Tusk cynicznie gra Trybunałem - Michał Szymański [tekst audio]

Za chwilę wysłuchasz wersję audio najnowszego tekstu z naszego portalu. Wszystkie artykuły przeczytasz na enlat.pl. Tusk cynicznie gra Trybunałem. Tekst Michała Szymańskiego. Czy cała awantura wokół Macieja Berka dowodzi, iż rządzący są gotowi poświęcić zasady ustrojowe oraz prawa obywatelskie w imię partyjnych celów? Wybór Macieja Berka na sędziego Trybunału Konstytucyjnego przez Sejm wywołał konsternację nawet wśród liberalnych autorytetów prawniczych, takich jak profesor Marcin Matczak, filozof prawa z Uniwersytetu Warszawskiego, znany ze swojej krytyki Prawa i Sprawiedliwości, czy profesor Ewa Łętowska, pierwsza rzecznik praw obywatelskich, sędzia TK w stanie spoczynku.

By ustalić o co naprawdę chodzi, musimy jednak wziąć pod lupę sytuację z ostatnich lat. Biorąc orzecznictwo na poważnie. Słynny filozof prawa Ronald Dworkin napisał niegdyś kultową wśród liberalnych prawników książkę zatytułowaną Biorąc prawa poważnie. My na poważnie weźmy orzeczenia, które formacje aktualnie rządzące przez lata przywoływały w walce o praworządność. Ze wspomnianego już orzeczenia K-34 przez 15 wynikało, iż w 2015 roku, kiedy to Sejm zdominowany przez Koalicję Platformy Obywatelskiej i PSL wybrał pięciu sędziów Trybunału, w tym dwóch nadmiarowych, trzech z nich zostało wybranych w sposób prawidłowy, dwóch zaś należało wybrać niejako ponownie.

Jak wiadomo, Sejm wybrał jednak nie dwóch, ale pięciu sędziów, odwołując wybór trzech sędziów wskazanych prawidłowo. Stąd właśnie mowa o trzech dublerach. Warto jednak sięgnąć także do innego, niezwykle ważnego dla strony liberalnej orzeczenia, jakim jest wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka przeciwko Polsce. Xeroflor chciała, żeby tę kwestię zbadał Trybunał Konstytucyjny. Sądy nie podzieliło jednak w pełni stanowiska spółki. W lipcu 2017 roku TK umorzył postępowanie, czyli nie rozstrzygnął merytorycznie, czy zaskarżone przepisy są zgodne z Konstytucją.

Czy Maciej Berek może zostać uznany za dublera? Jeśli Maciej Berek nie spełnia wymogów ustawowych, a mimo to wejdzie w skład Trybunału Konstytucyjnego jako sędzia, to będąc wybranym w sposób wadliwy, tak jak wcześniej tzw. sędziowie dublerzy, sam stanie się kimś w rodzaju sędziego dublera. Oczywiście faktem jest, iż sytuacje te nie są identyczne. W 2015 roku Sejm wybrał już trzech sędziów i choć Andrzej Duda nie odebrał od nich ślubowania, to sędziami już się stali. A mimo to Sejm na ich miejsca powołał nowych sędziów, którzy spełniali wymogi stawiane sędziom Trybunału przez ustawodawcę w zakresie kompetencji i doświadczenia zawodowego.

Tymczasem dziś mamy do czynienia z sytuacją niejako odwrotną, gdyż miejsce po sędzi Justynie Piskorskim Faktycznie się zwolniło, ale Maciej Berek nie ma kwalifikacji do tego, by sędzią Trybunału Konstytucyjnego zostać. Nie chcę oceniać, która z tych sytuacji jest bardziej kontrowersyjna, natomiast nie ulega dla mnie najmniejszej wątpliwości, że mamy tutaj do czynienia z przypadkiem co najmniej równie kontrowersyjnym i że Maciej Berek na sędziego Trybunału nie powinien był przez Sejm zostać wybranym. Jeśli przyjmiemy, iż brak spełnienia omawianych kryteriów nie stanowi dostatecznej przeszkody, by mówić o tym, iż nie ma on prawa do tego, by być sędzią Trybunału, to czemu następnym razem, wbrew ustawie, Sejm nie miałby powołać na sędziego Trybunału Konstytucyjnego osoby nieposiadającej obywatelstwa polskiego albo osoby, która nawet nie jest prawnikiem?

Można też wyobrazić sobie jeszcze inną sytuację, podobną do tej z 2015 roku, to jest przyjęcie przez Sejm uchwały o nieważności wyboru Berka. I choć wspomnianych już trzech sędziów inaczej niż eksministra wybrano wówczas prawidłowo, to zapewne środowiska liberalne ogłoszą, polityczny scenariusz wokół TK, fakty, interpretacje i hipotezy. Być może więc właśnie taki jest cel Donalda Tuska. Stworzenie sytuacji, w której Trybunał Konstytucyjny stanie się instytucją kwestionowaną i to dokładnie przy użyciu tych samych narracji, co w ostatnich latach, lecz tym razem nie przez opcję liberalno-lewicową, lecz narodowo-konserwatywną.