Michał Kuź - Tech-right i arystopopulizm: zwycięska koalicja Trumpa [tekst audio]

Niedawno oskarżono go wręcz publicznie, że spłaca swój dług wobec gigantów AI. W grudniu 2025 roku Donald Trump podpisał kontrowersyjny Executive Order dotyczący sztucznej inteligencji, który w praktyce ograniczył możliwość wprowadzania przez Stany Federalne własnych regulacji w obszarze AI. Jak relacjonował Wall Street Journal, był to jeden z pierwszych wielkich politycznych testów dla AI i Big Tech go wygrał. Tech-right, cyfrowe Leningrady kapitalizmu. Tech-right to termin, który odnosi się do środowisk skupionych wokół nowoczesnych technologii reprezentowanych przez postacie takie jak Elon Musk, Mark Anderson, Jeff Bezos czy Peter Thiel.

Kolejnym luminarzem Tech-rightu jest inwestor i twórca oprogramowania Mark Anderson, który dostrzegł w Donaldzie Trumpie obrońcę przed ograniczeniami rozwoju sztucznej inteligencji. Jego techno-optymizm uznaje regulacje państwowe za kajdany, a wolny rynek za jedynego, sprawiedliwego arbitra. Peter Thiel, libertarianin i współzałożyciel PayPal snuje z kolei fantazję o społeczeństwie rządzonym przez elity technologiczne, tocząc, jak pisze Le Monde, zainspirowaną ultralibertariańską filozofią Ayn Rand, krucjatem przeciwko biurokracji. Przyjacielem i byłym współpracownikiem Thiela jest natomiast wiceprezydent J.D.

Vance, który łączy elementy Tech-rightu z ludowym populizmem. To nie przypadkowa lista, lecz sieć wpływów. Till finansuje startupy, Musk kontroluje media społecznościowe, a Andersen inwestuje w AI. Ludzie ci tworzą cały gospodarko-ekonomiczno-polityczny ekosystem, który silnie oddziałuje na republikańską politykę w USA. Arystopopulizm w poszukiwaniu lokalnej cnoty. W opozycji do Tech-rightu stoi oczywiście populizm, w swojej bardziej rozbudowanej teoretycznie współczesnej wersji określanej również mianem arystopopulizmu. Koncepcja ta, będąca odpowiedzią na kryzysy porządku liberalnego, została sformułowana przez Patricka DeNina, bliskiego przyjaciela i mentora J.D.

Lud MAGA, skrót od Make America Great Again, czyli trzon masowego trumpizmu, uważa natomiast imigrację za zagrożenie dla miejsc pracy i kultury Ameryki. Kolejny punkt zapalny to polityka antymonopolowa. Niektórzy twierdzą, że giganci technologiczni mają zbyt dużą władzę. Inni, jak Andersen, uważają, że państwo powinno się trzymać z dala od biznesu. Arystopopuliści krytykują elity z Silicon Valley, Hollywood i Wall Street za oderwanie od problemów zwykłych ludzi, co sugeruje potencjalne napięcia z Tech-rightem, który jest reprezentowany przez liderów technologicznych. Z większym dystansem podchodzą też do migracji, akcentując ochronę wspólnoty i tradycji, podczas gdy Tech-right może widzieć w niej szansę na innowacje i postęp technologiczny.

Inna linia sporu to izolacjonizm kontra globalizm. Trump promuje doktrynę America First, obiecuje koniec zagranicznych interwencji i nakłada cła. Technooptymiści patrzą globalnie, promując amerykańskie interesy raczej przez eksport technologii. Dlaczego kapitał wybrał prawicę? Co skłoniło potentatów finansowych do zwrotu w prawo? W 2024 roku w jednym z wywiadów Mark Andersen opowiadał o spotkaniu przedstawicieli administracji Bidena z ludźmi branży AI. Ci drudzy mieli usłyszeć, że rozwój sztucznej inteligencji będzie się odtąd odbywał tylko pod kontrolą administracji, podobnie jak było kiedyś w przypadku technologii nuklearnych.

Andersen z rozbrajającą szczerością przyznał, że właśnie to sprawiło, iż on i wielu innych tech miliarderów postawiło na Trumpa. W podcaście komentatorki Barry Weiss Anderson mówił wręcz o cichej wojnie z administracją Bidena i zarzucał demokratom, że chcieli zakazać mniejszym firmom badań nad sztuczną inteligencją, powołując się na bezpieczeństwo narodowe. Dla technologicznych gigantów było to egzystencjonalne zagrożenie. Wydaje się więc, że ich zwrot w prawo to nie kwestia ideologii, lecz raczej kalkulacji. Po sprzeczce z Trumpem o zwiększającą deficyt budżetowy wielką, piękną ustawę, Elon Musk chciał założyć własne ugrupowanie – American Party.