Mentionsy Mentionsy
Polityka Insight Podcast
Polityka Insight Podcast

Lotnictwo pod presją | Wartość dodana

12.11.2026 ·42 min 11 s · 8 rozdziałów

Europejskie lotnictwo znalazło się pod presją rosnących kosztów paliwa, coraz ostrzejszych regulacji klimatycznych i ograniczonej przepustowości lotnisk. Unia Europejska planuje rozszerzenie systemu ETS, wymaga stosowania droższych, zrównoważonych paliw lotniczych i przygotowuje nową strategię dla sektora.Dominik Sipiński wyjaśnia, jak unijne przepisy wpływają na konkurencyjność europejskich przewoźników i dlaczego ekologiczne paliwa nie rozwiązują wszystkich problemów branży. Zastanawia się, czy pasażerowie zapłacą więcej za bilety oraz czy rozwój kolei zmniejszy liczbę krótkodystansowych lotów.Rozmowę prowadzi Hanna Cichy.Zapraszamy!

5:12 · Regulacje w lotnictwie i ETS 1

Inaczej, że stanie się... Mniej emisyjne. Mniej emisyjne się może stać, może się stać nawet zeroemisyjne stopniowo, ale nie dzięki elektryfikacji, czy wodoryfikacji, czy jakimkolwiek nowym, zupełnie nowym typom paliwa, napędów raczej należałoby powiedzieć, a zmianie paliwa z paliwa konwencjonalnego, czyli z ropy po prostu, na tzw. zrównoważone paliwa lotnicze, Sustainable Aviation Fuels, znane powszechnie jako SAFy. ETS i SAFy to są dwie różne legislacje unijne. ETS, tak jak już rozmawialiśmy, nie jest tak naprawdę lotniczy, jest czymś dużo szerszym, co gdzieś tam wrzuca lotnictwo. Natomiast specyficzne dla lotnictwa jest Refuel EU, czyli prawo, które zmierza do tego, żeby lotnictwo przeszło z paliw konwencjonalnych na SAFy, w dużym uproszczeniu.

12:20 · Ekonomiczne i techniczne wyzwania dekarbonizacji lotnictwa 3

To się trochę wiąże z ETS-em, bo na przykład częścią Refuel.eu jest to, że za wykorzystywanie SAF-ów linie mogą dostawać darmowe uprawnienia w ramach ETS-u. Takich darmowych uprawnień w obecnym prawie do 2030 roku zostało przydzielonych 20 milionów. Co przy obecnej cenie około 85 euro za zezwolenie, to wychodzi około 1,5 miliarda euro wartości. Linii dostają te zezwolenia teoretycznie proporcjonalnie do tego, ile SAF-u wykorzystują, co ma je zachęcać do tego, żeby ten SAF wykorzystywać, bo SAF jest dużo droższy. Kosztuje mniej więcej trzy razy więcej niż konwencjonalne paliwo, więc Mechanizm jest taki, że dostają te darmowe zezwolenia, które mają swoją wartość finansową, nie muszą płacić za zezwolenia płatne, bo SAFy są zwolnione z obowiązku, mają zerowy rating emisyjny i ten system powinien działać.

Mają de facto monopol, ponieważ linie lotnicze muszą ten SAF kupować. A to jeżeli to jest takie lukratywne, w sensie jest to drogie paliwo, to czemu ktoś nie wejdzie na ten rynek? Bardzo skomplikowane jakieś technologicznie, żeby robić taki SAF? Tak i nie. SAF to nie jest jedna technologia, od tego trzeba zacząć. SAF to jest tak naprawdę worek dziesiątych różnych technologii, które tak naprawdę jedyne co mają wspólnego, to to, że powstaje paliwo, które nie generuje dwutlenku węgla po spaleniu i może napędzać samolot. Natomiast SAFy można robić z bardzo wielu rzeczy. Można je robić w takim idealnym scenariuszu i do tego pewnie za chwilę przejdziemy. W ogóle syntetycznie. I wtedy mówimy o tzw. ISAF-ach, ESAF-ach, które docelowo, i to wszyscy mniej więcej się zgadzają, że docelowo to do nich powinniśmy zmierzać, bo one są po pierwsze zupełnie niezależne tak naprawdę od czegokolwiek, bo do ich produkcji po prostu potrzebna jest energia tylko i wyłącznie.

Robi się z wychwytu odnego dwutlenku węgla, z wodoru. Które oczywiście mają swoje problemy środowiskowe i to jest jeden z problemów, ale to jest też bardzo droga, eksperymentalna, wciąż nieszczególnie rozwinięta technologia. Nikt tych esafów na dużą skalę nie robi, a nawet te projekty, które ktoś chce robić, no to one wymagają kilku lat, żeby wybudować fabrykę, mówiąc po prostu. Wyskalować. Wyskalować, ale nawet w ogóle, żeby zacząć produkcję w niewielkiej skali, to potrzeba na to kilku lat. Więc to jest perspektywa, one będą, ale one są drogie w produkcji, w Europie szczególnie, bo energia jest droga, one są bardzo energochłonne. Tak, więc to nie rozwiązuje problemu. To tak naprawdę generuje inny problem w innym sektorze. Są inne SAFy, które można robić już w tej chwili w dużej skali, zwłaszcza SAFy tzw. HEFA, czyli z produktów żywnościowych, a szczególnie ze zużytego oleju do gotowania. UCO, czyli used cooking oil, to jest w tej chwili około 80% wszystkich SAFów, które są produkowane.

16:00 · Ceny paliwa i inflacja 2

On jest o tyle prosty, że to można w ogóle robić w istniejących rafineriach. Wymaga niewielkich zmian technologicznych, ale można też robić koprodukcję, czyli rafineria, która już istnieje, która robi paliwo z ropy, może jakby równocześnie produkować SAF z zużytego oleju. Są limity, ile tego można robić, ale to się da skalować. Problem jest w tym, że z kolei tego oleju nie masz tak dużo, a ten, który jest, to jest importowany niemal wyłącznie z Chin, więc... I to już brzmi jak strasznie pokręcony pomysł, żeby importować zużyty olej z Chin. Tym bardziej, że jeden z argumentów za safami to jest argument suwerenności energetycznej, bo na przykład te safy można robić w Europie z tego, co tu jest, bo je można robić też z różnych rzeczy. Natomiast jeśli robimy safy z zużytego oleju, to go w Europie po prostu tyle nie ma, więc zastępujemy import ropy z bliskiego sodu importem oleju z Chin.

No pewnie się można zastanawiać, co jest najlepsze, co jest gorsze, ale na pewno nie jest to suwerenność energetyczna. No i dochodzimy też do problemu, że tego oleju po pierwsze nie jest jakoś super dużo. To ma ograniczenia, ile można tego skalować. To nie jest przyszłościowa technologia, że możemy przestawić się po prostu na produkcję safów z oleju i mieć problem z głowy. Go trzeba importować. Równocześnie przez to, że ten system wsparcia jest w tej chwili dość agnostyczny co do tego, jakie safy są wykorzystywane w tej chwili, bo to się zmieni po 2030, przynajmniej częściowo. To te safy ze zużytego oleju są po prostu najprostsze, najtańsze, je się da zrobić, więc wszyscy je robią, bo po co mają się wysilać bardziej, skoro można je zrobić i skasować trzy razy więcej od linii lotniczych za dostawę tego safu z chińskiego oleju. No i to wszystko, o czym mówisz, sugeruje mi, że chyba po prostu będziemy latać dużo drożej i być może trochę mniej.

31:32 · Kolej jako konkurencja dla lotnictwa 2

Łączy to ta prawna teoria gier, o której tutaj mówimy, jest niesamowicie fascynująca. Nie myślałam, że tu jest aż tyle równych jakichś takich zmiennych interesów, które na to wpływają, że właśnie ten komfort latania jest taki, jaki jest. Lotnictwo w Europie jest trochę na granicy wytrzymałości i siedzio-przepustowości. W ogóle to jest pewnie coś, od czego można by zacząć tę całą dyskusję. Lotniska są przepełnione, przestrzeń powietrzna jest przepełniona, bo osób kontrolujących ruch lotniczy jest za mało. No czyli może trzeba podnieść te ceny przez ETS i SAFy i będziemy latać mniej. Dobra konkluzja tego wszystkiego jest taka, że to, o czym rozmawialiśmy wcześniej, czyli generalnie latać mniej i zastąpić przynajmniej część lotów koleją, to jest rozwiązanie, które każda linia lotnicza, z którą o tym rozmawiałem, jest bardzo za.

Linie lotnicze nie mają problemu z tym, żeby używać staffów. Wręcz przeciwnie, dla nich to jest PR-owo bardzo dobre, Bo to jest względnie łatwa metoda dekarbonizacji, czy przynajmniej zmniejszenia karbonizacji lotnictwa w takiej przewidywalnej perspektywie. Natomiast e-safów po prostu nie ma i do 2030 roku, kiedy zgodnie z obecnie istniejącymi przepisami 1,2% wszystkich paliw tankowanych przez linii lotnicze w Europie, to powinny być e-safy. Ich nie będzie fizycznie, po prostu nikt nie wyprodukuje do 2030 roku wystarczająco dużo SAF-ów. Linie lotnicze w tej chwili szacują, że cała dostępność e-SAF-ów na unijnym rynku to będzie no nieco ponad połowa tego, co to minimum prawne by wymagało, za co technicznie są odpowiedzialni dostawcy paliwa, a nie linie lotnicze, którzy technicznie będą, oni płacili te kary, no ale wszyscy doskonale wiedzą, że oni te kary przerzucą na linie lotnicze w koszcie tego lub innego.

37:14 · Problemy z e-safami i SAFami 2

Pytanie, czy powinniśmy mieć za 4 lata w Europie 6%, no 5% powiedzmy, paliwa robionego z chińskiego produktu, który do tego czasu pewnie będzie... Albo zacząć mieć więcej produktów głęboko smażonych w diecie. Tak, ale są inne technologie, które da się robić nie ze złocznego oleju. One wszystkie mają swoje problemy, dlatego SAFy są generalnie najlepszym rozwiązaniem długoterminowo, bo można robić SAFy na przykład z kukurydzy. Do nich trzeba mieć, nie wiem, elektrownię atomową, która też nie buduje się zbyt szybko, a konkurencja o ten prąd z niej też jest duża, no bo z kolei ma w centra danych i elektryfikację. Wszystkiego innego. I linie lotnicze, trochę tak jak rozmawialiśmy z ETS-em, dla linii lotniczych to jest, no być lub nie być to może za dużo powiedziane, ale to jest ważne bardzo zagadnienie. Natomiast z punktu widzenia całej transformacji systemu energetycznego w Europie, to to jak wyprodukować te SAFy, to jest marginalny problem.

Więc nagle lotnictwo, gdyby to były przepisy lotnicze i dlatego lobbying o SAF-y w ramach Refuel EU idzie lotniczym łatwiej. Ale też sama produkcja SAF-u to też nie jest kwestia lotnicza, bo to jest kwestia elektryfikacji. Więc tam, gdzie linie lotnicze faktycznie, gdzie to dotyczy linii lotniczych, to linie lotnicze są słyszane. Oczywiście mają różne opinie, więc nie zawsze wszyscy są zadowoleni. Ale jeśli na przykład popatrzymy na strategię lotniczą, to Komisja Europejska słucha linii lotniczych i im tam nie jest trudno. Trudno jest im znaleźć jedno wspólne stanowisko, no ale to jest inna kwestia. Ale jeśli popatrzymy na ETS, na SAFy, to to nie są przepisy lotnicze, czy źródło tych problemów nie jest problemem lotniczym, tylko środowiskowym, energetycznym. No i tam nagle się okazuje, że linii lotnicze... Są gdzieś na końcu kolejki spraw do załatwienia po stali, nawozach, mieszkarnictwie, cenach prądu dla gospodarstw domowych i tak dalej.

Pokazano wszystkie 10 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.