CZY DEMOKRACJA W ROSJI JEST MOŻLIWA? Historia i współczesność | ZROZUMIEĆ ROSJĘ ODC. 4

i oficjalnym rozpadem tego tworu państwowego. Także tutaj może warto też wspomnieć o tym, co się działo wokół i pana Gorbaczowa, i pana Jelcyna, no bo w gruncie rzeczy to są takie dwa symbole, które chciały chyba troszkę ten wentyl demokracji odkręcić w kierunku... Tak, no właśnie. Jakim? Był Gorbaczow. Do Berii to pewnie jeszcze wrócimy tak a propos, ale a propos demokracji mówimy o Berii, prawda? To samo w sobie już jest, już wydaje się intelektualnym fikołkiem. Natomiast tak, no mamy, prawda, Michała Gorbaczowa, który tą swoją pierestrojkę i głośność tak naprawdę zaczyna od roku 1987, mimo że teoretycznie władzę ma od 1985.

Mamy temat Jelcyna, mamy poruszony temat pana Gorbaczowa. Natomiast wspomniałeś o Ławryntim Berri. To jest faktycznie chyba jej nazwisko, które konotuje się polskiemu słuchaczowi z rzeźnikiem, który ma krew na rękach setek tysięcy ludzi. Natomiast faktem jest, mało znanym mi się wydaje w Polsce, że Beria miał duże ambicje w kontekście kierowania Związkiem Radzieckim po śmierci Stalina. Nawet jest taka teoria spiskowa, że za śmiercią Stalina stoi spisek, na czele którego był Beria, tylko że był to spisek na tyle nieubezpieczony, że Beria

tak szybko jak zdjął Stalina, to został zdjęty sam. No i właśnie, tutaj nawet w twojej książce pojawia się taki slogan, 100 dni Berii, 100 dni liberalizacji. No więc co ma wspólnego przypadek Berii z liberalizacją Związku Radzieckiego? Czy można doszukiwać się w tej historii jakichś rad, a może i w ogóle przyszłości, przyszłego trendu kształtowania się procesów politycznych w Rosji? Jest ta teoria, że Beria z resztą członków Politbiura, czyli już wyrzuconych z Politbiura, czyli z Malenkowem, z Anastasem Mikojanem, z Chruszczowem i z Mołotowem, mieli obawiać się, że Stalin szykuje kolejne czystkę i zapewne tak by było, bo faktycznie i sprawa lekarzy, tak zwana sprawa lekarzy i sprawa leningradzka, wszystko na to wskazywało, że szykuje się kolejna czystka w Rosji.

taczy w Kuncewie i politbiuro, no tak nie reagowało strasznie żwawo, żeby wyzywać lekarzy i tak dalej, no i tutaj też się pojawiają teorie, że no, że po prostu o ile go nie otruto, to po prostu nie spieszono się z pomocą, prawda, żeby po co ratować człowieka, który prawdopodobnie raz, że już był coraz bardziej kapryśny, coraz bardziej agresywny pod koniec swojego życia, czuć było, że już ma dość starych towarzyszy, no więc po co go ratować, skoro wiadomo, jakby się to skończyło, no ale niemniej Stalin umiera, I władzę w kraju bardzo szybko przejmuje Beria, Ławrienty Beria, czyli szef, najbardziej znany jako szef NKWD, czyli Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych, czyli tajnej policji rosyjskiej, potem będącym częścią Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, niemniej zostaje szefem tajnych służb radzieckich.

No i człowiek, który, prawda, no... kojarzy się większości ludzi na świecie, prawda, jak najgorzej, Polakom też, bo przecież on stoi za katyniem chociażby, prawda, za wywódzkami, za mordami, za socjetyzacją zajętych ziem polskich, więc ten kat narodu, W 1953 roku, już w marcu, kiedy Stalin umiera, nagle zaczyna wprowadzać zmiany, które łączenie Berii z tymi zmianami, w ogóle Berii ze słowem liberalizacja, bo to oczywiście nie była demokratyzacja, no wydało się szaleństwem. Człowiek, którego Stalin nazywa jeszcze, dodam jedną rzecz, naszym Himmlerem, oczywiście przewrotny żart ze strony Stalina, ale jest chyba jak najbardziej uprawniony.

kiedy Stalin był gotowy, prawda, jakby on wprost mówił, że on się nie boi trzeciej wojny światowej, prawda, jeśli trzeba będzie, to pójdziemy jako Związek Radziecki. No właśnie, a Beria mówi, no dobra, dogadajmy się z tym Zachodem w zamian za pieniądze, jakąś tam pomoc finansową. I zamiast za to, że Zjednoczone Niemcy będą neutralne, to Związek Radziecki może się nawet zgodzić na to, żeby się zjednoczyły, bo to NRD to jest nieudany eksperyment i stalinizmu się w Niemczech Wschodnich wprowadzić nie uda. Jest to karykatura, to co się dzieje, problemy gospodarcze ogromne w NRD. gdyby nie pomoc Związku Radzieckiego, to by się złożyło to państwo jak domek z kart. Państwo, no państwo, zaczyna, no obrazoburcza rzecz, prawda, zaczyna mówić, że może jednak te Niemcy zjednoczmy.

Beria uznaje wbrew... prawda, przyjętym doktryną stalinowskim, że przemysł ciężki to nie jest chyba najlepszy sposób na rozwój państwa i te kolejne plany pięcioletnie, prawda, uprzemysławianie państwa, jakieś kanały białomorskie i tak dalej, to wcale nie jest takie ważne. Pora część pieniędzy państwowych przeznaczyć na przemysł lekki. Usługi to jeszcze wtedy nie funkcjonowały, takie słowo, szczególnie w Związku Radzieckim, gdzie ten biznes prywatny praktycznie nie istniał. Niemniej, żeby przeznaczyć na inną działalność sektory gospodarki niż tylko ten ciężki przemysł, pora przeznaczyć pieniądze na rolnictwo. Zaczął się zastanawiać, czy te kołchozy i sowchozy to jest na pewno najlepszy sposób uprawiania ziemi, żeby najbardziej wydajny sposób uprawiania ziemi.

Zakazuje tortur, co było przecież normą przez lata. prawda, wczeka o GPU, o GPU, potem NKWD, jakby się ta organizacja nie nazywała tortury, to była podstawa zeznań, wyciągania zeznań, wymyślonych albo prawdziwych. No i to wszystko robi człowiek, który tak naprawdę wydawałoby się, że będzie jeszcze gorszy od Stalina, prawda, no bo człowiek, który też mówi się, że sam lubił torturować, przyglądać się torturom, więc no socjopatyczny umysł, no a on to robi. Związek Radziecki ma te 100 dni, które nikomu by się nie śniły, że to akurat Beria będzie próbował coś takiego robić zaraz po śmierci przecież Stalina.

Sam fakt, już jedno zdanie kończąc tylko, że sam fakt, że przecież jak Chruszczow tak naprawdę w 1957 roku pozbawia władzy resztę swoich towarzyszy, prawda, ta grupa antypartyjna, jak to się ładnie nazywa w sowieckiej historiografii, oni nie zostają rozstrzelani, prawda, nie trafiają do łagrów, tylko albo na emeryturę, Mołotow zostaje wysłany jako ambasador do Mongolii na przykład. Mógł go gorszy los spotkać. Ze Stalina na pewno by go spotkał gorszy los, więc to już jest chociażby efekt liberalizacji. Beria został zabity jeszcze, natomiast już po Berii więcej członkowie politbiura czy KC nie byli mordowani. No tak, ale to jest oczywiście pewien epizod, natomiast najważniejsze z tego wszystkiego jest to, że to nastąpiło z wewnątrz systemu.

bo siło rzeczy nie mogło ze środka, a nastąpiło to dlatego, bo Beria, przede wszystkim Beria, jako szef NKWD, jako człowiek, który nadzorował radziecką bombę atomową, widział od środka wszystkie problemy systemu. Oczywiście on o tym głośno nie mówił, bo by zginął albo został aresztowany, natomiast on widział wszystkie błędy systemu, widział, że powoli polityka Związku Radzieckiego dochodzi do ściany, bo za chwilę już jest tylko III wojna światowa, polityki Stalina. Więc on tę zmianę wprowadził nie dlatego, że był demokratą i nagle chciał, żeby Związek Radziecki to była demokracja, tylko ludowa, ale demokracja, tylko właśnie chciał po prostu uratować system, a uznał, że system można uratować właśnie, kiedy to wahadło się jednak troszeczkę odegnie od tej ściany, do której ono doszło.

za twarz i skupić w swoich rękach całą władzę i wrócić do putinizmu czy do stalinizmu, do takich wzorców. Więc faktycznie ta federalizacja, gdzie nawet referenda się odbywają, gdzie o sprawach lokalnych decydują, o religii na przykład w regionach, swobodach obywatelskich decydują władze regionalne. Państwo ma być tylko od kwestii właśnie polityki zagranicznej, obronnej oczywiście, czy służb gdzieś tam specjalnych, prawda, wojska, natomiast sprawy regionalne oddajmy mieszkańcom w ten sposób. No jest to oczywiście słuszne założenie, natomiast pytanie jak właśnie z realizacją, stąd te 100 dni po Putinie, tak się to nazywa, że to 100 dni to jest to okienko, żeby przeprowadzić zmiany. Nie wiem, czy akurat tutaj autorzy pomyśleli, że to się kojarzy z tymi 100 dniami Berii, które się źle skończyły, więc może nie trafne ten tytuł, natomiast tak, no oni sami twierdzą, że trzeba jak najszybciej te zmiany wprowadzać.

ktoś z wnętrza systemu, tak jak Beria, czy tak jak Chruszczow, uzna, że jednak pora chociaż troszeczkę to wahadło odgiąć w drugą stronę, wracając do tego wahadła. No i zacznie się jakaś liberalizacja, może się społeczeństwo trochę rozpolitykuje, tak jak ten architekt gdzieś tam z Archangielska, który przedstawił pomysł konstytucji swój własny, więc może to społeczeństwo zacznie się trochę rozpolitykowywać, no i to wszystko taki efekt kuli śniegowej, prawda, trochę będzie. Natomiast, tak jak mówię, to nie jest kompletnie niemożliwe, natomiast obawiam się, że niestety, biorąc pod uwagę pranie mózgu, o jakim rozmawialiśmy, chociażby kim Rosjanie są młodzi i poddawani, kolejne pokolenia, które przy putinizmie się wychowują i się odnajdują, część tych przedstawicieli, tych młodszych pokoleń, lata, wieki całe...