Wielka wojna Rzeczpospolitej z Imperium Osmańskim

W stepie szerokim, którego okiem nie zmierzysz, wojowaliśmy z nią prawie dwa i pół wieku. Choć trzeba przyznać, że bardzo często tych konfliktów można było uniknąć, bo Turcja pomimo całego negatywnego wizerunku islamskiego imperium do pewnego momentu nie była zainteresowana żadnymi problemami z Rzeczypospolitą. Choć jednemu z naszych królów Turcy w XV wieku ucięli głowę, to inny już w wieku XVII złamał ich kontynentalną potęgę, ratując Wiedeń przed losem innych miast, które wpadły w straszne ręce Osmanów. Czy było warto pomagać? Czy jej interesy reprezentował Jędrzej Sobieski i czy ze słynnej odsieczy wynieśliśmy coś więcej niż tylko łupy zdobyte w tureckim obozie?

Jego autorytet słabnie w oczach i wiemy, że kończy się to tragedią, bo ginie Żółkiewski, a jego hetman polny, koniec Polski dostaje się do niewody. Ale później mamy choć. Pierwsza, można powiedzieć, wielka kampania Osmana II w celu podporządkowania Rzeczypospolitej. A więc to dopiero rok 1621, kiedy rzeczywiście Rzeczypospolita staje w konfrontacji z całą potęgą turecką. I widzimy tutaj, że nie radzimy sobie w działaniach na dwóch przeciwstawnych teatrach operacyjnych. Dlaczego? Cała armia niemal litewska z Chodkiewiczem znalazła się w okopach chocimskich. Wykorzystują to Szwedzi i zajmują Rygę.

Sam Osman zapłacił za to śmiercią bunt Janczarów po nieudanej kampanii chocimskiej i doprowadził, jak wiemy, do jego śmierci. Później Turcja była skoncentrowana na działaniach na Morzu Śródziemnym, w walkach o Kretę z Persją i do... w zasadzie 1948 roku, de facto w sprawach polskich, nawet odwrotnie powiem, to ona obawiała się działań Władysława IV. Mówimy przecież o tzw. planach wojny tureckiej Władysława IV, który snuł wielkie plany przygotowania armii, która przekroczy Dunaj i zagrozi Konstantynopolowi, czyli Stambułowi. I rzeczywiście takie plany posiadał, runęły one z wielkim hukiem na Sejmie Grudniowym 1646 roku, bo szlachta sprzeciwiła się wszelkim zbrojeniom przeciwko Turcji, popierając raczej projekt zniesienia Tatarów Krymskich, które tak bardzo dawały nam się wyznaki i szlachcie i magnaterii w akcji kolonizacyjnej najpierw Prawobrzeża, a później Lewobrzeża, szczególnie dobrą Jeremiego Wiśniewickiego na Lewobrzeżu.

Zależało im bardzo na opanowaniu tej twierdzy. Z jednego powodu, pamiętajmy, że od budowy tej twierdzy przez Aleksandra Jagiellończyka początki mają miejsce dużo wcześniej. Mamy sytuacje tego typu, że nawet Osman II, który ten kamieniec obserwował, stwierdził, jak go... Pan Bóg zbudował, niech go Pan Bóg zdobywa. To inaczej mówiąc, parafrazował, że jest to twierdza nie do zdobycia i długo pełniła ona przedmurza chrześcijaństwa rolem, czyli antemuralis christianitatis. Także to jest jedna sprawa. Druga, jeżeli chodzi o konsekwencje Chocimia, no to jest w historiografii jednoznaczne, że sukces Sobieskiego, który był wodzem, który po prostu czekał, aż