Tusk cynicznie gra Trybunałem - Michał Szymański [tekst audio]

Za chwilę wysłuchasz wersję audio najnowszego tekstu z naszego portalu. Wszystkie artykuły przeczytasz na enlat.pl. Tusk cynicznie gra Trybunałem. Tekst Michała Szymańskiego. Czy cała awantura wokół Macieja Berka dowodzi, iż rządzący są gotowi poświęcić zasady ustrojowe oraz prawa obywatelskie w imię partyjnych celów? Wybór Macieja Berka na sędziego Trybunału Konstytucyjnego przez Sejm wywołał konsternację nawet wśród liberalnych autorytetów prawniczych, takich jak profesor Marcin Matczak, filozof prawa z Uniwersytetu Warszawskiego, znany ze swojej krytyki Prawa i Sprawiedliwości, czy profesor Ewa Łętowska, pierwsza rzecznik praw obywatelskich, sędzia TK w stanie spoczynku.

Zwracano uwagę na fakt, iż Berek zbyt łatwo i szybko przechodzi z polityki do Sądu Konstytucyjnego. Kwalifikacje Macieja Berka do TK, co mówi ustawa. O ile jednak tu mamy do czynienia wyłącznie z kwestią smaku, premier Donald Tusk zapewnia wszak, iż Berek byłby sędzią absolutnie niezależnym i niepowiązanym politycznie, choć w tym samym czasie opowiada też o swoich sędziach w Trybunale. O tyle znacznie większe problemy generują przepisy regulujące funkcjonowanie Trybunału Konstytucyjnego. Ustawodawca wskazał bowiem, że sędziami TK mogą zostać prawnicy spełniający wymagania niezbędne do pełnienia Urzędu Sędziego Sądu Najwyższego lub Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Właśnie wykorzystując wątpliwości co do stażu i formy wykonywania zawodu przez Macieja Berka, Kancelaria Prezydenta domaga się dokumentów poświadczających spełnienie wspomnianych już wymogów ustawowych. Pozostaje to w zgodzie choćby z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego K-34-15 dotyczącym kontrowersji wokół wyboru sędziów w 2015 roku, kiedy to uznano, iż w ekstremalnych sytuacjach prezydent może czasowo wstrzymać się z odebraniem ślubowania. Jeśli jednak przeanalizować tę sytuację dokładniej, to okaże się, iż możemy mieć do czynienia z wyjątkowo cynicznym posunięciem rządzących.

Czy Maciej Berek może zostać uznany za dublera? Jeśli Maciej Berek nie spełnia wymogów ustawowych, a mimo to wejdzie w skład Trybunału Konstytucyjnego jako sędzia, to będąc wybranym w sposób wadliwy, tak jak wcześniej tzw. sędziowie dublerzy, sam stanie się kimś w rodzaju sędziego dublera. Oczywiście faktem jest, iż sytuacje te nie są identyczne. W 2015 roku Sejm wybrał już trzech sędziów i choć Andrzej Duda nie odebrał od nich ślubowania, to sędziami już się stali. A mimo to Sejm na ich miejsca powołał nowych sędziów, którzy spełniali wymogi stawiane sędziom Trybunału przez ustawodawcę w zakresie kompetencji i doświadczenia zawodowego.

Tymczasem dziś mamy do czynienia z sytuacją niejako odwrotną, gdyż miejsce po sędzi Justynie Piskorskim Faktycznie się zwolniło, ale Maciej Berek nie ma kwalifikacji do tego, by sędzią Trybunału Konstytucyjnego zostać. Nie chcę oceniać, która z tych sytuacji jest bardziej kontrowersyjna, natomiast nie ulega dla mnie najmniejszej wątpliwości, że mamy tutaj do czynienia z przypadkiem co najmniej równie kontrowersyjnym i że Maciej Berek na sędziego Trybunału nie powinien był przez Sejm zostać wybranym. Jeśli przyjmiemy, iż brak spełnienia omawianych kryteriów nie stanowi dostatecznej przeszkody, by mówić o tym, iż nie ma on prawa do tego, by być sędzią Trybunału, to czemu następnym razem, wbrew ustawie, Sejm nie miałby powołać na sędziego Trybunału Konstytucyjnego osoby nieposiadającej obywatelstwa polskiego albo osoby, która nawet nie jest prawnikiem?

Innymi słowy, jeżeli potraktować orzecznictwo poważnie, to okazuje się, iż wyroki i postanowienia wydawane przez Trybunał w składzie, w którym zasiadałby Maciej Berek, należałoby traktować dokładnie tak samo, jak wyroki wydane przez przykładowo wspomnianego już sędziego Muszyńskiego, a w zasadzie Trzymając się logiki obozu liberalno-lewicowego uznać, że Trybunał Konstytucyjny przestanie istnieć, gdy tylko w budynku przy Szucha eksminister Donalda Tuska rozpocznie pełnienie obowiązków. Jest to skądinąd niezwykle tragiczna sytuacja. Ewentualne odebranie przysięgi przez prezydenta Nawrockiego od byłego ministra Berka będzie bowiem oznaczało właśnie przywrócenie tego kontrowersyjnego stanu prawnego w Trybunale.

Kilka lat temu Mikołaj Małecki oraz Maciej Pach zaproponowali w debacie naukowej kontrowersyjną koncepcję stanu wyższej konieczności konstytucyjnej, która próbuje przenieść mechanizm znany z kodeksu karnego na grunt prawa konstytucyjnego. Był to koncept wielce kontrowersyjny. Jednak z pewnością w Kancelarii Prezydenta powinien on zostać szczegółowo przestudiowany, by uchronić Trybunał przed ponownym zdewastowaniem na kolejne lata. Nie ulega bowiem wątpliwości, że Donald Tusk niekonsekwentnie nie miałby żadnych problemów z publikowaniem orzeczeń w Dzienniku Ustaw wydanych także z udziałem Berka. Z drugiej strony, z uwagi na zapoczątkowaną przez Beatę Szydło, ale rozwiniętą do maksimum przez aktualnego premiera złą praktykę niepublikowania wyroków, śmiało można przyjąć, że w razie wygranych przez prawicę wyborów kolejny prezes Rady Ministrów nie będzie, właśnie z racji obecności Berka Przyszucha, orzeczeń Trybunału publikować.

Nie można więc wykluczyć, że mamy do czynienia z cyniczną grą. Donald Tusk zakłada ewentualność, iż być może w przyszłym roku będzie musiał oddać władzę. Co w takiej sytuacji może zrobić sprawny polityk? W realiach liberalno-demokratycznych i partyjniactwa, w których interes własnego środowiska politycznego stawia się ponad dobro wspólne, można on rozpocząć proces generowania przyszłych kłopotów politycznych swoim następcom. A wiadomo, że silne związki Donalda Tuska i obozu liberalnego z instytucjami unijnymi gwarantują, że te ani przez sekundę nie będą zastanawiać się nad tym, czy Maciej Berek miał w ogóle prawo zostać sędzią Trybunału Konstytucyjnego. A jeśli w Europejskim Trybunale Praw Człowieka pojawi się sprawa podobna do kseroflor, to kto wie, czy sąd ten nie zmieni nagle linii orzeczniczej.