Zachodnie Zakole Odry – Ryszard Matecki

Oni wiedzieli, że drożny układ komunikacyjny to jest kręgosłup gospodarki. Przywieźli ze sobą uprawę na tych lichych, nadodrzańskich ziemiach, uprawę tytoniu, która tutaj nagle się okazała w pewnym momencie, jeszcze do czasów NRD, była absolutnym motorem napędowym gospodarki. Ten tytuń tutaj świetnie się udawał, uprawę warzyw. Oni stworzyli tutaj takie zaplecze żywieniowe dla Berlina, właśnie w tej dolinie Odry, czy tam na tej przestrzeni między Berlinem a Odrą. Czyli mówimy tutaj o zachodnim brzegu Odry. No ale to oczywiście w automatyczny sposób przekroczyli też i granice samej Odry i się tutaj osiedlali. Właśnie rodzina von Humbert była przykładem takich hugenotów. Oni w pewnym momencie stanowili elitę państwa pruskiego.

Tak naprawdę po tej klęsce napoleońskiej to Francuzi, hugenoci francuscy odbudowali Prusy jako nowoczesne państwo. To jest bardzo ciekawe. Ale to już mówię, no to jest ogromna historia. I zaczęliśmy sobie właśnie zadawać te różne pytania. No okej, dobrze, skoro tutaj Hugenoci, no to dalej. Ale już następny się pałac pojawiał, czy jego jakieś ruiny, a tu jakaś taka rodzina, taka, taka, taka, a tu się okazuje, że rodzina von Keudel, Te nazwiska zaczęły się pojawiać i przewijać najprzeróżniejsze, a tu się okazało, że tutaj najlepsi architekci krajobrazu zakładali parki, a tu się okazało, że ta bliskość Berlina powodowała, że takie znaczne postacie, które się znało z literatury, nagle tutaj mieli jakieś swoje kontakty, interesy i tak dalej.

Był wielbicielem prozy Aleksisa i kiedy dostał propozycję, żeby zaprojektować i zrobić ten nagrobek tego pisarza, dał co było najświętsze z jego heimat, czyli święty kamień. Tak przetransportował. Po co ja opowiadam tą historię? Opowiadał, w jaki sposób te historie się rodzą, w jaki sposób my dochodzimy, że czasami potrzeba cierpliwości, bo one, te historie wracają w pewnym momencie, trzeba je czasami odłożyć, a potem znowu one do nas wrócą. I czasami trzeba, tak jak było w przypadku Doliny, ja czekałem 11 lat, żeby spotkać potomków rodziny von Humbert i porozmawiać z nimi. Tutaj potrzeba tego czasu i ten czas jest tutaj taki bardzo ważny, bo z jednej strony on się zatrzymał,