36. Czas sprywatyzować media publiczne | Karolina Wąsowska, Eryk Ziędalski

Jak byś ją ocenił? Myślę, że dla wielu osób może być ona nie do końca jasna i zrozumiała. Myślę, że można zacząć od pewnej prostej konstatacji, z którą myślę zgodzi się większość słuchaczy. Mianowicie sytuacja jest na pewno lepsza niż była w okresie 8 lat rządów Prawa i Sprawiedliwości. Niemniej nadal jest miejsce do poprawy. Myślę, że bardzo dobrze na to wskazuje w sumie niedawno wydany raport przez Demagoga. który podkreśla to, że w nowej TVP nadal mamy do czynienia z pomijaniem pewnych niekorzystnych informacji dla nowej władzy. Przytaczano też statystycznie troszkę częściej takie informacje, które uderzały w narrację Prawa i Sprawiedliwości, czy też drwiły z prezydenta, a do tego na przykład pokazywały Konfederację.

Tak, myślę, że na początku warto podkreślić, że te propozycje w teorii mają się troszeczkę bardziej koncentrować na pewnym długofalowym kształcie mediów publicznych. Abstrahują zupełnie od tej obecnej sytuacji wokół mediów publicznych. Myślę, że jeszcze o niej porozmawiamy sobie, jest to bardzo ciekawe na pewno. Ma też wpływ na to, jak potencjalnie w przyszłości mogą te media publiczne wyglądać. Natomiast wracając do propozycji poszczególnych partii koalicyjnych, no mogę powiedzieć krótko, są one myślę niezadowalające i w zasadzie ciężko się do większości z nich odnieść. No w przypadku na przykład Koalicji Obywatelskiej mamy dosyć lakoniczne sformułowania. Koalicja Obywatelska chce odpolitycznienia i uspołecznienia publicznej radiofonii i telewizji, likwidacji wspomnianej wcześniej Rady Mediów Narodowych oraz zatrzymania finansowania TVP i innych mediów publicznych, w tym przekazania 2 miliardów złotych z TVP na leczenie raka.

W tym procesie też miałby brać udział organizacje społeczne, a także Lewica chciałaby uwolnienia mediów publicznych od komercyjnych reklam oraz zlikwidowania Rady Mediów Narodowych. Akurat w tej kwestii wszystkie partie rządzące się zgadzają. Natomiast w związku z tym też pojawiają się pytania. Po pierwsze, jak miałby wyglądać ten system rekomendacji i wyboru? Tutaj też brak szczegółów jakiś konkretnych. Tak samo kwestia finansowania. Okej, Lewica chce zrezygnowania z tych komercyjnych reklam, ale nie mówi co w zamian. Na jakiej zasadzie miałoby się wtedy odbywać finansowanie TVP? Wiemy, że jest to problem. W ostatnich latach bez 2 miliardów złotych z budżetu działalność TVP stałaby pod znakiem zapytania.

Istniejące spółki medialne miałyby zostać przekształcone przez powstanie 17 nowych Spółek Prawa Handlowego, które by przejęły zadania tych mediów regionalnych. Tutaj odpowiednio powstałoby 16 spółek przejmujących te zadania lokalne oraz powstałaby też spółka Media Polskie S.A., która przejęłaby zadania TVP oraz Polskiego Radia. Zdaniem autorów tej propozycji dzięki temu osiągnięta zostanie większa niezależność organizacyjna i prawna tych spółek medialnych i media lokalne dzięki temu zostaną uwolnione od centralnego zarządzania z Warszawy. Oczywiście struktura strukturą, ale pozostaje jeszcze pytanie, kto miałby tym zarządzać w tej kwestii? Jest propozycja, by oddzielić funkcję prezesa zarządu i redaktora naczelnego.

Z drugiej strony mówię, tutaj byłoby ograniczenia związane z kwestią przywracania praworządności, po prostu takie rozwiązanie mogłoby zostać uznane za naruszające praworządność i w zasadzie niczym nie różniące się od wcześniejszych działań PiSu, tym samym stawiałoby to nową władzę w sytuacji bycia hipokrytami. Jedną też z propozycji, która się przejawiała w debacie publicznej, jeżeli dobrze pamiętam, zgłaszoną przez byłego prezesa TVP Juliusza Brauna, było odrzucenie sprawozdania Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji przez Nowy Sejm i Senat, co doprowadziłoby do wygaśnięcia kadencji jej wszystkich członków. Już raz mieliśmy do czynienia z tego typu sytuacją, bodajże w 2010 czy też 2011 roku, kiedy mieliśmy zarówno większość rządzącą, jak i prezydenta z jednego i tego samego obozu, doszło do tego typu rozwiązania.

No ale właśnie, tutaj pojawia się problem tego, że musiałaby być zgoda prezydenta na tego typu zmiany, co obecnie byłoby raczej mało prawdopodobne. Zwłaszcza teraz, po tym, do czego doszło, ale nawet wcześniej, myślę, by było ciężko sobie wyobrazić sytuację, w której rządzący dogadują się z prezydentem co do opróżnienia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji i wybrania nowych członków. Ale niemniej taki pomysł się pojawiał. No i trzeci, trzeci zdaje się, czy czwarty, Czyli postawienie mediów publicznych w stan likwidacji. No tutaj trzeba przyznać, że prezydent wydatnie pomógł rządzącym w tej sytuacji przez zawetowanie ustawy okołobudżetowej, dając pewną podstawę do przyjęcia tego typu rozwiązania. Oczywiście nadal pojawiają się pewne wątpliwości co do legalności tego typu rozwiązania, chociażby przez to, że zarówno TVP, jak i polskie radio są wymienione w ustawie o radiofonii i telewizji, to, że są to spółki akcyjne konkretnie.

Tylko będą działały w zasadzie na normalnych zasadach, tak jak każde inne media. Też oznaczać to będzie, że nie wiem, jeżeli nie zgadzamy się z obecną linią TVP, no to nie będziemy mieli tego poczucia, że to za nasze pieniądze, prawda? Zwłaszcza, że nie jest to też nic nowego. Tego typu pomysły pojawiały się już wcześniej, w 2007 roku, Prawo i Sprawiedliwość, FOR, Karolina Wąsowska, Eryk Ziędalski Czyli problemy z finansowaniem przede wszystkim, całą strukturą mediów publicznych.

Tak samo Platforma Obywatelska rozważała podział w 2008 roku TVP na część komercyjną i część, która miała być przeznaczona do realizacji misji publicznej. Też nie jest to, powiedzmy, odosobniona debata, jeżeli chodzi o świat. We wcześniej wspomnianej Wielkiej Brytanii też pojawiały się głosy o sprywatyzowaniu akurat nie BBC, ale innego państwowego kanału, czyli Channel 4. Na razie na ten moment zostało to zarzucone, ale ten pomysł powraca w debacie publicznej. Tak samo można znaleźć inne publikacje, na przykład w Australii, nawołujące do prywatyzacji tamtejszych mediów publicznych. No czy też chociażby można przywołać to, co się wydarzyło we Francji za czasów administracji François Mitterranda.