Budżet na granicy | Wartość dodana

Ocenia Rada Fiskalna w opinii do projektu budżetu. Podczas sesji pytań i odpowiedzi w Polityce Insight przewodniczący Rady Fiskalnej Sławomir Dudek skrytykował sposób finansowania deficytu. Wydatki obronne odpowiadają tylko za 1 czwartą wzrostu deficytu sektora, a podobnie ważnymi czynnikami są wyższe odsetki od długu, wzrost transferów socjalnych i wynagrodzeń, a także spadek dochodów budżetu. Orlen szuka dostawców ropy. Płocki koncern poinformował, że w reakcji na blisko wschodni kryzys w ostatnich dniach zakontraktował na rynku spotowym 16 dodatkowych dostaw surowca między innymi z Norwegii, Wielkiej Brytanii, Algierii, Kazachstanu, Azerbejdżanu i obu Ameryk.

A może nie zgadzacie się z którąś przedstawioną przed chwilą tezą? Czekam na Wasze propozycje. Piszcie w mediach społecznościowych, a także na platformach streamingowych. Jest wrzesień, a wrzesień to czas powrotu młodzieży do szkół, czas zbierania kosztanów i czas prac nad budżetem państwa. I nad tym ostatnim tematem dziś będziemy się pochylać. Zaprosiłam Sławomira Dudka, przewodniczącego Rady Fiskalnej, która właśnie wydała swoją pierwszą opinię o budżecie. Porozmawiamy o tym, na ile on jest stabilny, co czeka w finanse państwa i kiedy spotkamy się ze ścianą. Dzień dobry. Dzień dobry. Bardzo się cieszę, że znowu mamy okazję porozmawiać. Poprzednio rozmawialiśmy o tym, czym jest Rada Fiskalna, jakie są jej plany, jakie są narzędzia, którymi dysponuje.

Nie wystarczy sama książka budżetowa, chociaż jest duża, bo to jest tysiąc stron. Jakby zliczyć wszystkie tabelki, dokumenty, to jest dokument tysiącstronicowy, ale też prosiliśmy o pewne Dane uzupełniające, a do końca nie byliśmy pewni w jakim zakresie je dostaniemy i musieliśmy się dostosować. Projekt dostaliśmy 28 sierpnia, tak samo jak Rada Dialogu Społecznego i od tego dnia, i to był piątek, siedliśmy do prac. Myślę, że efekt jak na pierwszy test bojowy jest dobry. Tak, no opinia jest bardzo ciekawa. Ja ją przeczytałam zaraz w poniedziałek, jak ją opublikowaliście. Jest miejscami faktycznie też dosyć hermetyczna, ale taki jest też temat. To teraz może przejdźmy do tych najważniejszych zarzutów, jakie ustawie budżetowej stawiacie i też czy myślisz, że są jakieś perspektywy na to, żeby te uchybienia zostały naprawione?

I teraz nie mówię o takich uchybieniach małych typu, że tam czegoś brakuje w usadnieniu waszym zdaniem i wystarczy to dopisać, Czy myślisz, że są szanse na to, że w trakcie dalszych prac czy rządowych, czy parlamentarnych coś się znacząco zmieni w tym budżecie pod wpływem waszego głosu? Ustawa o Radzie Fiskalnej, ale i dyrektywa o ramach budżetowych, no bo Rada Fiskalna powstała jako implementacja dyrektywy unijnej o ramach budżetowych, I zarówno dyrektywa i rada zakładają, że rady fiskalne wszystkie w Unii Europejskiej wydają swoje opinie, rekomendacje, oceny, ale one są rozpatrywane w trybie zastosuj lub wyjaśnij, comply or explain. Także to nie jest tak, że u nas ten mechanizm jest stosowany i u nas on jest opisany w artykule 5. My wysyłamy swoje rekomendacje, oceny i resort finansów, czyli już jest z góry założenie, że są pewne oceny,

Przeprowadziliśmy analizę ryzyka, uwzględniając ryzyko legislacyjne, wydatkowe i również ten test przeszedł. Ale formułujemy ryzyko, że w 2028 i 2027 jest ryzyko przekroczenia 60 bardzo wysokie. 60% relacji długu do PKP. Ale według definicji krajowej. Właśnie, według tak, bo definicji jest chyba ze cztery obecnie w projekcie budżetu. One mają dosyć duży rozjazd niestety, no i też ciężko się na tym operuje, a efekt jest taki, że Ministerstwo Finansów tak sobie ten budżet skraja i tak też te ryzyka przenosi międzyokresowo, żeby im się do właściwej metryki wychodziło dobrze. Rada nie może nie zauważyć, że w Polsce funkcjonują dwie definicje długu. Mamy krajową definicję Państwowego Długu Publicznego i tzw. unijną definicję.

Chodzi o to, żeby jakiś chwilowy pik w tą czy w drugą stronę nie decydował o uruchamianiu działań sanacyjnych. I również brana jest taka koncepcja trochę długu netto, w tym sensie, że jeżeli rząd ma, minister finansów na rachunku budżetowych, jakieś pieniądze, gotówkę, to jeszcze korygujemy o tak zwane wolne środki. I tutaj jako Rada, jako ekonomista nie mamy zastrzeżeń, to jest rozsądne, stosowane od wielu lat. Ale po tej korekcie rząd pokazał, że Ten dług jest 54,8, czyli jesteśmy o włos, o dwie dziesiąte od przekroczenia tego progu ostrożnościowego. I to też mnie trochę zdziwiło, nie wiem czy nie zwróciłam na to uwagi w poprzednich ustawach budżetowych, czy tak nie było, może o tym mi to wyjaśnisz, że ministerstwo pokazało w projekcie budżetowym tą maksymalną wartość, zaplanowaną wartość długu i przewidzwaną wartość długu.

Na deficyt, jakby na niego nie patrzeć, kolejny rok koło 7%. Tak, ale ja chcę jeszcze jedną rzecz zauważyć, że w naszym mandacie w ustawie jest, że my oceniamy finanse publiczne z perspektywy prawa konstytucji. No nie można sobie z konstytucji wybierać jednych artykułów, a drugich nie stosować. Musimy stosować wszystkie artykuły konstytucji. Formalnie w naszej analizie mówimy, że nie ma przekroczenia państwowego długu publicznego przez 60, ale takim grubym dodatkiem mówimy, że Rada Fiskalna nie może właśnie pomilać problemu tych Dwóch definicji. Skala jest znacząca, bo to już jest jedna piąta długu tego ekonomicznie poprawnego, bo chyba wszyscy zgadzają się, że ten dług prawdziwy, ekonomicznie rozsądny do oceny stanu finansów to nie jest ten według węższej krajowej, tylko ten

I my uważamy, że jeżeli dojdzie do rozstrzygnięcia sporu konstytucyjnego, który jest, oczywiście nie wnikam tutaj, mamy oczywiście sytuację... Ta historia zaczyna się na etapie, w którym problemem był Krajowy Fundusz Drogowy, a ten Fundusz Drogowy w tej chwili w tych wszystkich funduszach pozabudżetowych jest niemalże pomijalny. Bo to eksplodowało. Wcześniej ten Fundusz Drogowy miał niewiele zadłużenia w dużym stopniu. Krajowy Fundusz Drogowy finansował się z unijnych pieniędzy i to było stabilne tam kilka punktów. Teraz jest tego bardzo dużo i ta skala rozbieżności jest duża. No i mamy spór konstytucyjny. Także my jako Rada mówimy, że jeżeli będzie rozstrzygnięcie sporu konstytucyjnego, to prawdopodobnie być może będziemy musieli zweryfikować swoją cenę. Może się okazać, że te 60 już w 2026 roku Nie było spełnione, ale nie naszą rolą jest to modyfikowanie.

To już w poprzedniej prognozie poprzedniego rządu dochody VAT były zawyżone. Później na 25 też bardzo zawyżono prognozę, ale dochody z VAT nie maleją, tylko jest różnica. Nie są tak hiper optymistyczne jak to założył poprzedni rząd w prognozie na czwarty i obecny rząd na piąty i realizacja rzeczywiście coś z prognozami się stało, ale to też Częściowo czynniki obiektywne, jak niespodziewanie niższa inflacja, ale również zbyt optymistyczne podejście do dochodów. Nie było wtedy Rady Fiskalnej, która by to oceniła. My teraz oceniliśmy, że gdyby była Rada Fiskalna, to byśmy to na pewno wyłapali, taką hiper optymistyczną prognozę. Teraz wyłapaliśmy, że są o 6 miliardów zawyżone. Także to nie jest jakaś gigantyczna kwota w porównaniu do prawie 300 miliardowego deficytu. Musimy podkreślić jasno, nie ma załamania w dochodach. Wydatki rosną za szybko w porównaniu do dochodów.

No oczywiście nie wiemy, jakie będą w 2027, natomiast ja przez te ostatnie dwa tygodnie codziennie te rentowności śledzę i tylko mi włosy coraz wyżej stają dęba. Tak, no bo to są nowe okoliczności. Ja to taką przenośnią obrazuje, że jedziemy samochodem z tymi finansami publicznymi, ale tak, nie mamy poduszek bezpieczeństwa, bo wykazujemy, że nie ma buforów bezpieczeństwa na przekroczenie 55. Mamy łyse opony, samochód do końca tam nie jest po przeglądzie technicznym. Bo wynik testu badania technicznego wykazuje 7,1% deficytu. Jedziemy w nocy, jedziemy górskimi drogami, jest pełno zakrętów, a tu idzie zima i pada deszcz, nagle ulewa, oberwanie chmury. I ta ulewa to są te rentowności na poziomie 6,5. Równości, dwie wojny, wojna w Ukrainie, wojna na Bliskim Wschodzie, cieśnina Ormus, to jest ten deszcz.

Ale dodatkowo jeszcze idzie zima i za chwilę nam zamarźnie ten deszcz na tej drodze, a my jedziemy łysymi oponami. I o ile nie jest winą rządu, winą decydentów, ale całej sceny politycznej, to że pada deszcz, Ale jechanie na łysych oponach i wykupienie polisu, buforów bezpieczeństwa, żeby nie przekroczyć 55, ale żeby móc się finansować w tych trudnych warunkach, no to to już należy do naszych decyzji. Musimy się zabezpieczyć jako państwo na te warunki i uwarunkowania są tylko gorsze. W tych uwarunkowaniach powinniśmy właśnie konstruować budżet Z dużymi buforami bezpieczeństwa, z małymi ryzykami legislacyjnymi. No bo jak one się zmaterializują? A my pokazujemy, że to jest bardzo, bardzo prawdopodobne. Jedną ważną rzecz chcę dodać, co my piszemy w swojej analizie, a wręcz nawet formułujemy pewnego rodzaju