Tusk cynicznie gra Trybunałem - Michał Szymański [tekst audio]

Zwracano uwagę na fakt, iż Berek zbyt łatwo i szybko przechodzi z polityki do Sądu Konstytucyjnego. Kwalifikacje Macieja Berka do TK, co mówi ustawa. O ile jednak tu mamy do czynienia wyłącznie z kwestią smaku, premier Donald Tusk zapewnia wszak, iż Berek byłby sędzią absolutnie niezależnym i niepowiązanym politycznie, choć w tym samym czasie opowiada też o swoich sędziach w Trybunale. O tyle znacznie większe problemy generują przepisy regulujące funkcjonowanie Trybunału Konstytucyjnego. Ustawodawca wskazał bowiem, że sędziami TK mogą zostać prawnicy spełniający wymagania niezbędne do pełnienia Urzędu Sędziego Sądu Najwyższego lub Naczelnego Sądu Administracyjnego.

By ustalić o co naprawdę chodzi, musimy jednak wziąć pod lupę sytuację z ostatnich lat. Biorąc orzecznictwo na poważnie. Słynny filozof prawa Ronald Dworkin napisał niegdyś kultową wśród liberalnych prawników książkę zatytułowaną Biorąc prawa poważnie. My na poważnie weźmy orzeczenia, które formacje aktualnie rządzące przez lata przywoływały w walce o praworządność. Ze wspomnianego już orzeczenia K-34 przez 15 wynikało, iż w 2015 roku, kiedy to Sejm zdominowany przez Koalicję Platformy Obywatelskiej i PSL wybrał pięciu sędziów Trybunału, w tym dwóch nadmiarowych, trzech z nich zostało wybranych w sposób prawidłowy, dwóch zaś należało wybrać niejako ponownie.

Z kolei Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, że poważne nieprawidłowości przy powołaniu trzech osób oraz prezesa TK podważają status TK jako niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą na gruncie prawa UE. Jednak, nie wdając się teraz znów w prawnicze rozważania, miało to miejsce wiele miesięcy po tym, jak Donald Tusk zaprzestał publikacji orzeczeń Trybunału. Jest to szczególnie uderzające, gdy uświadomimy sobie, że Trybunał Konstytucyjny orzeka między innymi w sprawie skarg konstytucyjnych. Każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo na zasadach określonych w ustawie wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w konstytucji.

Kilka lat temu Mikołaj Małecki oraz Maciej Pach zaproponowali w debacie naukowej kontrowersyjną koncepcję stanu wyższej konieczności konstytucyjnej, która próbuje przenieść mechanizm znany z kodeksu karnego na grunt prawa konstytucyjnego. Był to koncept wielce kontrowersyjny. Jednak z pewnością w Kancelarii Prezydenta powinien on zostać szczegółowo przestudiowany, by uchronić Trybunał przed ponownym zdewastowaniem na kolejne lata. Nie ulega bowiem wątpliwości, że Donald Tusk niekonsekwentnie nie miałby żadnych problemów z publikowaniem orzeczeń w Dzienniku Ustaw wydanych także z udziałem Berka. Z drugiej strony, z uwagi na zapoczątkowaną przez Beatę Szydło, ale rozwiniętą do maksimum przez aktualnego premiera złą praktykę niepublikowania wyroków, śmiało można przyjąć, że w razie wygranych przez prawicę wyborów kolejny prezes Rady Ministrów nie będzie, właśnie z racji obecności Berka Przyszucha, orzeczeń Trybunału publikować.

Nie można więc wykluczyć, że mamy do czynienia z cyniczną grą. Donald Tusk zakłada ewentualność, iż być może w przyszłym roku będzie musiał oddać władzę. Co w takiej sytuacji może zrobić sprawny polityk? W realiach liberalno-demokratycznych i partyjniactwa, w których interes własnego środowiska politycznego stawia się ponad dobro wspólne, można on rozpocząć proces generowania przyszłych kłopotów politycznych swoim następcom. A wiadomo, że silne związki Donalda Tuska i obozu liberalnego z instytucjami unijnymi gwarantują, że te ani przez sekundę nie będą zastanawiać się nad tym, czy Maciej Berek miał w ogóle prawo zostać sędzią Trybunału Konstytucyjnego. A jeśli w Europejskim Trybunale Praw Człowieka pojawi się sprawa podobna do kseroflor, to kto wie, czy sąd ten nie zmieni nagle linii orzeczniczej.