Michał Kuź - Tech-right i arystopopulizm: zwycięska koalicja Trumpa [tekst audio]

Niedawno oskarżono go wręcz publicznie, że spłaca swój dług wobec gigantów AI. W grudniu 2025 roku Donald Trump podpisał kontrowersyjny Executive Order dotyczący sztucznej inteligencji, który w praktyce ograniczył możliwość wprowadzania przez Stany Federalne własnych regulacji w obszarze AI. Jak relacjonował Wall Street Journal, był to jeden z pierwszych wielkich politycznych testów dla AI i Big Tech go wygrał. Tech-right, cyfrowe Leningrady kapitalizmu. Tech-right to termin, który odnosi się do środowisk skupionych wokół nowoczesnych technologii reprezentowanych przez postacie takie jak Elon Musk, Mark Anderson, Jeff Bezos czy Peter Thiel.

Vance, który łączy elementy Tech-rightu z ludowym populizmem. To nie przypadkowa lista, lecz sieć wpływów. Till finansuje startupy, Musk kontroluje media społecznościowe, a Andersen inwestuje w AI. Ludzie ci tworzą cały gospodarko-ekonomiczno-polityczny ekosystem, który silnie oddziałuje na republikańską politykę w USA. Arystopopulizm w poszukiwaniu lokalnej cnoty. W opozycji do Tech-rightu stoi oczywiście populizm, w swojej bardziej rozbudowanej teoretycznie współczesnej wersji określanej również mianem arystopopulizmu. Koncepcja ta, będąca odpowiedzią na kryzysy porządku liberalnego, została sformułowana przez Patricka DeNina, bliskiego przyjaciela i mentora J.D.

Jednak to niełatwa koalicja, bo różnice ideologiczne są fundamentalne. Tech-right wierzy w postęp technologiczny i indywidualizm, podczas gdy arystopopulizm kładzie nacisk na tradycję, wspólnotę i wartości moralne. Tech-right preferuje minimalną regulację, podczas gdy arystopopulizm może dążyć do silniejszej interwencji państwa w gospodarkę i kulturę. Tech-right może być bardziej otwarty na zmiany społeczne, podczas gdy arystopopulizm będzie bronił tradycyjnych wartości. Ludzie tacy jak Elon Musk popierają też ściąganie wysoko wykwalifikowanych specjalistów z Indii czy Chin, którzy napędzają wdrażanie innowacji w branżach AI i oprogramowania.

Inna linia sporu to izolacjonizm kontra globalizm. Trump promuje doktrynę America First, obiecuje koniec zagranicznych interwencji i nakłada cła. Technooptymiści patrzą globalnie, promując amerykańskie interesy raczej przez eksport technologii. Dlaczego kapitał wybrał prawicę? Co skłoniło potentatów finansowych do zwrotu w prawo? W 2024 roku w jednym z wywiadów Mark Andersen opowiadał o spotkaniu przedstawicieli administracji Bidena z ludźmi branży AI. Ci drudzy mieli usłyszeć, że rozwój sztucznej inteligencji będzie się odtąd odbywał tylko pod kontrolą administracji, podobnie jak było kiedyś w przypadku technologii nuklearnych.

Podobno stwierdził, że nie zrealizuje tego planu, tylko jeśli to J.D. Vance będzie w przyszłości przewodził Republikanów. Vance uosabia bowiem most między populistami a technologicznymi elitami. Jego krytyka łokistowskich korporacji spotyka się z szerokim odzewem w bazie Trumpa, a postulaty uwolnienia AI i kryptowalut od regulacji przyciągają miliarderów. Tech-right jest nie tylko amerykańskim fenomenem. To wręcz nowy, prawicowy globalizm. Jednak to, że duzi gracze na rynku technologii AI stawiają na konserwatystów nie powinno zaskakiwać. Po pierwsze, jak zauważył Immanuel Wallerstein, kapitał potrzebuje niewielkiego, zintegrowanego państwa świata, lecz wielu państw narodowych pod hegemonią jednego, silnego regulatora.

Chodzi o to, że globalny rząd ograniczałby kapitalistom pole manewru nadmiernymi regulacjami. Małymi krajami łatwiej jest zaś manipulować, choć dobrze jest też mieć po swojej stronie jedno z większych państw, które w razie czego będzie wymuszać otwieranie rynków. Po drugie, konserwatywne rządy walczą z imigracją, a zatem będą bardziej skłonne inwestować w automatyzację niż sprowadzać ludzi z zewnątrz, aby uzupełnić niedobory na rynku pracy. Tutaj także może pomóc AI, zastępując tanią siłę roboczą maszynami. Po trzecie, sztuczna inteligencja jest bardzo ważna dla obronności, która stanowi istotny punkt na liście wydatków konserwatywnych rządów.

Superkomputery, drony, cyberwojna, to wszystko wymaga mocy obliczeniowej, a prawicowe partie z ich naciskiem na wzmacnianie zdolności militarnych chętnie inwestują w takie projekty. Po czwartem. Superkomputery zużywają ogromne ilości energii, więc prawicowy sceptycyzm wobec zielonych technologii jest na rękę Dolinie Krzemowej. Musk i reszta Tech-rightu woli kopać bitcoiny i trenować AI na paliwach kopalnych lub atomie, niż uginać się pod presją postulujących oszczędności energetyczne ekologów. Nawet rządzona przez Partię Pracy Wielka Brytania w ramach ogłoszonego podczas ostatniej wizyty Donalda Trumpa programu Golden Age of Nuclear przystąpiła wraz z amerykańskimi firmami do budowy mikromodułowych elektrowni jądrowych na potrzeby zaawansowanych centrów danych oraz parku biznesowego London Gateway.