Michał Kuź - Tech-right i arystopopulizm: zwycięska koalicja Trumpa [tekst audio]

Za chwilę wysłuchasz wersję audio najnowszego tekstu z naszego portalu. Wszystkie artykuły przeczytasz na enlat.pl. Tech-right i arystopopulizm. Zwycięska koalicja Trumpa. Michała Kuźa. Popularność Donalda Trumpa w ciągu roku prezydentury znacząco spadła, jednak udana operacja w Wenezueli na pewno podniosła jego notowania. Tekst powstał w styczniu 2026 roku. Przepis redakcji. Czas pokaże, czy republikanie pod jego wodzą utrzymają poparcie do wyborów śródokresowych . Tym, co jednak nie przestaje zadziwiać, jest fakt, że ktoś opisywany powszechnie jako zaprzysiężony populista, został prezydentem kojarzonym z rozwojem high-techu.

Niedawno oskarżono go wręcz publicznie, że spłaca swój dług wobec gigantów AI. W grudniu 2025 roku Donald Trump podpisał kontrowersyjny Executive Order dotyczący sztucznej inteligencji, który w praktyce ograniczył możliwość wprowadzania przez Stany Federalne własnych regulacji w obszarze AI. Jak relacjonował Wall Street Journal, był to jeden z pierwszych wielkich politycznych testów dla AI i Big Tech go wygrał. Tech-right, cyfrowe Leningrady kapitalizmu. Tech-right to termin, który odnosi się do środowisk skupionych wokół nowoczesnych technologii reprezentowanych przez postacie takie jak Elon Musk, Mark Anderson, Jeff Bezos czy Peter Thiel.

To polityczno-gospodarcza hybryda, w której elity technologiczne z Doliny Krzemowej łączą siły z prawicowymi ideologami. Jednoczy ich sceptycyzm wobec egalitaryzmu i wiara, że technologia niesie zbawienie. W wizji Tech-rightu innowacje cyfrowe mają się stać narzędziem do przebudowy społeczeństwa, często jego przemiany w coś na kształt korporacji. Elementem tego obozu jest również flirtująca z neokreacjonizmem ideologia, która marzy o korporacyjnych monarchiach CEO w roli króla. Z jednej strony Tech-right prezentuje więc optymistyczną wizję przyszłości opartej na naukowych odkryciach, ale z drugiej często pojawiają się zarzuty o brak spójnego fundamentu moralnego, gdyż rozwiązania technologiczne bywają wyrywkowe, a dążenie do postępu może oznaczać gotowość do uchylania zakazów moralnych.

Kolejnym luminarzem Tech-rightu jest inwestor i twórca oprogramowania Mark Anderson, który dostrzegł w Donaldzie Trumpie obrońcę przed ograniczeniami rozwoju sztucznej inteligencji. Jego techno-optymizm uznaje regulacje państwowe za kajdany, a wolny rynek za jedynego, sprawiedliwego arbitra. Peter Thiel, libertarianin i współzałożyciel PayPal snuje z kolei fantazję o społeczeństwie rządzonym przez elity technologiczne, tocząc, jak pisze Le Monde, zainspirowaną ultralibertariańską filozofią Ayn Rand, krucjatem przeciwko biurokracji. Przyjacielem i byłym współpracownikiem Thiela jest natomiast wiceprezydent J.D.

który postrzega lud jako rewolucjonistów i jednoznacznie z nim sympatyzuje. W tym sensie arystopopulizm ma za zadanie wzbić się ponad dotychczas dominujące ideologie. Wspólna retoryka krytykująca liberalizm Zarówno Tech-right, zarzucający współczesnemu systemowi moralny relatywizm i pesymizm np. w kontekście dystopijnej wizji zdominowanej przez alarmizm klimatyczny, jak i arystopopuliści, wskazujący na upadek wspólnot i tradycyjnych norm, stworzyli narzędzie ideologiczne do negocjowania nowej konfiguracji w polityce. W efekcie pojawił się blok, który mógł być rozumiany jako propozycja regime change, przewrotu, który miałaby przekształcić liberalny porządek w system wyznaczany przez moralne elity, wspierane przez technologiczną innowację.

Jednak to niełatwa koalicja, bo różnice ideologiczne są fundamentalne. Tech-right wierzy w postęp technologiczny i indywidualizm, podczas gdy arystopopulizm kładzie nacisk na tradycję, wspólnotę i wartości moralne. Tech-right preferuje minimalną regulację, podczas gdy arystopopulizm może dążyć do silniejszej interwencji państwa w gospodarkę i kulturę. Tech-right może być bardziej otwarty na zmiany społeczne, podczas gdy arystopopulizm będzie bronił tradycyjnych wartości. Ludzie tacy jak Elon Musk popierają też ściąganie wysoko wykwalifikowanych specjalistów z Indii czy Chin, którzy napędzają wdrażanie innowacji w branżach AI i oprogramowania.

Lud MAGA, skrót od Make America Great Again, czyli trzon masowego trumpizmu, uważa natomiast imigrację za zagrożenie dla miejsc pracy i kultury Ameryki. Kolejny punkt zapalny to polityka antymonopolowa. Niektórzy twierdzą, że giganci technologiczni mają zbyt dużą władzę. Inni, jak Andersen, uważają, że państwo powinno się trzymać z dala od biznesu. Arystopopuliści krytykują elity z Silicon Valley, Hollywood i Wall Street za oderwanie od problemów zwykłych ludzi, co sugeruje potencjalne napięcia z Tech-rightem, który jest reprezentowany przez liderów technologicznych. Z większym dystansem podchodzą też do migracji, akcentując ochronę wspólnoty i tradycji, podczas gdy Tech-right może widzieć w niej szansę na innowacje i postęp technologiczny.

Podobno stwierdził, że nie zrealizuje tego planu, tylko jeśli to J.D. Vance będzie w przyszłości przewodził Republikanów. Vance uosabia bowiem most między populistami a technologicznymi elitami. Jego krytyka łokistowskich korporacji spotyka się z szerokim odzewem w bazie Trumpa, a postulaty uwolnienia AI i kryptowalut od regulacji przyciągają miliarderów. Tech-right jest nie tylko amerykańskim fenomenem. To wręcz nowy, prawicowy globalizm. Jednak to, że duzi gracze na rynku technologii AI stawiają na konserwatystów nie powinno zaskakiwać. Po pierwsze, jak zauważył Immanuel Wallerstein, kapitał potrzebuje niewielkiego, zintegrowanego państwa świata, lecz wielu państw narodowych pod hegemonią jednego, silnego regulatora.

Politycy spoza mainstreamu nigdy nie mieli jednak zasobów, aby wygrać z Duopolem. A tym bardziej nie mają ich teraz. Chyba, że od kogoś je dostaną. Dziś na przykład w jawnej opozycji do programowego tech-rightu ustawia się gubernator Florydy, Ron DeSantis, którego Trump swego czasu pozbawił nadziei na prezydenturę. Konsekwencje dla świata. Dotychczas pod kątem technologicznym i ideowym zachodnie demokracje podążały za trendami płynącymi z USA. Umasowienie, mediatyzacja i progresywna liberalizacja demokracji. To rodzi pytania. Czy Tech-right będzie rusł w siłę również poza USA? Wszystko na to wskazuje.

Czy arystopopuliści, dawni konserwatyści nie sprzedają tu swojej duszy? To fundamentalne pytanie o cenę sojuszu. Dla konserwatystów wartości tradycyjne zawsze były fundamentem, ale Tech-right oferuje narzędzia i pieniądze, które mogą być nie do odrzucenia. Jak ten nowy układ wpłynie na politykę zagraniczną USA? Można się chyba spodziewać większego pragmatyzmu, zmniejszenia nacisku z troski o wartości demokratyczne na rzecz interesu technologicznego i gospodarczego. Alt-Zachód może być mniej zainteresowany promocją demokracji, a bardziej zabezpieczeniem dostaw surowców dla centrów danych i fabryk czipów.

Tak czy inaczej stosunek do technologii oraz tożsamości w polityce wewnętrznej i w polityce zagranicznej USA staje się coraz ważniejszą osią podziału w przypadku państw rozwiniętych. Tech-right i arystopopulizm to dziś dwie strony tej samej monety. Obie obiecują reżim change, ale prowadzą w zupełnie przeciwnych kierunkach. Jedni marzą o kolonizacji Marsa i cyfrowej nieśmiertelności, drudzy o powrocie do lokalnych wspólnot i cnót przeszłości. Jedni widzą przyszłość w algorytmach zastępujących ludzką pracę, drudzy obiecują robotnikom spasa rdzy, powrót dobrze płatnych miejsc pracy w fabrykach. Ta sprzeczność może okazać się bombą z opóźnionym zapłonem.