Mentionsy Mentionsy
MOC HISTORII
MOC HISTORII

Lechówek w gminie Łagów

07.05.2023 ·39 min 58 s

Jego początki datuje się na XIV wiek. Miejscowość należała do biskupów włocławskich. Często jest mylony z Lechowem, który leży w gminie Bieliny. Z czego to wynika? Do Lechówka w gminie Łagów zapraszaja Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz.

Do Lechówka, który przecież znajduje się przy takiej bardzo uczęszczanej, popularnej trasie prowadzącej z Kielc przez Łagów, no i dalej w stronę Opatowa, Sandomierza, na Ruś. Więc odwieczny trakt, którym ludzie się poruszali, a właściwie to tak często się przeskakuje. Przez Lechówek, a wcześniej mamy jeszcze Lechów. I to są problemy, które powodują wiele nieścisłości, dlatego że już od razu powiedzmy, że Lechów znajduje się w gminie Bieliny, a Lechówek w gminie Łagów. Już ten podział administracyjny powoduje, że często ktoś szuka jakichś informacji o jednej miejscowości, a tymczasem te informacje są bardzo mocno powiązane z drugą miejscowością.

No a ona jest w innej gminie, więc wydaje nam się, że to może gdzieś jakoś daleko. No i rzeczywiście tak było, można by tak powiedzieć, że przez całe dzieje. Oczywiście należy przypuszczać, że Lechówek pochodzi od Lechowa. Najpierw był Lechów, a później zdaje się, no sama ta nazwa tak właśnie wskazuje, był Lechówek, ale jednak one się ciągle myliły tym, którzy zapisywali jakieś informacje i również tym, którzy komentowali zapisane kiedyś informacje. Więc badacze naprawdę szafują tym Lechowem i Lechówkiem na wszystkie możliwe strony, no i my też jesteśmy w związku z tym w pewnym kłopocie, No bo tu w dodatku jeszcze właśnie przebiega taki teren, gdzie już w średniowieczu wyznaczano granice między trzema dużymi włościami.

Zawsze zwracam głowę, starając się zachować ostrożność podczas jazdy samochodem, przejeżdżając przez Lechówek w prawą stronę. No bo sytuacja wygląda właśnie w ten sposób, że dawna wieś jest troszeczkę inaczej położona niż główna trasa. Jeśli jedziemy z Kielc, To warto pamiętać, że mamy po prawej stronie część zabudowań, które tak z boku na ukos nieco wcinają się w główną trasę, kiedy już miniemy Lechów. Od prawej strony wcina się ta stara wieś, bo tak się ten przysiółek nazywa, a następnie przecina tę trasę kielecko-łagowską, no i biegnie na północny wschód w stronę takiego przysiółka Łaski, więc dwa takie przysiółki tutaj się znajdują.

Granic właśnie między dobrami opactwa benedyktynów na Świętym Krzyżu, a ziemiami biskupstwa krakowskiego i biskupstwa włocławskiego. No i wtedy po raz pierwszy właśnie został wymieniony Lechów. Ale jest tutaj pewna uwaga, o której za chwilę powiem, bo być może ten czas można przesunąć powstania miejscowości Lechowa i być może właśnie Lechówka. Można przesunąć na nieco odleglejsze wieki. W tym dokumencie zapisano nazwę, która brzmi Lechowiecz. Lechowiecz, czyli właśnie Lechów, ale też może Lechówek. No właśnie, bo z tą nazwą też bywało różnie. Ona się zmieniała. Bardzo się zmieniała przede wszystkim dlatego, że

Były te nieporozumienia dotyczące tego, czy to jest Lechówek, czy to jest Lechów. Niektórzy, na przykład biskupi włocławscy, oni byli właścicielami Lechówka, a jednak w niektórych dokumentach dotyczących biskupstwa włocławskiego są zapisy Lechów. Tak jakby oni byli właścicielami, a przecież właścicielem Lechowa byli biskupi krakowscy, a z drugiej strony pojawiają się określenia minor albo parwa, czyli mniejszy, mały i dotyczy to Lechówka. Ale określenie Lechowiecz, no właśnie być może bardziej sugeruje nam odwołanie się nie do Lechowa, tylko do Lechówka. W każdym razie te problemy dotyczyły nieistniejących już wiosek albo wiosek, które zmieniły swoją nazwę, bo w dokumencie tym z 1374 roku są wymienione Rataje Stare, ale to jest obecna Wólka Milanowska.

Tak to zapisano, no i tak mówimy, żeby uszanować tę staropolszczyznę. Wiemy, że mówi się Regestr Diecezji, ale to jest Regestr Diecezjów. Z lat 1783-1784. No i kiedy popatrzymy na parafię Łagów, no bo Lechówek do tej parafii należy, to wśród wielu wymienionych tam miejscowości jest tylko Lechów. W ogóle nie ma Lechówka wymienionego. W dodatku właśnie zwraca się uwagę na to, że spośród kilkunastu miejscowości, które wtedy zapisano, a nie ma właśnie tego Lechówka w ogóle, Podkreślono, że wszystkie te miejscowości pozostałe, z wyjątkiem Lechowa, należą do klucza piórkowskiego biskupstwa włocławskiego, ale zapisano oprócz Lechowa, a przy Lechowie zapisano kapituła krakowska, że kapituła krakowska jest właścicielem.

No ale nie ma Lechówka, więc widzimy naprawdę, jak tutaj bardzo często są te problemy dotyczące tego, jak tę wioskę traktować i jaka powinna być jej przynależność, więc mamy rzeczywiście kłopot. No ale pewne źródła odnoszą się już ściśle do Lechówka, bo kiedy jest ten zapis mały albo mniejszy, no to wiadomo, że chodzi o tę miejscowość. Generalnie możemy powiedzieć tak, że oprócz tego dokumentu 1374 to jest też taki motyw związany właśnie z tymi różnymi granicami i nieistniejącymi dzisiaj miejscowościami, który skłania nas do tego, żeby troszeczkę taką datę początków tej miejscowości przesunąć jeszcze w przeszłość.

No i jest jeszcze druga miejscowość, czyli Raszkowice, obecnie też nieistniejące i w tym dokumencie z 1374 roku też wymieniane. Te Raszkowice jednak mają też takie określenie Merika. Merika, czyli Dąbrowa, bo tak najczęściej w średniowiecznej łacinie tłumaczy się to wyrażenie. No i jeśli wzięlibyśmy pod uwagę fakt, że w pobliżu znajdują się części niektórych miejscowości, na przykład w Jeleniowie jest Dębniak przecież. Jest też część wsi Lechów, dawna część, która się nazywała Poddębina. No to to określenie Merika oznaczałoby właśnie Dąbrowe i by było poświadczeniem tego, że były tutaj obszerne lasy związane z obecnością dębu.

że jeden z tych najazdów albo wszystkie doprowadziły do tego, że istniejące wcześniej osadnictwo uległo likwidacji. I stąd pojawiło się to określenie. No my teraz nie wiemy, jak ten skryptor, kiedy on zapisywał, jak on traktował tę nazwę łacińską. Czy jako Dąbrowę, na co mamy poświadczenie, że właśnie te lasy jednak tu były, czy też jako pustkę osadniczą. Bo mógł tak albo tak. Tego nam nie wyjawił tak do końca. On wtedy wiedział, wszyscy wtedy wiedzieli. To jest dlatego też ważne, jeśli my wielokrotnie właśnie mówimy, że trzeba zapisywać różnego rodzaju informacje, tłumaczyć to, dlatego że tak, my wszystko doskonale rozumiemy, ale następne pokolenia tego tak jasno już nie będą odczytywały. No i z tego punktu widzenia możemy więc powiedzieć, biorąc pod uwagę fakt, że są tutaj w pobliżu, w tej dolinie między Kielcami a Łagowem, nazwy, które mają charakter nazw odosobowych, bo taką nazwą też jest Lechów od Lecha, od nazwy osobowej Lech.

Posiadał więcej łanów ziemi, miał inne możliwości, często też inne obowiązki, bo taka jest prawda, ale to było zawsze uprzywilejowane, jeśli chodzi o funkcjonowanie w ramach miejscowości. No i wiemy też, że były dwa wolne łany i biskup krakowski Wojciech zezwolił też wtedy na zbudowanie młyna na tej rzeczce właśnie określanej Mniszek albo Bodzancinka. Więc no tutaj ten Lechów się nam pojawia jako przy okazji Wojciechowa, ale jako ważna miejscowość i te kwestie dotyczące najbliższej okolicy Lechów, Lechówek są tu niezwykle ważne. Natomiast potem oczywiście mamy w XV wieku, kiedy w nim jesteśmy Jana Długosza i tutaj też trzeba się niektórym informacjom przyjrzeć.

Nie po raz pierwszy i z pewnością jeszcze wiele razy będziemy sięgać do słynnego liber beneficiorum naszego kronikarza Jana Długosza, no i nie inaczej jest też z Lechówkiem. Jan Długosz w dwóch miejscach wspomina o Lechowie i mamy informacje, które jak u Jana Długosza w tej Księdze Uposażeń Diecezji Krakowskiej są bardzo szczegółowe. No bo Długosz napisał, że Lechów położony jest w parafii łagowskiej i należał za czasów Jana Długosza do biskupstwa włocławskiego. Mówiliśmy sobie, że w dokumentach przez dzieje są zapiski, które rzeczywiście to potwierdzają, więc mamy kolejne dane na ten temat, ale Długosz oczywiście, jak to u niego, przedstawia nam taki stan społeczno-ekonomiczny.

My najczęściej podczas naszych spotkań wspominamy o inwentarzach królewszczyzn. Bo były takie lustracje dóbr, które należały do króla, były dzierżawione, no i szczegółowo zapisywano różne informacje. Często tam sobie łamiemy język na tej staropolszczyźnie, są wtręty łacińskie. Oprócz takich lustracji królewskich były też lustracje I czasami nimi się posługujemy, bo są nawet wydrukowane dóbr biskupstwa krakowskiego. No i siłą rzeczy wiadomo, że były też inwentarze dóbr biskupstwa włocławskiego. I na przykład w takim inwentarzu z 1534 roku podano, że wieś Lechów należy do biskupstwa włocławskiego. No podobnie jak w tym Regestrze Diecezjów. Niewykluczone, biorąc pod uwagę fakt, że w tym czasie Lechów należał do biskupstwa krakowskiego.

Takie więc mamy informacje dzięki tym zapiskom dotyczącym Biskupstwa Włocławskiego, ale mamy jeszcze na przykład takie zapiski, które powstały w Bodzentynie. I jest też taki XV-wieczny ciekawy dokument dotyczący Lechówka. Wtedy, w XV wieku, już ta nazwa Lechów Mniejszy, ona już funkcjonowała, czyli Lechówek ewidentnie został wyodrębniony. No i 23 marca 1498 roku w Bozentynie, przed sądem biskupim, czyli przed sądem biskupa Krakowskiego, wystąpił pewien Kmieć z Posłowic, I on występował wówczas przeciwko Katarzynie Jawórkównie, wdowie z Lechówka.

Pokazano wszystkie 13 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.