Nieudana reanimacja. Ostatnie lata PRL.

I kiedy ostatecznie podpisano porozumienie okrągłostwowe, po dwóch miesiącach negocjacji, czego nikt nie przewidywał na początku, to miały być znacznie krótsze negocjacje. Kiedy po dwóch miesiącach ostatecznie je podpisano, to okazało się, że komuniści musieli się zgodzić na znacznie więcej, niż jeżeli pierwotnie oczekiwali, a przede wszystkim zgodzili się na to, żeby Solidarność mogła zostać zalegalizowana, bo to było najistotniejsze, oraz na częściowo wolne, czyli de facto niewolne, ale bardziej mniej niewolne, aniżeli do tej pory wybory do Sejmu, a także właściwie wolne wybory do Senatu. I to było coś zupełnie bezprecedensowego, tego się Solidarność nie spodziewała. Tego się pewnie nie spodziewał ten rząd. Tak, naturalnie. To było coś, czego się nie spodziewało.

W takim znaczeniu, że tego się nikt nie spodziewał, kiedy zasiadano do okrągłego stołu, że tak daleko będą szły ustalenia. To ustawia zupełnie inną perspektywę patrzenia na okrągły stół. Ta dynamika tych rozmów, te zmiany. Bo rozumiem, że zaczynaliśmy od tego, żeby zalegalizować Solidarność, powiedzmy, a skończyliśmy na tym, że Senat może być nasz i jedna trzecia Sejmu. Tak, a dalej ta dynamika tylko przyspieszała i to jest między innymi absolutnie fascynujące w roku 1989, bo jeżeli się patrzy na całość lat 80., to ja mam bardzo często takie wrażenie jako badacz, że Polacy w latach 80., pomijając okres 80-81, byli bierni.