuel.eu jest to, że za wykorzystywanie SAF-ów linie mogą dostawać darmowe uprawnienia w ramach ETS-u. Takich darmowych uprawnień w obecnym prawie do 2030 roku zostało przydzielonych 20 milionów. Co przy obecnej cenie około 85 euro za zezwolenie, to wychodzi około 1,5 miliarda euro wartości. Linii dostają te zezwolenia teoretycznie proporcjonalnie do tego, ile SAF-u wykorzystują, co ma je zachęcać do tego, żeby ten SAF wykorzystywać, bo SAF jest dużo droższy. Kosztuje mniej więcej trzy razy więcej niż konwencjonalne paliwo, więc Mechanizm jest taki, że dostają te darmowe zezwolenia, które mają swoją wartość finansową, nie muszą płacić za zezwolenia płatne, bo SAFy są zwolnione z obowiązku, mają zerowy rating emisyjny i ten system powinien działać.

Nie do końca działa. Po pierwsze dlatego, że tych zezwoleń jest bardzo mało. 20 milionów do 2030 roku na pewno nie wystarczy, bo w obecnych szacunkach przy obecnym tempie wykorzystywania prawdopodobnie się skończą maksymalnie w 2028 i trzeba wymyślić co dalej. Nie pokrywają kosztów SAF-u tak czy inaczej. Te darmowe emisje są przydzielane tak, żeby pokrywać w zależności od tego o jakim SAF-ie mówimy, Z jakich produktów wyprodukowanym 50-70%, 30% w niektórych przypadkach nawet tylko różnicy w cenie, więc nawet taki najbardziej ekologiczny SAF tak czy inaczej... I nawet przy bardzo drogim paliwie konwencjonalnym w tej chwili. Tak, i to jest inny problem, ale też problem, który branża lotnicza podnosi. W obecnych zasadach nie ma tak naprawdę żadnej transparentności. Dostawców SAF-u jest niewielu.

Mają de facto monopol, ponieważ linie lotnicze muszą ten SAF kupować. A to jeżeli to jest takie lukratywne, w sensie jest to drogie paliwo, to czemu ktoś nie wejdzie na ten rynek? Bardzo skomplikowane jakieś technologicznie, żeby robić taki SAF? Tak i nie. SAF to nie jest jedna technologia, od tego trzeba zacząć. SAF to jest tak naprawdę worek dziesiątych różnych technologii, które tak naprawdę jedyne co mają wspólnego, to to, że powstaje paliwo, które nie generuje dwutlenku węgla po spaleniu i może napędzać samolot. Natomiast SAFy można robić z bardzo wielu rzeczy. Można je robić w takim idealnym scenariuszu i do tego pewnie za chwilę przejdziemy. W ogóle syntetycznie. I wtedy mówimy o tzw. ISAF-ach, ESAF-ach, które docelowo, i to wszyscy mniej więcej się zgadzają, że docelowo to do nich powinniśmy zmierzać, bo one są po pierwsze zupełnie niezależne tak naprawdę od czegokolwiek, bo do ich produkcji po prostu potrzebna jest energia tylko i wyłącznie.

Robi się z wychwytu odnego dwutlenku węgla, z wodoru. Które oczywiście mają swoje problemy środowiskowe i to jest jeden z problemów, ale to jest też bardzo droga, eksperymentalna, wciąż nieszczególnie rozwinięta technologia. Nikt tych esafów na dużą skalę nie robi, a nawet te projekty, które ktoś chce robić, no to one wymagają kilku lat, żeby wybudować fabrykę, mówiąc po prostu. Wyskalować. Wyskalować, ale nawet w ogóle, żeby zacząć produkcję w niewielkiej skali, to potrzeba na to kilku lat. Więc to jest perspektywa, one będą, ale one są drogie w produkcji, w Europie szczególnie, bo energia jest droga, one są bardzo energochłonne. Tak, więc to nie rozwiązuje problemu. To tak naprawdę generuje inny problem w innym sektorze. Są inne SAFy, które można robić już w tej chwili w dużej skali, zwłaszcza SAFy tzw. HEFA, czyli z produktów żywnościowych, a szczególnie ze zużytego oleju do gotowania. UCO, czyli used cooking oil, to jest w tej chwili około 80% wszystkich SAFów, które są produkowane.

16:00 · Ceny paliwa i inflacja 2

On jest o tyle prosty, że to można w ogóle robić w istniejących rafineriach. Wymaga niewielkich zmian technologicznych, ale można też robić koprodukcję, czyli rafineria, która już istnieje, która robi paliwo z ropy, może jakby równocześnie produkować SAF z zużytego oleju. Są limity, ile tego można robić, ale to się da skalować. Problem jest w tym, że z kolei tego oleju nie masz tak dużo, a ten, który jest, to jest importowany niemal wyłącznie z Chin, więc... I to już brzmi jak strasznie pokręcony pomysł, żeby importować zużyty olej z Chin. Tym bardziej, że jeden z argumentów za safami to jest argument suwerenności energetycznej, bo na przykład te safy można robić w Europie z tego, co tu jest, bo je można robić też z różnych rzeczy. Natomiast jeśli robimy safy z zużytego oleju, to go w Europie po prostu tyle nie ma, więc zastępujemy import ropy z bliskiego sodu importem oleju z Chin.

No pewnie się można zastanawiać, co jest najlepsze, co jest gorsze, ale na pewno nie jest to suwerenność energetyczna. No i dochodzimy też do problemu, że tego oleju po pierwsze nie jest jakoś super dużo. To ma ograniczenia, ile można tego skalować. To nie jest przyszłościowa technologia, że możemy przestawić się po prostu na produkcję safów z oleju i mieć problem z głowy. Go trzeba importować. Równocześnie przez to, że ten system wsparcia jest w tej chwili dość agnostyczny co do tego, jakie safy są wykorzystywane w tej chwili, bo to się zmieni po 2030, przynajmniej częściowo. To te safy ze zużytego oleju są po prostu najprostsze, najtańsze, je się da zrobić, więc wszyscy je robią, bo po co mają się wysilać bardziej, skoro można je zrobić i skasować trzy razy więcej od linii lotniczych za dostawę tego safu z chińskiego oleju. No i to wszystko, o czym mówisz, sugeruje mi, że chyba po prostu będziemy latać dużo drożej i być może trochę mniej.

31:32 · Kolej jako konkurencja dla lotnictwa 1

Linie lotnicze nie mają problemu z tym, żeby używać staffów. Wręcz przeciwnie, dla nich to jest PR-owo bardzo dobre, Bo to jest względnie łatwa metoda dekarbonizacji, czy przynajmniej zmniejszenia karbonizacji lotnictwa w takiej przewidywalnej perspektywie. Natomiast e-safów po prostu nie ma i do 2030 roku, kiedy zgodnie z obecnie istniejącymi przepisami 1,2% wszystkich paliw tankowanych przez linii lotnicze w Europie, to powinny być e-safy. Ich nie będzie fizycznie, po prostu nikt nie wyprodukuje do 2030 roku wystarczająco dużo SAF-ów. Linie lotnicze w tej chwili szacują, że cała dostępność e-SAF-ów na unijnym rynku to będzie no nieco ponad połowa tego, co to minimum prawne by wymagało, za co technicznie są odpowiedzialni dostawcy paliwa, a nie linie lotnicze, którzy technicznie będą, oni płacili te kary, no ale wszyscy doskonale wiedzą, że oni te kary przerzucą na linie lotnicze w koszcie tego lub innego.

37:14 · Problemy z e-safami i SAFami 2

A one przerzucą to na pasażerów w koszcie biletu. Dokładnie tak. I to nie jest problem, który można rozwiązać regulacją, bo w tej chwili, pewnie można by było, gdyby o tym pomyśleć 5 lat temu, ale w tej chwili, mając już niemal 2027 rok, to nawet jeśli ktoś by zaczął w tej chwili budować, inwestować w fabrykę esafów, pomijając ile one by kosztowały i czy to w ogóle jest dobry pomysł w Europie, przy tak drogiej energii w Europie, To jest inne pytanie, ale ta fabryka nie będzie produkowała wystarczająco dużo do 2030 roku. Z samymi SAF-ami jest problem trochę bardziej, pewnie da się tutaj negocjować, bo SAF-ów do 2030 roku według obecnego mandatu ma być 6%, uwzględniając te 1,2% z e-SAF-ów, czyli 4,8% technicznie to powinno być. No właśnie, da się to 4,8% zrobić z oleju. Jego jest wystarczająco dużo.

Więc nagle lotnictwo, gdyby to były przepisy lotnicze i dlatego lobbying o SAF-y w ramach Refuel EU idzie lotniczym łatwiej. Ale też sama produkcja SAF-u to też nie jest kwestia lotnicza, bo to jest kwestia elektryfikacji. Więc tam, gdzie linie lotnicze faktycznie, gdzie to dotyczy linii lotniczych, to linie lotnicze są słyszane. Oczywiście mają różne opinie, więc nie zawsze wszyscy są zadowoleni. Ale jeśli na przykład popatrzymy na strategię lotniczą, to Komisja Europejska słucha linii lotniczych i im tam nie jest trudno. Trudno jest im znaleźć jedno wspólne stanowisko, no ale to jest inna kwestia. Ale jeśli popatrzymy na ETS, na SAFy, to to nie są przepisy lotnicze, czy źródło tych problemów nie jest problemem lotniczym, tylko środowiskowym, energetycznym. No i tam nagle się okazuje, że linii lotnicze... Są gdzieś na końcu kolejki spraw do załatwienia po stali, nawozach, mieszkarnictwie, cenach prądu dla gospodarstw domowych i tak dalej.

Pokazano wszystkie 9 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.