Tusk cynicznie gra Trybunałem - Michał Szymański [tekst audio]

Za chwilę wysłuchasz wersję audio najnowszego tekstu z naszego portalu. Wszystkie artykuły przeczytasz na enlat.pl. Tusk cynicznie gra Trybunałem. Tekst Michała Szymańskiego. Czy cała awantura wokół Macieja Berka dowodzi, iż rządzący są gotowi poświęcić zasady ustrojowe oraz prawa obywatelskie w imię partyjnych celów? Wybór Macieja Berka na sędziego Trybunału Konstytucyjnego przez Sejm wywołał konsternację nawet wśród liberalnych autorytetów prawniczych, takich jak profesor Marcin Matczak, filozof prawa z Uniwersytetu Warszawskiego, znany ze swojej krytyki Prawa i Sprawiedliwości, czy profesor Ewa Łętowska, pierwsza rzecznik praw obywatelskich, sędzia TK w stanie spoczynku.

Zwracano uwagę na fakt, iż Berek zbyt łatwo i szybko przechodzi z polityki do Sądu Konstytucyjnego. Kwalifikacje Macieja Berka do TK, co mówi ustawa. O ile jednak tu mamy do czynienia wyłącznie z kwestią smaku, premier Donald Tusk zapewnia wszak, iż Berek byłby sędzią absolutnie niezależnym i niepowiązanym politycznie, choć w tym samym czasie opowiada też o swoich sędziach w Trybunale. O tyle znacznie większe problemy generują przepisy regulujące funkcjonowanie Trybunału Konstytucyjnego. Ustawodawca wskazał bowiem, że sędziami TK mogą zostać prawnicy spełniający wymagania niezbędne do pełnienia Urzędu Sędziego Sądu Najwyższego lub Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Jak wiadomo, Sejm wybrał jednak nie dwóch, ale pięciu sędziów, odwołując wybór trzech sędziów wskazanych prawidłowo. Stąd właśnie mowa o trzech dublerach. Warto jednak sięgnąć także do innego, niezwykle ważnego dla strony liberalnej orzeczenia, jakim jest wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka przeciwko Polsce. Xeroflor chciała, żeby tę kwestię zbadał Trybunał Konstytucyjny. Sądy nie podzieliło jednak w pełni stanowiska spółki. W lipcu 2017 roku TK umorzył postępowanie, czyli nie rozstrzygnął merytorycznie, czy zaskarżone przepisy są zgodne z Konstytucją.

Co jednak istotne, w składzie zasiadał m.in. Mariusz Muszyński, uznawany za dublera. Sprawa trafiła więc do ETP3, a ten uznał, że Polska naruszyła Europejską Konwencję Praw Człowieka, czyli prawo do rzetelnego procesu i do sądu ustanowionego ustawą. Warto skąd inąd zauważyć, że zakwestionowano jedynie naruszenie konwencji w sytuacji, w której orzekają dublerzy, nawet jeśli dotyczyło to konkretnego postępowania i konkretnego składu TK. Jednak na tej podstawie środowiska liberalne, polityczne i prawnicze promowały tezę o nieistnieniu Sądu Konstytucyjnego w Polsce.

Z kolei Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, że poważne nieprawidłowości przy powołaniu trzech osób oraz prezesa TK podważają status TK jako niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą na gruncie prawa UE. Jednak, nie wdając się teraz znów w prawnicze rozważania, miało to miejsce wiele miesięcy po tym, jak Donald Tusk zaprzestał publikacji orzeczeń Trybunału. Jest to szczególnie uderzające, gdy uświadomimy sobie, że Trybunał Konstytucyjny orzeka między innymi w sprawie skarg konstytucyjnych. Każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo na zasadach określonych w ustawie wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w konstytucji.

Można też wyobrazić sobie jeszcze inną sytuację, podobną do tej z 2015 roku, to jest przyjęcie przez Sejm uchwały o nieważności wyboru Berka. I choć wspomnianych już trzech sędziów inaczej niż eksministra wybrano wówczas prawidłowo, to zapewne środowiska liberalne ogłoszą, polityczny scenariusz wokół TK, fakty, interpretacje i hipotezy. Być może więc właśnie taki jest cel Donalda Tuska. Stworzenie sytuacji, w której Trybunał Konstytucyjny stanie się instytucją kwestionowaną i to dokładnie przy użyciu tych samych narracji, co w ostatnich latach, lecz tym razem nie przez opcję liberalno-lewicową, lecz narodowo-konserwatywną.