Świdno w gminie Krasocin

A w samym Chotowie to oczywiście Chotowskich, którzy tutaj gospodarowali, zaczął odgrywać ród szafrańców, tych słynnych przedstawicieli rodziny, którzy związani byli z naszą reformacją. No i oni właśnie w oparciu o Secemin, Włoszczowe, Oleszno między innymi, tworzyli taki potężny obszar swojej własności. I rzeczywiście w okresie panowania Władysława Jagieły należeli do elity można władczej w naszym kraju. Piotr Szafraniec, zwany starszym, to był jeden z najważniejszych doradców królewskich i on położył podwaliny pod potęgę rodu. Potem kolejni przedstawiciele tej rodziny, tam się bardzo często powtarzało imię Piotr, więc mamy numerację, żeby to ułatwić, o którego Piotra chodzi.

I oni w tej okolicy nieustannie gospodarowali aż do początku XVII wieku i w związku z tym odcisnęli tutaj to swoje piętno, ale też z tym się wiązały te ich jakieś zmiany dotyczące tego, który to jest ośrodek dla nich najważniejszy. W dodatku jeszcze tutaj problem polega na tym, że w pewnym momencie kariera tej rodziny się załamała. Przez trzy pokolenia rodzina szafrańców należała naprawdę do magnackich, w tym okresie może to nie pasuje to słowo, no ale do elit, tak powiedzmy, w naszym kraju. A potem w ciągu 14 lat jeden człowiek Chulaka Piotr Szafraniec IV doprowadził do utraty znaczenia, jeśli chodzi o tę rodzinę, czyli długi, zastawy i raptem się okazało, że pięknie rozwijająca się kariera skończyła się.

Ale potem okazało się, że trochę do odrodzenia rodziny przystąpił Piotr VI, który właśnie bardzo mocno też ze Świdnem jest związany, bo tu występuje jako właściciel, później jego żona też jako właścicielka. I z tego okresu, kiedy oni tutaj gospodarowali, właśnie mamy też informacje dotyczące tego, jak tutaj sytuacja wyglądała. W samym Świdnie, czyli między innymi właśnie mamy zapiski dotyczące Regestru Poborowego Powiatu Chęcińskiego z 1508 roku. No i gdy wtedy zmarł Piotr VI, a większą część majątku, jeśli chodzi o Świdno i okolice, w tym Oleszno, Wolę Świdzińską, Chotów przejęła po jego śmierci jego żona.

No i dziesięciny wartości około trzech grzywien, dziesięcina to była snopowa i dziesięcina konopna po dwa grosze z łanu, pobierał wtedy pleban w Olesznie. Czyli parafialnie należało Świdno do Chotowa, a pleban był w Olesznie czasowo tylko, bo to się potem zmieniło, ten kościół, który stoi obecnie, powstał dopiero na początku XVII wieku. No i Pleban Wolesznie pobierał dziesięcinę konopną. Czyli widzimy, że tutaj były rzeczywiście duże problemy, no ale generalnie rodzina Szafrańców, tak możemy powiedzieć, też jest interesująca i warto przynajmniej, no może o tym Piotrze VI, no i o jego bracie Krzysztofie, a także o żonie Piotra, czyli Zofii, cokolwiek warto znać, no bo kilka informacji posiadamy.

No to dobrze, to wracamy do wątku Piotra VI i kolejnych jego braci, no bo tak jak wspomnieliśmy, to są informacje istotne dla naszej miejscowości. Istotne dlatego, że właśnie ta kariera szafrańców w ciągu tych 14 lat przez tego utracjusza uległa załamaniu przez Piotra IV, a Piotr VI, który był właścicielem Świdna, on był synem tego Piotra IV. Czasami jest nazywany młodszy, bo jeszcze po drodze był Piotr V, zwany starszym. I właśnie jego bratem był, starszym bratem był Krzysztof, który był osobą zainteresowaną alchemią, ale głównie rozbójnictwem. Podobnie jak na zachodzie Europy nazywa się takich rycerzy rozbójników Raubriterem.

A więc takiego Raubrittera mieliśmy też, on rezydował w Pieskowej Skale, no ale tutaj też szafańcowie przecież władali, więc myślę, że nieraz tutaj bywał w tej okolicy i napadał po prostu kupców, a tam w Pieskowej Skale było tak, że najpierw ich zapraszał na ucztę, po czym okazywało się, że w sali jadalnej jest zapadnia i w pewnym momencie po prostu ta zapadnia się otwierała, no i wszyscy wpadali na skały, no wiadomo jak się to kończyło i przejmował ich majątek. W końcu okazało się, że wszyscy mają go dosyć i król nakazał wykonanie wyroku śmierci. Ścięto go w 1484 roku przy Bramie Sandomierskiej na Wawelu. No i tak się jego kariera skończyła. Potem właśnie młodsi bracia, czyli Piotr VI, ten nas interesujący, oraz jego brat Stanisław, usiłowali wydźwignąć trochę ród z powrotem do tego dawnego znaczenia.

Nie udało się to tak do końca. I możemy powiedzieć tak, że nigdy już Szafrańcowie nie osiągnęli pozycji takiej możnowładczej. Balansowali, tak można powiedzieć, na granicy między średnio zamożną i zamożną szlachtą, a magnaterią. To nie ulega wątpliwości, no bo między innymi właśnie takie działania dotyczące odzyskania majątku, które zastawiał jego brat i ci wcześniejsi Szafrańcowie, podejmował właśnie ten Piotr VI. Między innymi on właśnie odkupił od rodziny Koniecpolskich, która przejęła majątek właśnie Świdno. Świdno należało do tego przejętego przez Koniecpolskich majątku. Za długi i za zastawy on w końcu doprowadził po kilkudziesięciu latach, do tego w latach osiemdziesiątych XV wieku, że Świdno z powrotem wróciło.

Do rąk szafrańców. Oni z czasem zyskali znaczenie u króla, bo okazało się, że zaczęli obejmować niektóre starostwa, czyli to były nagrody i jakieś pomniejsze może urzędy, ale jednak obejmowali je. Między innymi właśnie Piotr VI, ten nasz bohater, był po kolei, tak w gradacji ważności, najpierw miecznikiem krakowskim, potem kasztelanem wiślickim i właśnie ta jego zofia występuje jako właścicielka świdna kasztelanowa wiślicka. Nieustannie właśnie tak jest wymieniana. Był też potem starostą radomskim, malborskim i sochaczewskim. Czyli no chleb dobrze zasłużonych te starostwa dawały dochód. No i w związku z tym rzeczywiście jakoś ten stan rodziny się poprawił, ale na początku XVII wieku w 1608 roku zmarł ostatni przedstawiciel tego rodu Andrzej.

Linia męska skończyła się na nim i szafrańcowie już nie mieli takiego znaczenia. Między innymi właśnie też utracili Świdno w tym czasie. Ono przeszło w inne ręce i długi czas panowania tutaj szafrańców się zakończył. Ale Zofia też jest ciekawa, czyli ta żona Piotra VI. Wiemy, że była córką wojewody podolskiego Jana Zesprowy, herbu Odrowąż. No właśnie, Odrowążę tutaj wcześniej panowali. Wszystko więc było tak mocno ze sobą Wiemy też, że przed 16 marca 1498 roku wyszła za mąż właśnie za Piotra VI, bo właśnie w tym dniu biskup Włocławski i kanclerz wielki Królestwa Polskiego Krzesław z Kurozwęg, z tych naszych Kurozwęg, zapłacił Piotrowi,

Z racji posagu Zofii 400 grzywien i darował 35 grzywien na królewskiej wsi w okolicy Proszowa. Uczynił to za swoich siostrzeńców Jana i Stanisława Zesprowy, którzy byli dzierżawcami Opoczna, a byli szwagrami właśnie Piotra, czyli braćmi Zofii. No i w związku z tym te powiązania tutaj tak widzimy. To małżeństwo. Doczekało się czwórki dzieci, które dożyły późniejszego wieku, a nie zmarły w dzieciństwie. Był Piotr, kolejny właśnie. Była Barbara, Urszula i Zofia. Zofia często też się to imię powtarza u szafrańców, więc czasami trzeba uważać, jak to jest. Po śmierci Piotra w 1508 roku, jak mówiliśmy, Zofia właśnie przejęła Świdno między innymi, bo też Chotów, Oleszno, Wolę Świdzińską.