CZY DEMOKRACJA W ROSJI JEST MOŻLIWA? Historia i współczesność | ZROZUMIEĆ ROSJĘ ODC. 4

tak szybko jak zdjął Stalina, to został zdjęty sam. No i właśnie, tutaj nawet w twojej książce pojawia się taki slogan, 100 dni Berii, 100 dni liberalizacji. No więc co ma wspólnego przypadek Berii z liberalizacją Związku Radzieckiego? Czy można doszukiwać się w tej historii jakichś rad, a może i w ogóle przyszłości, przyszłego trendu kształtowania się procesów politycznych w Rosji? Jest ta teoria, że Beria z resztą członków Politbiura, czyli już wyrzuconych z Politbiura, czyli z Malenkowem, z Anastasem Mikojanem, z Chruszczowem i z Mołotowem, mieli obawiać się, że Stalin szykuje kolejne czystkę i zapewne tak by było, bo faktycznie i sprawa lekarzy, tak zwana sprawa lekarzy i sprawa leningradzka, wszystko na to wskazywało, że szykuje się kolejna czystka w Rosji.

On to robi. Podsumowując, mamy człowieka, który wydawałoby się, że będzie kontynuował albo jeszcze będzie gorszy od Stalina, a mamy reformy, próby reform. Długo to nie trwało, bo towarzysze oczywiście z Chruszczowem na czele, Berry obalają, zostaje zabity. No i mamy Chruszczowa też, który jednak, chociaż może te jego reformy są mniej daleko idące niż Berry i one nie naruszają... pewnych takich zasad stalinizmu czy leninizmu, marksizmu, gospodarczych chociażby. No niemniej, czy w polityce międzynarodowej, no niemniej Chruszczow też, prawda, pewna próba liberalizacji następuje. No na pewno lepiej było żyć za Chruszczowa niż za Stalina w Związku Radzieckim, jeśli chodzi o swobody obywatelskie.

Sam fakt, już jedno zdanie kończąc tylko, że sam fakt, że przecież jak Chruszczow tak naprawdę w 1957 roku pozbawia władzy resztę swoich towarzyszy, prawda, ta grupa antypartyjna, jak to się ładnie nazywa w sowieckiej historiografii, oni nie zostają rozstrzelani, prawda, nie trafiają do łagrów, tylko albo na emeryturę, Mołotow zostaje wysłany jako ambasador do Mongolii na przykład. Mógł go gorszy los spotkać. Ze Stalina na pewno by go spotkał gorszy los, więc to już jest chociażby efekt liberalizacji. Beria został zabity jeszcze, natomiast już po Berii więcej członkowie politbiura czy KC nie byli mordowani. No tak, ale to jest oczywiście pewien epizod, natomiast najważniejsze z tego wszystkiego jest to, że to nastąpiło z wewnątrz systemu.

ktoś z wnętrza systemu, tak jak Beria, czy tak jak Chruszczow, uzna, że jednak pora chociaż troszeczkę to wahadło odgiąć w drugą stronę, wracając do tego wahadła. No i zacznie się jakaś liberalizacja, może się społeczeństwo trochę rozpolitykuje, tak jak ten architekt gdzieś tam z Archangielska, który przedstawił pomysł konstytucji swój własny, więc może to społeczeństwo zacznie się trochę rozpolitykowywać, no i to wszystko taki efekt kuli śniegowej, prawda, trochę będzie. Natomiast, tak jak mówię, to nie jest kompletnie niemożliwe, natomiast obawiam się, że niestety, biorąc pod uwagę pranie mózgu, o jakim rozmawialiśmy, chociażby kim Rosjanie są młodzi i poddawani, kolejne pokolenia, które przy putinizmie się wychowują i się odnajdują, część tych przedstawicieli, tych młodszych pokoleń, lata, wieki całe...