Angola, śpiący gospodarczy lew? Energetyka i geopolityka | Program Afrykański S3O4

są obecne jak najbardziej, aczkolwiek ze względu na zmiany demograficzne w Angolii coraz mniej obecne, aczkolwiek rzeczywiście okres wojny domowej, który przypada na lata 1975 i 2002, a więc mieliśmy 37 lat rzędu konfliktu w Angolii, powoduje rzeczywiście, że widzimy odpryski tego czasu nawet w 2025 roku. Zacznijmy może od przypomnienia w ogóle kilku takich kwestii odnośnie Angolii, bo tak jak Pan łaska wspomnieć, jest to była kolonia portugalska. Jest to jedna z największych gospodarek Afryki, z PKB na poziomie 80 miliardów dolarów, tak mniej więcej 12 razy mniej niż Polska.

Angola jest takim skrajnym przykładem uzależnienia od ropy naftowej. Ta ropa jest podstawą gospodarki angolańskiej, co niestety, jak pokazuje historia, jest bardziej przekleństwem niż błogosławieństwem. Mówiłem o tym, jak wojna domowa emanuje w dalszym ciągu na współczesną Angolę, a to głównie za sprawą demokracji, bo demokracja w Angolii jest dosyć specyficzna, mocno dysfunkcjonalna. Mimo, że wojna domowa skończyła się ponad 20 lat temu, to sporo widzimy, tak jak powiedziałem, różnych konsekwencji dla tego, jak ukształtowana jest w ogóle stana polityczna w Angolii, bo władzę w dalszym ciągu dzierży partia, która można powiedzieć wygrała, aczkolwiek nie jest może to najlepsze określenie, wygrała wojnę domową, czyli MPLA.

Natomiast to, co jest ciekawe, to to, że wiele osób już nie pamięta wydarzeń związanych z wojną domową, ogólnie ze względu na to, że Angola jest krajem bardzo młodym, krajem młodych ludzi. Tak żeby też zasypać tutaj Państwa jakimiś statystykami, mogę wspomnieć, że mediana wieku w Angolii to jest 16 lat. To oznacza, że połowa ludzi ma mniej niż 16 lat, połowa ludzi ma więcej niż 16 lat. W Polsce dla porównania to jest 41 lat. W związku z czym spora część osób urodziła się już po zakończeniu wojny domowej, dlatego dla nich wojna domowa jest zaledwie... jakąś tam opowieścią, którą pewnie się snuje przy stole z rodzicami czy z dziadkami, natomiast ich bezpośrednio jakby to też nie dotyka.

MPLA, która jest obecnie u władzy, rekrutowała się głównie właśnie z elitym Bundu i ludności miejskiej z Luandy. Zresztą często właśnie w szeregach tej partii, w kadrach widzieliśmy osoby, które określamy mianem mulatów, czyli one mają... mają pochodzenie mieszane, które często liczone jest w setkach lat, nawet z czego zresztą te osoby są dosyć dumne, więc Portugalczycy tam mocno się wpisali także w tą mozaikę etniczną. UNITA od początku miała bazę w interiorze, czyli tutaj mówimy o tych ludach, o Wimbundu, o których wspomniałem, i FNLA właśnie na północy. Ten podział przetrwał do dzisiaj, szczególnie jeśli chodzi o UNITA i MPLA.

a na to nakłada się wciąż dynamiczny wzrost liczby ludności, co powoduje, że, o ile pamiętam statystyki, mniej więcej wzrost gospodarczy jest na poziomie 0,5-0,6% średnio rocznie, a ludność przyrasta 3% w ciągu roku. To łatwo sobie policzyć, że przeciętnemu angolańczykowi po prostu żyje się coraz gorzej. Jakie są te kluczowe wydarzenia dla ustroju politycznego, dla demokracji w Angolii właśnie po 2002 roku? No tych wydarzeń było całkiem sporo, aczkolwiek ja być może wolę mi się tutaj skoncentrować na tych ostatnich wydarzeniach z lipca i troszeczkę może łącząc je z 2017 rokiem, bo w 2017 roku władzę objął Jean Lorenzo, zwany pieszczotliwie J. Lowe po długoletnim palowaniu

skorumpowana i bardziej postępowa część tej partii. Stąd te nadzieje Angolańczyków. Zresztą J-Law ponownie został wybrany na prezydenta Angolii w 2022 roku. Więc generalnie, jak ludzie, którzy zajmują się Angolą, dzielą ten okres od 2002 roku na okres panowania do Szantosza do 2017 i na okres panowania J-Law, który zapowiadał pewną zmianę. A tak jak powiedzieliśmy, ta zmiana Nawet jeśli ją widzimy w statystykach, czy widzimy w pewnych obrazkach, filmach, czasach takich propagandowych w internecie odnośnie nowych inwestycji w Angolii, to dla przeciętnego Angolańczyka jakby te zmiany są średnio odczuwalne. No i stąd protesty, które miały miejsce właśnie w lipcu tego roku na ulicach Luandy, protesty dosyć brutalne, które iskrą, i to też może sobie wspomnimy o tym,

Płaca minimalna jest super niska, bo to jest, o ile pamiętam, mniej więcej 70 tysięcy kwadrat, to jest blisko 70 euro na miesiąc, więc dla rodzin dużych, jedna osoba jest pracująca, te rodziny są duże, tak jak powiedzieliśmy, mają sporo dzieciaków, więc trudno taką rodzinę utrzymać. Natomiast ta iskra dotyczyła zniesienia subsydiów na benzynę, czyli dopłat do benzyny. Tak możemy sobie wyobrazić, że w Polsce cena rynkowa benzyny jest powiedzmy 6 zł, ale od 20 lat jest utrzymywana na poziomie dwóch złotych, prawda, bo Polska produkuje sporo ropy naftowej i tak dokładnie było w Angolii, zresztą w Nigerii podobnie, tak jak sobie kiedyś rozmawialiśmy, no i ludzie się przyzwyczaili do tych niskich cen benzyny, szczególnie jeśli chodzi o takie grupy społeczne, czy przedsiębiorców, którzy polegają, prawda, w dużej mierze właśnie na benzynie, jak chociażby wspomnieli.

Dwa lata temu bodajże Angola wystąpiła z OPEC. ponieważ bardzo denerwowała się na sposób, w jaki OPEC działa, szczególnie jeśli chodzi o nakładanie kwoty, czy kwot, czy takich ograniczeń dotyczących produkcji ropy, licząc na to, że jak będzie poza OPEC, to będzie w stanie produkować tej ropy więcej. Okazuje się, że wcale nie jest to takie łatwe, jak się wydawało. Ta ropa, produkcja spada, wydaje mi się, że nawet jest teraz poniżej 1 miliona baryłek dziennie, co jest bardzo niepokojące. No do tego też musimy pamiętać, że to ropa może to nie jest horyzont pięciu czy dziesięciu lat, ale ropa powoli, powoli staje się takim surowcem, surowcem, na który popyt będzie spadał, tak, więc z upływem czasu oczywiście, więc miks energetyczny w różnych krajach się zmienia, ropa wykorzystywana jest w mniejszym stopniu, mamy elektromobilność, prawda, mamy

te wyliczenia w budżecie nie trzymają się kupy i jesteśmy pod kreską. A mało tego Goldman Sachs szacuje, że do 2026 roku ropa naftowa będzie kosztowała 50 dolarów. Więc są te warunki, które paradoksalnie nie sprzyjają dywersyfikacji, bo wtedy jest źle. To nie jest atmosfera do... do ambitnych reform. Ludzie wychodzą na ulicę protestować, tak jak sobie powiedzieliśmy, więc wszystko to, co jest bolesne, a te reformy są bolesne, powoduje, że rząd jest bardziej wstrzymaźliwy. A tutaj powinien jakby działać już zdecydowanie wcześniej, bo przypomnijmy, że kosztowała 10 lat temu ponad 100 dolarów za waryłkę i to był moment, kiedy jakoś w ogóle specjalnie się nie