Zachodnie Zakole Odry – Ryszard Matecki

Tak naprawdę po tej klęsce napoleońskiej to Francuzi, hugenoci francuscy odbudowali Prusy jako nowoczesne państwo. To jest bardzo ciekawe. Ale to już mówię, no to jest ogromna historia. I zaczęliśmy sobie właśnie zadawać te różne pytania. No okej, dobrze, skoro tutaj Hugenoci, no to dalej. Ale już następny się pałac pojawiał, czy jego jakieś ruiny, a tu jakaś taka rodzina, taka, taka, taka, a tu się okazuje, że rodzina von Keudel, Te nazwiska zaczęły się pojawiać i przewijać najprzeróżniejsze, a tu się okazało, że tutaj najlepsi architekci krajobrazu zakładali parki, a tu się okazało, że ta bliskość Berlina powodowała, że takie znaczne postacie, które się znało z literatury, nagle tutaj mieli jakieś swoje kontakty, interesy i tak dalej.

... zakonserwował, a z drugiej strony przez to, że te granice się teraz otworzyły, że ta rzeka ciągle płynie, to też i ten czas tutaj też płynie trochę inaczej. On jest bardzo ważny tutaj. Pamiętajmy, że też to miejsce było w pewnym momencie schronieniem dla wielu ludzi, bo wracając znowu do historii, tutaj się pojawili właśnie Cichugenoci, Francuzcy, którzy się schronili i dostali swoją ziemię, Ale wiele, wiele lat wcześniej, tutaj też, mamy tutaj takie koło Orzechowa, jest miejsce, które nazywamy Wzgórzem Waldensów. To jest takie, to za czasów niemieckich nosiło nazwę Ketterberg, czyli wzgórze heretyków, kacerów, tak, kacerskie wzgórza.