Moc słów. Język hebrajski i język polski I Tu Mikołaj Grynberg I Muzeum POLIN

Powiesz mi, co powiedziałaś? No, mówiłam, że dobry wieczór i cieszę się tutaj być. Cieszę się, że spotkaliśmy się, ale że jestem przestraszona. Jesteś przestraszona tym, że będziemy mówili po polsku? Dokładnie, tak. A Twój polski jest gorszy niż Twój hebrajski? Tak, zdecydowanie. A powiedz mi jak to jest, bo Ty się wychowałaś w Izraelu. Tak. Hebrajski jest Twoim pierwszym językiem? Tak, tak. A miałeś jeszcze potem jakiś drugi zanim przyszedł polski? No tak, angielski, potem uczyłam się niemiecki, francuski, ale teraz w moim głowie tylko troszeczkę hebrajski i polski myślę.

Tak, tak. Na szczęście jest teraz trzecie PT, które mój hobby spełnia, o redakcji językowej. Czy są jakieś etapy uczenia się języka polskiego? Przechodzisz, są takie stopnie, że najpierw uczysz się, uczysz, a potem jest takie plateau, a potem znowu kolejny krok. Czułaś coś takiego? Ja czułam się, że to zaczyna być ważny język około 20 lat temu, kiedy zaczynałam żyć w domu po polsku. To znaczy, z mężem mówimy po polsku. I wtedy to już był naprawdę ważne dla mnie, żeby... To znaczy, moje życie codzienne są po polsku.

Shoshana, to brzmi taka chucpa. Nie jedźcie do Izraela uczyć się ich języka, tutaj się uczmy. A dlatego, że ten mówiony język jest taki potoczny, tak? Że takiego się żargonowego języka uczą. Tak, tak. A Ty ich uczysz literackiego? Ja uczę ich całą warstwę, też język oczywiście, ale my wszyscy cały zakład uczymy ich poprawny język. I jak oni jadą potem do Izraela, to ten język jest użyteczny, który dostają od was? Myślę, że tak. Jest użyteczny, oczywiście. W szczególności teraz, kiedy wszyscy żyją w mediach społecznościowych i już mają znajomi i przyjaciele.

I mają kontakt z językiem. Tak, tak, tak. To nie jest jak na przykład arabski, że jest ten choch arabski, który uczą i potem idą po każdej... Państwo mówią inaczej. Nie, nie. To jest ten sam język. Opowiesz trochę o tym, jak się rodził ten nowy język hebrajski, ten... Którym mówili ludzie, którzy mieszkali na początku XX wieku. Najpierw w Palestynie, potem jak powstało państwo Izrael. Dużo energii to państwo włożyło w to, żeby nie mówić jidysz, nie przyprowadzić języków do publicznej sfery tych krajów, z których oni przyjechali.

Co się wydarzyło z tym językiem? Od czego wychodziliście i gdzie jesteście dzisiaj? Ale to się urodziło tutaj, we wschodniej Europie. Współczesny hebrajski język i literatura. To jest twór europejski, wschodnioeuropejski. Nie palestyński, izraelski potem. Od Izraela to jest od 48. Większość najważniejszych pisarzy pisali Tu, w Warszawie, w Odessy, w Berlinie. Nie... I oni pisali po hebrajsku. Tak, tak. To wspaniała literatura, którą teraz Izraelscy nawet rzadko umieją czytać i rozumieć.

I wtedy jest w różnych językach. No po polsku, może twoja na przykład, nie? Miło, że tak mówisz, ale myślę, że jest jakaś taka, no poza tym, że ci ludzie, którzy to piszą, są Żydami, to, że jest coś, co możemy powiedzieć, że to jest coś wspólnego, że takie szkolnewo z Filipem Rotem i z Grossmannem, coś, że... Jest coś, co ich łączy? Wszystkich pisarzy żydowskich? Nie. Myślę, że nie.