Mentionsy Mentionsy
MOC HISTORII
MOC HISTORII

Lechówek w gminie Łagów

07.05.2023 ·39 min 58 s

Jego początki datuje się na XIV wiek. Miejscowość należała do biskupów włocławskich. Często jest mylony z Lechowem, który leży w gminie Bieliny. Z czego to wynika? Do Lechówka w gminie Łagów zapraszaja Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz.

No a ona jest w innej gminie, więc wydaje nam się, że to może gdzieś jakoś daleko. No i rzeczywiście tak było, można by tak powiedzieć, że przez całe dzieje. Oczywiście należy przypuszczać, że Lechówek pochodzi od Lechowa. Najpierw był Lechów, a później zdaje się, no sama ta nazwa tak właśnie wskazuje, był Lechówek, ale jednak one się ciągle myliły tym, którzy zapisywali jakieś informacje i również tym, którzy komentowali zapisane kiedyś informacje. Więc badacze naprawdę szafują tym Lechowem i Lechówkiem na wszystkie możliwe strony, no i my też jesteśmy w związku z tym w pewnym kłopocie, No bo tu w dodatku jeszcze właśnie przebiega taki teren, gdzie już w średniowieczu wyznaczano granice między trzema dużymi włościami.

Granic właśnie między dobrami opactwa benedyktynów na Świętym Krzyżu, a ziemiami biskupstwa krakowskiego i biskupstwa włocławskiego. No i wtedy po raz pierwszy właśnie został wymieniony Lechów. Ale jest tutaj pewna uwaga, o której za chwilę powiem, bo być może ten czas można przesunąć powstania miejscowości Lechowa i być może właśnie Lechówka. Można przesunąć na nieco odleglejsze wieki. W tym dokumencie zapisano nazwę, która brzmi Lechowiecz. Lechowiecz, czyli właśnie Lechów, ale też może Lechówek. No właśnie, bo z tą nazwą też bywało różnie. Ona się zmieniała. Bardzo się zmieniała przede wszystkim dlatego, że

Były te nieporozumienia dotyczące tego, czy to jest Lechówek, czy to jest Lechów. Niektórzy, na przykład biskupi włocławscy, oni byli właścicielami Lechówka, a jednak w niektórych dokumentach dotyczących biskupstwa włocławskiego są zapisy Lechów. Tak jakby oni byli właścicielami, a przecież właścicielem Lechowa byli biskupi krakowscy, a z drugiej strony pojawiają się określenia minor albo parwa, czyli mniejszy, mały i dotyczy to Lechówka. Ale określenie Lechowiecz, no właśnie być może bardziej sugeruje nam odwołanie się nie do Lechowa, tylko do Lechówka. W każdym razie te problemy dotyczyły nieistniejących już wiosek albo wiosek, które zmieniły swoją nazwę, bo w dokumencie tym z 1374 roku są wymienione Rataje Stare, ale to jest obecna Wólka Milanowska.

Czyli dość daleko, tak jakbyśmy sobie pomyśleli kategoriami dzisiejszych miejscowości, ale kategoriami średniowiecznymi, no nie było to zbyt daleko, ponieważ te wioski były bardzo rozrośnięte. I wówczas właśnie zaczęto wytyczać granice. Później jeszcze w XV wieku były kolejne problemy dotyczące właśnie rozgraniczeń między jeziorkiem, Bielinami, a Lechowem. I wtedy też pojawiło się takie określenie dotyczące ścieżki lechowskiej. Przy czym właśnie niektórzy badacze uważają, że ścieżka lechowska oznacza ścieżkę od Lechowa, a inni uważają, że oznacza ścieżkę od Lechówka. Więc pewno tego nie rozstrzygniemy, no bo zapisano kilka razy tę ścieżkę. Ona oznacza takie bezpośrednie dojście do klasztoru na Świętym Krzyżu.

Że właśnie od Lechówka albo od Lechowa taka ścieżka prowadziła między tymi dobrami, że można było się dostać na piechotę. Zresztą niektórzy podejmują, chociaż ostatnio to troszeczkę słyszałem, że to już rzadziej się zdarza, bo niektórzy chodzą właśnie z Lechówka na piechotę do klasztoru na Świętym Krzyżu, no w ramach jakichś postanowień, żeby nie dojeżdżać samochodem, tylko właśnie taką Być może tą starą ścieżką, no pewno nie dokładnie tym samym tropem, ale właśnie w kierunku na Święty Krzyż, żeby się dostawać. To był ważny motyw, dlatego że sypano kopce graniczne i jeszcze pod koniec XVIII wieku zwracano uwagę na te granice. Był to więc istotny motyw. Przy okazji możemy powiedzieć, jak mówimy o końcu XVIII wieku, o tych właśnie problemach, które wiążą się z tym, że jeśli zerkniemy w taki bardzo dobry źródłowy materiał, my czasami się posługujemy tym materiałem, a to jest Regestr Diecezjów.

Tak to zapisano, no i tak mówimy, żeby uszanować tę staropolszczyznę. Wiemy, że mówi się Regestr Diecezji, ale to jest Regestr Diecezjów. Z lat 1783-1784. No i kiedy popatrzymy na parafię Łagów, no bo Lechówek do tej parafii należy, to wśród wielu wymienionych tam miejscowości jest tylko Lechów. W ogóle nie ma Lechówka wymienionego. W dodatku właśnie zwraca się uwagę na to, że spośród kilkunastu miejscowości, które wtedy zapisano, a nie ma właśnie tego Lechówka w ogóle, Podkreślono, że wszystkie te miejscowości pozostałe, z wyjątkiem Lechowa, należą do klucza piórkowskiego biskupstwa włocławskiego, ale zapisano oprócz Lechowa, a przy Lechowie zapisano kapituła krakowska, że kapituła krakowska jest właścicielem.

A więc ten 1374 rok, ale być może wcześniejsze osadnictwo, które w wyniku najazdów uległo likwidacji. A potem są dokumenty na przykład z 1380 roku, I to jest dokument, który został wydany przez Jakuba, biskupa Włocławskiego w Raciążu 25 września 1380 roku. Jest w nim wymieniony Piotr Sołtys z Lechowa. No ale właśnie, tak jak mówimy, tu były te problemy, że już wkrótce, bo w XV wieku jasno pisano, że Lechówek jest kolonią Lechowa. Ale jak mówiliśmy o tej ścieżce lechowskiej, jak mówiliśmy o dokumencie 1374, to niektórzy badacze uważają, że on dotyczy też Lechówka.

Że ta nazwa Lechowiec dotyczy nie Lechowa, tylko właśnie Lechówka. Więc mamy tutaj to, o czym od początku mówiliśmy i musimy się pogodzić, że Będziemy tak dzisiaj trochę przeskakiwać między jedną a drugą miejscowością, bo nie mamy pewności, w niektórych przypadkach jest ta pewność, ale w niektórych nie mamy pewności, której konkretnie miejscowości dotyczą te czy inne informacje. Czyli ten sołtys jest wymieniony, zresztą w kilku innych późniejszych źródłach też sołtysów mamy wymienionych. No i jest też taki ważny dokument z 1421 roku. Dotyczy on biskupa krakowskiego Wojciecha. On postanowił wtedy lokować, czyli utworzyć prawdopodobnie, tak przypuszczamy, ponieważ charakterystyczna była nazwa wsi.

Postanowił lokować nową wieś, którą nazwano Wojciechów. Biskup Wojciech, no więc prawdopodobnie to była całkowicie nowa wieś Wojciechów, a nie tylko, że ona otrzymała lokację, a więc, że np. prawa jakieś otrzymała, a wcześniej być może tu jakaś osada istniała. Prawdopodobnie od razu na surowym korzeniu ten Wójciechów miał powstawać. No i w związku z tym biskup kupił istniejącą w pobliżu Lechowa, wtedy istniejącą, dzisiaj nie, wieś Bodzancinek, no troszkę nam to Bodzentyn przypomina. I zamierzał włączyć tę wieś do Lechowa, No i nad rzeką Mniszek albo Bodzancinka, tak ta rzeczka się nazywała, na obszarze 16 łanów chciał założyć ten Wojciechów.

On był zobowiązany w przypadku właśnie Lechowa za czasów Jana Długosza do stawania w pospolitym ruszeniu. Więc musiał o tym pamiętać, że na nim to spoczywało. I mamy też takie informacje już później kolejne z XVI wieku, różnego rodzaju dotyczące Lechowa i Lechówka, jeśli chodzi właśnie o ten areał. Generalnie możemy powiedzieć tak, że siedem łanów, kiedy my mówimy o tym, że taki łan w średniowieczu, gdybyśmy to tak mieli liczyć, to było od 17 do 25 hektarów, więc w zależności od terenu, w zależności od lat, kiedy o tym się mówi, No to powiedzmy, że dwadzieścia hektarów, czyli dwadzieścia hektarów razy siedem, jeden łan to dwadzieścia hektarów, no to już dość sporo ziemi, ale oczywiście to było tak, że każdy kmieć miał

Ta emigracja zarobkowa, no bo przecież najczęściej ktoś chce tutaj wrócić, tu wybudować dom, tutaj mieć jakieś zabezpieczenie swojej przyszłości, po to się tam ciężko pracuje za granicą. Ale no takie są zjawiska, więc Lechówek przez właściwie całe dzieje, tak możemy powiedzieć, biorąc pod uwagę te informacje takie społeczno-ekonomiczne, no borykał się z takim codziennym trudem i niewiele się pod tym względem zmieniło. Część informacji już podaliśmy, sięgając choćby do Jana Długosza, ale tak jak wspomnieliśmy, do XVI wieku jest ich najwięcej, później już zdecydowanie mniej. Ale jednak różne te informacje, dokumenty zawierają, chociaż jak mówiliśmy, jednak są te nieporozumienia dotyczące Lechowa i Lechówka, choćby nawet jeśli popatrzymy na zachowane inwentarze dóbr biskupstwa włocławskiego.

Z dobrami klasztoru świętokrzyskiego, z dobrami biskupów krakowskich. I to już są informacje z XVI wieku, kiedy też pojawiają się nazwiska. Na przykład Jan Piętka, Paweł Gałka, Prokop Las pisany przez dwa S, Stanisław Bieniek, Wojciech Głuch. Tomasz Kach. To są wszystko kmiecie, no bo kmieci zwykle wymieniano na pierwszym miejscu, a wszystkich innych pozostałych, czyli zagrodników, komorników, biednych, czy rzemieślników, no w dalszej kolejności. A więc przy takiej dociekliwości możemy również w przypadku nawet niejasności, takich jakie mamy w przypadku Lechówka i Lechowa, Dotrzeć jednak już do takich wiadomości, które dotyczą ściśle tej miejscowości, a nie pozostawiają nas tylko w sferze hipotez, przypuszczeń, no i takiego ciągłego niepokoju, że a no czemu tego wszystkiego nie możemy tak jasno rozstrzygnąć.

Pokazano wszystkie 12 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.