Mentionsy Mentionsy
MOC HISTORII
MOC HISTORII

Boże Narodzenie cz. 2

26.12.2025 ·44 min 55 s

Boże Narodzenie to najważniejsze po Wielkanocy chrześcijańskie święto w roku. Ma przypominać o tajemnicy narodzenia Jezusa Chrystusa. Obchodzono je od IV wieku, najpierw w Rzymie. Do dziś liczne, świąteczne symbole znajdziemy także w sztuce. Na podróż śladami bożonarodzeniowych polichromii zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Boże Narodzenie cz. 2. I to oznacza, że drugi dzień z rzędu będziemy musieli strasznie wysoko zadzierać głowy, żeby przyjrzeć się tym różnym przedstawieniom, bo one rzeczywiście znajdują się na sklepieniach, czyli trzeba troszeczkę wypatrzeć te miejsca, gdzie Boże Narodzenie możemy obejrzeć. Oczywiście motywów jest bardzo dużo i ja myślę, że jak tylko dożyjemy do kolejnych Bożych Narodzeń, to tematów nam na pewno nie zabraknie związanych właśnie z tym wydarzeniem.

To są właśnie takie chwile bardzo interesujące, ponieważ często okazuje się, iż pod spodem są jeszcze starsze malowidła albo to, które myśmy oglądali, było tyle razy przemalowywane, że jednak warto wrócić do tego pierwotnego wizerunku, ponieważ zwykle te przemalowywania to już nie jest taki artystyczny wyraz twórczości, tylko po prostu konieczność. Boże Narodzenie cz. 2.

Boże Narodzenie cz. 2. Boże Narodzenie I te wątki na pewno jeszcze dziś poruszymy w trakcie naszej podróży po tych kilku świątyniach.

Ale możemy powiedzieć tak, generalizując, że tam właściwie już niczego się nie da dodać. A więc gdybyśmy sobie wyobrazili, że chcemy jeszcze coś wykonać w tej kaplicy, no to raczej byłoby to bardzo trudne do zrobienia. W dodatku jeszcze myślę, że kiedyś musimy ten wątek podjąć, bo tam mamy takie wspaniałe bestiarium, a więc fantastyczne twory różnego rodzaju i kiedyś chyba też musimy taką wędrówkę po bestiach w naszym regionie zrobić, ale to może w nowym roku, bo w tym okresie świątecznym to lepiej, Anioły, żeby nam towarzyszyły i jakieś łagodne stworzenia, a broń Boże nie bestie groźne. Więc to wszystko wiąże się właśnie z bejscami, ale ten motyw rzeczywiście Bożego Narodzenia też tutaj możemy odnaleźć, ponieważ w podłuczu możemy zadzierając tę głowę do góry zobaczyć taką jedną z tych charakterystycznych scen, ale troszeczkę też zmienioną, ponieważ tu właśnie pojawia się postać świętego Jana Chrzciciela.

Niestety trochę tutaj od prawej strony są różnego rodzaju jeszcze zniszczenia, które powodują, że do końca nie możemy odczytać, Boże Narodzenie cz. 2. Boże Narodzenie cz. 2 No jest tutaj Józef przedstawiony jako starszy mężczyzna, chociaż to chyba tak za mało trochę powiedziane, jako bardzo stary mężczyzna.

I właściwie te nasze kolędy, kiedy śpiewamy i Józef stary ono pielęgnuje, Boże Narodzenie cz. 2 Widzimy to często, możemy się przekonać, kiedy są w niektórych świątyniach wykonywane schody, których liczba jest zawsze określona, czyli np. wiek Maryi albo potem wiek Chrystusowy, czyli jest 15. Boże Narodzenie cz. 2.

Zakończone wiciami roślinnymi i w tych owalach są ułożone chronologicznie różne sceny związane z życiem Najświętszej Maryi Panny. A więc mamy tam po kolei gdybyśmy zaczęli od czego trzeba by zacząć. Boże Narodzenie cz. 2. Potem mamy zaśnięcie Najświętszej Maryi Panny, bardzo ważne, szczególnie w przypadku kościołów wschodnich, znacznie ważniejsze niż w przypadku rytu rzymskiego. Następnie jest wniebowzięcie i ósmy owal to koronacja, Maria została ukoronowana na królową nieba.

I kiedy również popatrzymy na nietypową architekturę tej kaplicy, to musimy pamiętać o tym, o czym kiedyś wspominaliśmy, że ona jest dwupoziomowa. Więc gdy mówimy o Bożym Narodzeniu, które jest jednocześnie zapowiedzią Męki Pańskiej, to tutaj w tej kaplicy mamy również ten drugi motyw, ponieważ w podziemiach znajduje się ta druga część. Kaplicy, tak zwana Dolna Kaplica, która jest grobem Chrystusa i dlatego też tam te wszystkie wątki wielkanocne mają największe znaczenie. No a na tym górnym poziomie wszystko, co wiąże się z Dzieciątkiem, w tym przede wszystkim właśnie Boże Narodzenie odgrywa tutaj pierwszorzędną rolę. I jeszcze kiedy popatrzymy właśnie na tę świątynię w Działoszycach, porównując ją do tego, o czym przed chwilką mówiliśmy w przypadku Opatowca, to tu mamy właśnie podobną sytuację, czyli kopuła tej kaplicy.

jest podzielona na osiem części. Również te podziały są wykonane poprzez takie płaskie elementy sztukaterii, to są takie listwy, można by powiedzieć, ale w każdym polu poszczególnym jest już znacznie więcej elementów niż w przypadku opatowca. Boże Narodzenie cz. 2. Boże Narodzenie cz. 2.

Czyli woltę znowu też taką wykonano. Boże Narodzenie cz. 2. Boże Narodzenie cz. 2.

A więc, że nie mamy takiego ciągu, np. zgodnie z ruchem wskazówek zegara idziemy chronologicznie, tak jak szliśmy sobie w opatowcu, a więc od niepokalanego poczęcia Najświętszej Maryi Panny poprzez poszczególne wydarzenia, aż do tego koronowania na Królową Nieba. Tutaj jest to ze sobą wymieszane i chronologii nie ma zachowanej. Boże Narodzenie cz. 2.

Większe dziecko, które trzymane jest za jedną rękę przez Maryję, a za drugą rękę przez Józefa. Na przykład w Bielinach mamy takie przedstawienie. I dziecko już jest większe. I wtedy mówimy, że to jest mała święta rodzina. Tymczasem tutaj oczywiście, że jest wprost nawiązanie do Bożego Narodzenia, chociaż to dziecko nie jest tym niemowlęciem, jak mówimy. Ale jednak spoczywa na kolanach. Boże Narodzenie cz. 2.

To kościół, który jest typowym takim kościołem renesansowym, mimo że tam są jeszcze przypory, czyli wydawałoby się, że to średniowieczna budowla, ale to też taki był wtedy zwyczaj, że renesansowo nawiązywano do gotyku, czyli taki neogotyk też wprowadzano, żeby trochę świątynia nam przypominała ten piękny gotycki styl, mimo że już była wykonana w całkowicie nowym, no bo renesansowym. Do tego kościoła dostawiono kaplice od południa i północy, ale w kaplicach są już młodsze, nowsze polichromie niż te, o których wspominaliśmy do tej pory. I w Małogoszczu z kolei mamy do czynienia z pokłonem pasterzy, bo widać, że to jest właśnie taka, ta najczęściej, jak wspominaliśmy wczoraj. Boże Narodzenie cz. 2

Boże Narodzenie cz. 2. Ale ewidentnie ten jeden, czyli właśnie domniemany Święty Józef, on jest odsunięty od pozostałych postaci. Jest zresztą troszeczkę uwydatniony, nawet wydaje się jakby miał większe rozmiary, chociaż oczywiście tej hierarchiczności takiej stosowanej w gotyku tutaj nie ma, bo to już jest późniejsza epoka. W gotyku stosowano taką zasadę, że Matka Boża musiała być większa niż apostołowie.

Apostołowie nie mogli być też takiej samej wielkości jak fundator obrazu, który na przykład był przedstawiony. On musiał być najmniejszy. Potem apostołowie, potem dopiero Matka Boża, no i Bóg na przykład czy Chrystus przedstawieni jako jeszcze większe postacie. A tutaj Rzeczywiście tej zasady nie ma, ale ewidentnie jest on wydzielony. Mamy na niego zwrócić uwagę. Jest po lewej stronie tuż za Dzieciątkiem i po lewej stronie też od Dzieciątka jest Maryja. A pozostałe osoby są po prawej stronie lub u dołu. Jedna klęcząca, a takie charakterystyczne, wczoraj też o tym wspominaliśmy, Boże Narodzenie cz. 2.

Czyli ani nie trzyma na kolanach, ani też sama nie klęczy, sama nie adoruje. Matka Boża, no tak jakby pełniła tutaj też taką rolę. Boże Narodzenie cz. 2 Boże Narodzenie cz. 2.

Ponieważ akurat tutaj nie było tych spraw, nie było i rysa na przykład też, czy orlika, a więc roślin takich charakterystycznych, ale jest za to lilia, więc o lilii będziemy mogli za chwilkę powiedzieć, jaka jest wymowa tego fragmentu malowidła. Ale dla nas ważne jest to, że u góry znajduje się taka gigantyczna wstęga, którą podtrzymują dwa anioły. No i łaciński napis wyjaśnia Gloria in excelsis Deo. A więc tak jak wspominaliśmy wczoraj, chwała Bogu na wysokości. Chwała Bogu na wysokości, ale jednak śpiewamy z wyjątkiem adwentu i postu. To jest zasadnicza część nabożeństwa, a więc chwała na wysokości Bogu. W takim jest to tłumaczeniu, chociaż tłumaczenie Ewangelii według św.

Łukasza, w której znajduje się informacja na ten temat, brzmi tak. Chwała Bogu na wysokościach, a na ziemi pokój ludziom, których sobie upodobał. A my, jak wiemy, ponieważ są te różne ryty i to jest taki starochrześcijański hymn, który w niektórych kościołach np. protestanckich tak dosłownie jest oddawany, a w kościele katolickim i w niektórych innych protestanckich jest uzupełniony o taki dodatek laudamus te. Laudamus te, czyli chwalimy Cię. I dlatego mamy takie tłumaczenie też w kościele katolickim. Chwała na wysokości Bogu, a na ziemi pokój ludziom dobrej woli. Chwalimy Cię, Laudamus te. Tutaj się zawsze pojawia w kościele katolickim.

No i Lilia, o której mówiliśmy, czyli święty Józef znajdujący się tuż przy postaci Dzieciątka Matki Bożej, tej młodej dziewczyny. No i ten baranek, oni tworzą wszyscy razem ze świętym Józefem taki trójkąt. Boże Narodzenie cz. 2. Boże Narodzenie cz. 2

Boże Narodzenie cz. 2. Ale kiedy mówimy o Maryjnym Elemencie, to oczywiście symbol Niepokalanego Poczęcia, ta Lilia też, symbol Zwiastowania, symbol Zmartwychwstania, Lilia Wielkanocna. Mamy bardzo więc dużo wątków przy tej jednej Boże Narodzenie cz. 2.

Boże Narodzenie cz. 2. Boże Narodzenie cz. 2. Tak jak to narodzenie zapowiada każdego człowieka, nie tylko dzieciątka zapowiada to, no jaka będzie przyszłość tego nowo narodzonego dziecka, czym się wykaże, jaka będzie jego droga, czy zostanie zapamiętane, więc ta nadzieja z jednej strony, ale też te szerokie możliwości i nadzieja na to, że zajdą zmiany, to wszystko wiąże się z Bożym Narodzeniem i z tymi przedstawieniami, które w naszym regionie możemy obejrzeć.

Pokazano wszystkie 21 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.