Wybrane systemy polityczne świata | dr Krzysztof Duda

Prezydent ponosi też odpowiedzialność konstytucyjną za delikty, które może popełnić w okresie sprawowania funkcji. Jest specjalny tryb, między innymi przewidziany właśnie dla prezydenta. Nazywa się to impeachment. Jest to tryb, w którym bardzo trudno jest oskarżyć i skazać prezydenta, aczkolwiek próby były w historii podejmowane. Jeśli chodzi o legislatywę w Ameryce, to mamy do czynienia tutaj również z dwoma izbami. Jest to zatem bikameralizm. Mamy Izbę Reprezentantów oraz Senat.

Jeśli chodzi o Senat, to Senat jest stuosobowy, ale tutaj kadencja jest senatora. Co dwa lata zmienia się skład senatu, ale tylko jednej trzeciej części. Poszczególne stany wybierają wtedy swoich senatorów, ale sami senatorowie mają sześcioletnią kadencję. Oznacza to, że technicznie w danym stanie wybór danego senatora może nastąpić na urząd co sześć lat. Wybory są podobne jak w przypadku wyborów do Izby Reprezentantów.

Jest to również głosowanie bezpośrednie, powszechne, ale żeby kandydować tutaj to trzeba mieć już 30 lat i oprócz obywatelstwa zamieszkiwać w stanie, z którego się kandyduje przez 9 lat. Senat to organ, w którym przewodniczącym jest wiceprezydent Stanów Zjednoczonych, ale wybierana jest inna osoba, która technicznie pełni funkcję przewodniczącego tej izby i nazywa się przewodniczącym pro tempore. W przypadku Stanów Zjednoczonych wspomnieć trzeba też o bardzo ważnym organie sądowniczym, czyli o Sądzie Najwyższym Stanów Zjednoczonych.

Trzeba powiedzieć kilka słów chociażby o sądownictwie w Niemczech, zwłaszcza tym na szczeblu federalnym. I tak istotną rolę odgrywa w Niemczech Federalny Trybunał Konstytucyjny. Składa się on z dwóch senatów, w każdym zasiada osiem osób. Łącznie zatem mamy 16 sędziów i decyduje ten Trybunał o wielu istotnych kwestiach. Jedną z najważniejszych kompetencji jest orzekanie w aspekcie formalnej lub materialnej zgodności prawa federalnego lub prawa krajowego z ustawą zasadniczą. Decyduje także o zgodności prawa krajowego z pozostałym prawem federalnym, czy na przykład o skardze konstytucyjnej.

Zgromadzenie Narodowe. Drugą izbą jest Senat. W skład Zgromadzenia Narodowego wchodzi 577 osób wybieranych na 5 lat. Francja jest podzielona na jednomandatowe okręgi wyborcze i aby w danym okręgu wyborczym wygrać, trzeba uzyskać większość bezwzględną, a oprócz tego musi być to co najmniej 25% osób uprawnionych do głosowania w tym okręgu. Jeśli nikt nie uzyska takich większości, odbywa się druga tura.

W praktyce w większości okręgów odbywa się druga tura. Do niej przechodzą osoby, które w pierwszej turze uzyskały co najmniej 12,5% osób uprawnionych do głosowania w tym okręgu. Jeśli chodzi o Senat, to izba ta składa się z 348 osób, na które wybierane są na 6 lat. Połowa składu jest odnawiana co 3 lata. Tutaj minimalny wiek to 30 lat, żeby kandydować. No i wybór dokonywany jest przez tzw. wyborców kwalifikowanych. To specjalne grupy wyborców, Generalnie pochodzące na przykład z organów samorządowych.

No i na koniec powiedzmy sobie o dwóch ostatnich organach, czyli o Radzie Konstytucyjnej i Radzie Stanu. Do pierwszego z tych organów należy nie tylko sprawdzanie konstytucyjności ustaw, ale także uznawanie poprawności wyborów prezydenckich i parlamentarnych. Co istotne, właśnie oprócz dziewięcioosobowego składu, trzy osoby tam wybiera przewodniczący Senatu, trzy przewodniczący Zgromadzenia Narodowego, trzy prezydent, zasiadać mogą także byli prezydenci.