Mentionsy Mentionsy
Podcast Wojenne Historie
Podcast Wojenne Historie

Rumuni budują swój myśliwiec

17.12.2025 ·45 min 58 s

Jeżeli podoba Ci się odcinek możesz nas wesprzeć w serwisie 🔶PATRONITE.PL🔶https://patronite.pl/PodcastwojennehistorieAlbo postawić nam symboliczną kawę w serwisie🔷BUYCOFFEE.TO🔷https://buycoffee.to/podcastwojennehistorie

Samolocie wyjątkowym. Czy możesz nam powiedzieć, na czym polegała wyjątkowość tego samolotu? No, bo to na pierwszy rzut oka wcale nie jest takie oczywiste. A jednak, no, w tym samolocie było coś, co odróżnia go od innych samolotów, które walczyły w czasie II wojny światowej. Norbert, no... Co to było? Sam samolot nie był niczym szczególnym. Z naszej polskiej perspektywy może nie do końca, bo Rumunii projektując go, jego tylną część kadłuba bazowali na konstrukcji produkowanego wcześniej na licencji PZL P24. No więc każdy miłośnik polskiego lotnictwa rozpozna w ogonie... w tylnej części kadłuba tego samolotu polskie myśliwce PZL. Ale nie to czyni rumuński myśliwiec IAR-80.

nie miały. Stąd Jugosłowianie na ten przykład byli zdecydowani na licencyjną produkcję myśliwców Hurricane, podobnie jak Belgowie, mimo własnych ambicji. No Rumunii koniec końców także stawiali na licencję. My przed II wojną światową byliśmy nieco bardziej ambitni, ale i tak silniki, nawet produkowane w Polsce, były licencyjnymi odmianami silników angielskich. Jastrząb miał olbrzymi problem, choćby ze względu na dostępność chowanego podwozia. Brakowało nam samowystarczalności w zakresie wielu kluczowych podzespołów, bez których to samoloty nie latają. A pamiętajmy, że i nasz sukces eksportowy i nie tylko w postaci myśliwców PZL Płaskiego, PZL-7, PZL-11, te samoloty bazowały jednak na wielu importowanych podzespołach, nie wyłączając elementów metalowych.

I Rumunii utrzymywali dobre relacje z przemysłem francuskim, przemysłem lotniczym i z przemysłem polskim. Można by powiedzieć, że w pewnym momencie premiowali francuskie jednostki napędowe, my premiowaliśmy angielskie, ale premiowali nasze płatowce. Podjęto w Rumunii produkcję licencyjną polskich myśliwców, kupowano w Polsce samoloty, stąd myśliwce PZL P-11 i PZL P-12. No to była podstawa rumuńskich sił powietrznych w 1939, a i w 1940 roku. Rumunii, jak powiedziałem, byli jednak ambitni i stopniowo starali się od procesów czysto licencyjnych przechodzić do konstruowania samolotów własnych. I było już wiadomo w połowie lat 30 XX wieku, że oto w zakresie samolotów myśliwskich wykrystalizowują się zupełnie nowe trendy.

Potrzebna była duża jednostka napędowa, duża w rozumieniu o dużej mocy, potrzebny był samolot całkowicie metalowy, schowanym podwoziem, o wyprofilowanym aerodynamicznie kadłubie. Był to na ogół samolot w typie dolnopłata. No i Rumunii w roku 1936 w koncernie IAR zdecydowali się na opracowanie takiego właśnie w nowych czasach awangardowego myśliwca. Kadłub, jak już powiedziałem, nowego samolotu miał bazować na polskich myśliwcach PZL, silnik natomiast miał pochodzić albo z Francji, albo z Niemiec. No bo Rumunii nie posiadali własnej technologii, ale stopniowo dążyli do produkcji licencyjnej, tak jak i my silników u siebie w kraju.

Przede wszystkim myśliwce P-11. Jednocześnie były to samoloty najmniej nowoczesne. W związku z czym, kiedy w roku 1941 zaczęła się wreszcie produkcja seryjna, kiedy zimą 1941 roku lotnictwo rumuńskie zaczęło odbierać pierwsze egzemplarze IAR-80, zaczęto przezbrajać eskadry z samolotów pochodzenia polskiego na właśnie ten model. Przypomnijmy na model, co do którego konstrukcja kadłuba, co do zwłaszcza kwestia ogona, widzimy uderzające podobieństwo. do myśliwców polskich. Więc ten rumuński IAR-80 miał w sobie coś z naszych PZL-ek. Cały czas i do końca swojej produkcji.

No i w tym lotnictwie rumuńskim był prawdziwy miszmasz, bo istniała eskadra na Charikenach, istniały grupy na myśliwcach PZL-24, PZL-11. Heinklach 112, no i na najnowszych Messerschmittach Bf 109e. Były wreszcie własne IAR 80, ale Rumunii zaczynali tą wojnę właściwie mając 24 myśliwce operacyjne swojego własnego krajowego modelu po 12 na jedną eskadrę. I w czerwcu 1941 roku myśliwce IAR-80 zadebiutowały bojowo. Lato 1941 roku to aktywne działanie lotnictwa rumuńskiego na obszarze Mołdawii i u wybrzeży Morza Czarnego.

Pamiętajmy, armia rumuńska nadal. zaangażowała się w wielomiesięczną, krwawą, ciężką bitwę o Odessę i na tym obszarze operowało lotnictwo rumuńskie, podobnie jak nad obszarem własnego terytorium, chroniąc Rumunię przed kontratakami lotnictwa bombowego, lotnictwa radzieckiego. IAR-80 załogi tych samolotów stoczyły liczne walki powietrzne nad obszarem Odessy i Mołdawii, a także były kierowane do osłony pól roponośnych w rejonie Ploestii. Stopniowo następowało przezbrojenie kolejnych eskadr, tak z myśliwców PZL-11, jak i z Heinckli H-112. Przykładem może być tu eskadra 52 z 5 Grupy Myśliwskiej, która połączona została z 42 eskadrą z Grupy 1 i tzw.

36 w walce z Amerykanami, 14 w walce z Luftwaffe, a 28 w walce z Rosjanami i w tym ostatnim przypadku 14 samolotów zostało zestrzelonych przez radziecką OPL, 24 myśliwce zestrzelili radzieccy piloci myśliwscy. Czyli zobaczmy, jaka to jest zdumiewająca nieco statystyka, bo po pierwsze absolutną większość samolotów, jakie utracono, to utracono w wypadkach. Część z nich mogła być spowodowana wcześniejszymi uszkodzeniami w walce, ale jednak jest to jakaś specyfika lotnictwa rumuńskiego. Tutaj dobrym przykładem porównawczym jest PZL-37U8, że większość tych samolotów Rumunii rozbili przez nieumiejętny pilotaż, a nie bezpośrednio walca. W przypadku IAR-80-81 mamy do czynienia z bardzo podobną sytuacją.

Pokazano wszystkie 8 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.