Wybrane systemy polityczne świata | dr Krzysztof Duda

Istotną rolę odgrywa przepis dotyczący dziedziczenia tronu. W tym momencie monarchą Wielkiej Brytanii jest królowa Elżbieta II, a następcą tronu jest książę Karol. Jeśli chcemy jednak przeanalizować organy, które posiadają realny wpływ na politykę brytyjską, to wspomnieć trzeba o premierze. Wiąże się to z koniecznością omówienia wyborów do jednej z izb brytyjskiego parlamentu, czyli do Izby Gmin. Ale o tym jednak chciałbym powiedzieć za chwilkę. Co istotne, premierem zostaje zwyczajowo w Wielkiej Brytanii ta osoba, która jest liderem zwycięskiego ugrupowania w wyborach do Izby Gmin.

To właśnie tę osobę monarcha mianuje na tę funkcję. W Wielkiej Brytanii funkcjonuje także rząd i gabinet. Co istotne, nie są to pojęcia tożsame. Gabinet to jest dużo węższe grono, około 20 osób, które jest tym najbliższym premierowi gremium, to tam zapada większość decyzji. Rząd natomiast to znacznie szersze gremium, zasiada tam bardzo wiele osób, około stu, i jest to nieco dalsze pod względem decyzyjnym gremium polityczne. Jeśli chodzi o parlament, to w Wielkiej Brytanii prócz monarchy, co istotne, zalicza się tam Izbę Lordów i Izbę Gmin.

Istotne jest to, że Izba Lordów i Izba Gmin Nie mają podobnych funkcji. Główną rolę w Wielkiej Brytanii, przede wszystkim pod względem politycznym, odgrywa Izba Gmin. Co istotne, wybory do Izby Gmin odbywają się w okresie do 5 lat. Jest to taka kategoria pełnomocnictwa danego posła, Tych posłów łącznie jest 650 w Wielkiej Brytanii. I co ważne i charakterystyczne dla Wielkiej Brytanii, wybierani są ci posłowie w jednomandatowych okręgach wyborczych. Oznacza to, że tam właśnie jest możliwość wybrania osoby po prostu, której wynik w danym okręgu jest najlepszy.

Po prostu uzyskała największą liczbę głosów. Jeśli chodzi o Izbę Lordów, to liczba osób zasiadających w tym organie jest różna. To się dość często zmienia. Można założyć, że jest to około 750 osób. W momencie, gdy nagrywamy ten odcinek jest to dokładnie 768 osób. Są różne kategorie parostwa w Wielkiej Brytanii. Lordowie dzielą się na lordów duchownych, na lordów dziedzicznych i lordów dożywotnych. Lordów dziedzicznych jest obecnie dużo mniej, jest to efekt reformy, która została przeprowadzona w Wielkiej Brytanii, a lordowie dożywotni stanowią teraz znakomitą większość.

Prezydent ponosi też odpowiedzialność konstytucyjną za delikty, które może popełnić w okresie sprawowania funkcji. Jest specjalny tryb, między innymi przewidziany właśnie dla prezydenta. Nazywa się to impeachment. Jest to tryb, w którym bardzo trudno jest oskarżyć i skazać prezydenta, aczkolwiek próby były w historii podejmowane. Jeśli chodzi o legislatywę w Ameryce, to mamy do czynienia tutaj również z dwoma izbami. Jest to zatem bikameralizm. Mamy Izbę Reprezentantów oraz Senat.

W przypadku Izby Reprezentantów wybory odbywają się co dwa lata. Cały skład Izby Reprezentantów, czyli 435 osób, zmienia się, a poszczególni posłowie, reprezentanci w tym przypadku, wybierani są w jednomandatowych okręgach wyborczych w głosowaniu bezpośrednim. Żeby móc skandydować, to tutaj należy osiągnąć 25 lat. I posiadać naturalnie obywatelstwo amerykańskie, aczkolwiek tutaj może już być nabyte i zamieszkiwać w stanie, z którego się kandyduje przez co najmniej 7 lat.

Jeśli chodzi o Senat, to Senat jest stuosobowy, ale tutaj kadencja jest senatora. Co dwa lata zmienia się skład senatu, ale tylko jednej trzeciej części. Poszczególne stany wybierają wtedy swoich senatorów, ale sami senatorowie mają sześcioletnią kadencję. Oznacza to, że technicznie w danym stanie wybór danego senatora może nastąpić na urząd co sześć lat. Wybory są podobne jak w przypadku wyborów do Izby Reprezentantów.

Jest to również głosowanie bezpośrednie, powszechne, ale żeby kandydować tutaj to trzeba mieć już 30 lat i oprócz obywatelstwa zamieszkiwać w stanie, z którego się kandyduje przez 9 lat. Senat to organ, w którym przewodniczącym jest wiceprezydent Stanów Zjednoczonych, ale wybierana jest inna osoba, która technicznie pełni funkcję przewodniczącego tej izby i nazywa się przewodniczącym pro tempore. W przypadku Stanów Zjednoczonych wspomnieć trzeba też o bardzo ważnym organie sądowniczym, czyli o Sądzie Najwyższym Stanów Zjednoczonych.

Przechodząc do kolejnych organów niemieckiego systemu politycznego, powiedzieć trzeba co nieco o parlamencie, o Bundestagu i o Bundesratie. Bundestag to kluczowa izba w niemieckim systemie politycznym. Składa się z 598 posłów, co jest taka minimalna liczba, aczkolwiek jest ona w praktyce zawsze wyższa ze względu na występowanie dość skomplikowanego systemu wyborczego i wskutek funkcjonowania tego systemu wyborczego powstają tzw. mandaty nadwyżkowe. Zazwyczaj liczba wybranych łącznie osób wynosi ponad 700.

System wyborczy do niemieckiego Bundestagu, jak już było wspomniane, jest dość skomplikowany. W Niemczech oddaje się dwa głosy. Pierwszym głosem jest głos na konkretnego kandydata w swoim okręgu wyborczym. Takich okręgów jest w Niemczech 299. Zatem jest to teoretycznie połowa podstawowej liczby Osoby zasiadające w Bundestagu. A drugim głosem jest głos oddany na partię polityczną. Druga izba niemieckiego parlamentu, czyli Bundesrat, składa się z 69 osób.

Jeśli chodzi o system polityczny, to w Szwajcarii mamy wyraźnie podkreśloną rolę parlamentu. W tym przypadku parlament składa się z dwóch izb. Rady Narodu, do której wybieranych jest 200 osób i Rady Kantonów, w skład której wchodzi 46 osób. Zatem łącznie W tak zwanym zgromadzeniu zasiada 246 osób. I to właśnie rolą szwajcarskiego parlamentu jest, oprócz uchwalenia ustaw czy dokonywania zmian w Konstytucji, także ratyfikacja umów międzynarodowych i wybór Rady Związkowej, Rady Federalnej, o czym powiemy sobie za chwilkę, a także wskazanie prezydenta spośród tych osób, czy wybór

Teraz wracając do parlamentu, mówiliśmy, że mamy do czynienia z dwoma izbami, z Radą Narodu i z Radą Kantonów. Mamy tutaj do czynienia z bikameralizmem, ale symetrycznym. Obie izby są sobie równorzędne. Do Izby I, wymienionej przeze mnie, czyli Rady Narodu, wybiera się 200 osób, do II, do Rady Kantonów, 46 osób. Rada Narodu to taki organ, który posiada swoją kadencję. Jest ona czteroletnia. No i tutaj wybory są zorganizowane w sposób proporcjonalny, a obywatele bezpośrednio głosują na swoich kandydatów.

Pełni także nadzór nad polityką zagraniczną, obronną. Ma za zadanie powoływanie i odwoływanie Rządu obsadza wiele istotnych stanowisk. Oprócz tego ma też uprawnienia do zarządzania referendum, może kierować orędzia do parlamentu, do społeczeństwa. Może też zasiadać po zakończeniu swojej kadencji w Radzie Konstytucyjnej. Jeśli chodzi o Parlament, to we Francji mamy do czynienia, jak już wspomnieliśmy, z dwoma izbami, jest to zatem bikameralizm, ale istotniejszą rolę odgrywa jedna z izb.

Zgromadzenie Narodowe. Drugą izbą jest Senat. W skład Zgromadzenia Narodowego wchodzi 577 osób wybieranych na 5 lat. Francja jest podzielona na jednomandatowe okręgi wyborcze i aby w danym okręgu wyborczym wygrać, trzeba uzyskać większość bezwzględną, a oprócz tego musi być to co najmniej 25% osób uprawnionych do głosowania w tym okręgu. Jeśli nikt nie uzyska takich większości, odbywa się druga tura.

W praktyce w większości okręgów odbywa się druga tura. Do niej przechodzą osoby, które w pierwszej turze uzyskały co najmniej 12,5% osób uprawnionych do głosowania w tym okręgu. Jeśli chodzi o Senat, to izba ta składa się z 348 osób, na które wybierane są na 6 lat. Połowa składu jest odnawiana co 3 lata. Tutaj minimalny wiek to 30 lat, żeby kandydować. No i wybór dokonywany jest przez tzw. wyborców kwalifikowanych. To specjalne grupy wyborców, Generalnie pochodzące na przykład z organów samorządowych.