Mentionsy Mentionsy
Podcast Muzeum Historii Polski
Podcast Muzeum Historii Polski

Propaganda III Rzeszy. W poszukiwaniu wroga

13.08.2023 ·41 min 43 s · 5 rozdziałów

Propaganda odgrywała kluczową rolę w III Rzeszy. Stworzyła przekonującą opowieść o wielkości narodu niemieckiego zagrożonego przez wiecznych wrogów. Opowieść, w którą wielu Niemców uwierzyło. Rozniecenie nienawiści do Żydów, Rosjan, Polaków, licznych grup społecznych - to wszystko dorobek niemieckich propagandystów. Ministerstwo Propagandy i Oświecenia Publicznego to tylko element rozbudowanej struktury aparatu propagandowego. W podcaście opowiemy o tym, co na nią się składało i kto w niej działał. Przypomnimy takie postaci jak Leni Riefenstahl, Karl Hanke czy Fritz Hippler - twórca obrzydliwego filmu pt. "Wieczny Żyd". Zastanowimy się nad tym, jak nazistowska propaganda łączyła w sobie nowoczesność i tradycję. Do jakich motywów się odwoływano? Dlaczego poszukiwanie wroga wiązało się z kultem Adolfa Hitlera? Wreszcie, na czym polegał totalny charakter niemieckiej propagandy okresu III Rzeszy? Rozmawiają dr Michał Przeperski i jego gość, prof. Eugeniusz Cezary Król, politolog i historyk zajmujący się XX-wieczną historią Niemiec. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

1:11 · Nowoczesność i tradycja 1

A więc prasa, kino, radio, co tam jeszcze, sztuki piękne. Krótko mówiąc, cała paleta. Słowem, to słowo propaganda w wykonaniu III Rzeszy jest niezwykle szerokie. Widać wyraźnie, że ambicją Goebbelsa, dopuszczoną przez... Führera było oddziaływanie właściwie na wszystkie sfery życia duchowego w III Rzeszy. I to jest rzeczywiście coś nowatorskiego, bo takiej sytuacji w dziejach Niemiec przedtem nie było. Jeśli na przykład sięgniemy pamięcią do II Rzeszy albo do Republiki Weimarskiej, to przy wszystkich zastrzeżeniach, jakie należy mieć do funkcjonowania tych systemów politycznych,

13:35 · Wirtuozi kłamstwa 1

Na przykład wiceminister propagandy, czyli Karl Hanke, który potem wsławił się nieustępliwą obroną Wrocławia pod koniec wojny, bo został gaulajterem Wrocławia w ostatniej fazie wojny. Stąd działania wojenne we Wrocławiu wykroczyły poza datę zakończenia II wojny światowej. Był tam też drugi bardzo sprawny wiceminister, który nazywał się Alfred Ingmar Berndt, który wprawdzie był po cichu nazywany jako facet o mentalności drewnianego młotka, ale był niezwykle sprawny, jeśli chodzi o rozpętanie narodowo-socjalistycznej propagandy w sprawie Katynia.

23:16 · Anatomia manipulacji 5

Po podpisaniu deklaracji o wyrzeczeniu się z siły w stosunkach wzajemnych między Polską a Niemcami. Po 1938 roku, a ściśle biorąc od wiosny 1939, powrócił obraz wroga i został on jeszcze wzmocniony w stosunku do okresu weimarskiego i okresu II Rzeszy. To był wróg również Wróg rasowy. Polska została zrównana, Polacy zostali zrównani z Żydami, z Cyganami czy też z Indii i Romami jako osoby niepełnowartościowe rasowo. Racysz minda wateś, to się nazywało w nowomowie niemieckiej. To bardzo trudne to wszystko jest do tłumaczenia i brzmi to wszystko fatalnie, ale jeśli mamy posługiwać się językiem propagandy III Rzeszy, to czasami warto do takich cytatów nawiązać.

A więc była to propaganda w stosunku do ludzi niepełnowartościowych rasowo. I taki obraz Polaków... pozostał właściwie na cały okres II wojny światowej, jeśli nie liczyć pewnych modyfikacji biorących się stąd, że na przykład przy zarządzaniu terenami okupacyjnymi Niemcy jednak potrzebowali pracowników. No nie można było ich ciągle traktować jako... wrogów rasowych, no trzeba było znaleźć jakiś modus vivendi. Niewielkie to były koncesje na temat Polaków, niemniej jednak ten obraz po 1939 roku uległ pewnej redukcji, jeśli chodzi o ten czynnik rasowy. To nadal byli wrogowie etniczni i państwowi, ale ten element rasowy został cofnięty w przeciwieństwie do broga rosyjskiego.

Ale podejście do tych wrogów jest takie same. To są wrogowie śmiertelni. To są wrogowie, których trzeba zabijać, nie dyskutować. Wrogowie śmiertelni. Taki rodzaj... przynależał nie tylko Żydom, ale w czasie II wojny światowej również Polakom, przedstawicielom koalicji antyhitlerowskiej. Nie wszystkie te sylwetki wroga były wyraziste. Na przykład w filmie Mamy wyraziste sylwetki Żyda, wyraziste sylwetki Rosjanina i wyrazistą sylwetkę w jednym filmie Polaków.

Wielkie postacie historyczne, przede wszystkim Fryderyk II Wielki. były pewne wahania, jeśli chodzi o Ottona Bismarcka. Doceniano tę postać, ale przyglądano jej się trochę z pewną nieustnością, ponieważ miano zastrzeżenie do jego programu. To już zresztą jest napisane w Mein Kampf Adolfa Hitlera, gdzie była krytyka na przykład programu stosunków do Polaków. Dlaczego było trzeba Polaków traktować jako obywateli Rzeszy, Zakładając, że oni pozostaną tymi pokolełkami, byli by pilnowali porządku, trzymają się prawa II Rzeszy i mówili po niemiecku.

Dla Hitlera była to rzecz właściwie nie do pojęcia. Jak mógł... niepełnowartościowy Polak stać się Niemcem. To było rasn szande. To było ze szkodą dla rasy. Stąd ten Otto Bismarck miał te swoje filmy, miał odpowiedni, odpowiednią dozę szacunku, ale to nie był ten czołowy przykład pozytywnego bohatera. Fryderyk Wielki to ten, tata postać, Oraz wielu Niemców, którzy na przykład eksplorowali Azję i Afrykę. Wynalazcy, wielkie postacie w nauce. Krótko mówiąc, powstał rodzaj galerii takich postaci natury pozytywnej, ale na czenę oczywiście stał Adolf Hitler jako postać prawie że traktowana jako w sposób parareligijny.

34:04 · Propaganda przed sądem 1

No taką ciekawą postacią był wspomniany przeze mnie Fritz Hyppla, ten od filmu Wieczny Żyd. On się doskonale odnalazł po II wojnie światowej, był nawet tłumaczem w bazie amerykańskiej w Republice Federalnej Niemiec. Nikt mu tam do biografii nie zaglądał. Udzielał wywiadów jeszcze w latach 80., bo żył bardzo długo. Bagatelizował swoją rolę, jeśli chodzi o film Wieczny Żyd, a to jest wyjątkowo perfidny, obrzydliwy film antyżydowski. Generalnie te postacie się na ogół przechowały, jeśli fizycznie przetrwały II wojnę światową.

Pokazano wszystkie 8 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.