Misja specjalna: Czang D

Misja specjalna w RMF FM. Czang, Mao i wojna o Tajwan. 21 kwietnia 1949 roku armia ludowo-wyzwoleńcza komunisty Mao Tse-Tunga przekroczyła rzekę Yangtze. Dwa dni później padł Nanking, stolica republikańskiego rządu Czang Kai-shek'a. Zaczynał się ostatni epizod długiej wojny domowej w Chinach. Armia Republiki już nie odzyskała inicjatywy. Mao trymfował i w październiku ogłosił proklamację Chińskiej Republiki Ludowej. A Czang Kai-shek rozpoczął zakrojoną na szeroką skalę ewakuację swoich żołnierzy, polityków i obywateli na Tajwan. Wyspa Tajwan, nazywana również Formozą, leży między Morzem Filipińskim a Cieśniną Tajwańską, w strategicznie ważnym miejscu Oceanu Spokojnego.

Sytuacja geopolityczna w Azji Wschodniej skomplikowała się do tego stopnia, że wcześniejsze kalkulacje Czanga i Mao przestały mieć znaczenie. W Pekinie, w Tajpej, w Tokio i w dalekiej Moskwie układano strategię polityczną od nowa. Również Waszyngton musiał zrewirować politykę azjatycką. Atak na Koreę pokazuje, że komunizm przeszedł od działań dywersyjnych do podboju niezależnych narodów. Mówił prezydent Truman. W tych okolicznościach okupacja Formozy przez siły komunistyczne stanowiłaby bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa obszaru Pacyfiku. Do cieśniny tajwańskiej popłynęła siódma flota, aby pilnować Formozy przed atakiem chińskich komunistów i, co może wydać się niezrozumiałe, Chin kontynentalnych przed atakiem Tajwanu. Truman dał Chiang Kai-shekowi jasno do zrozumienia, że w czasie wojny koreańskiej nie życzy sobie żadnych awantur.

Ustalenie przyszłego statusu Formozy musi poczekać na przywrócenie bezpieczeństwa na Pacyfiku, porozumienie pokojowe z Japonią lub rozpatrzenie sprawy przez ONZ. Taka deklaracja oczywiście spotkała się z krytyką nie tylko na Tajwanie, ale również w Waszyngtonie. Pomimo, że administracja prezydenta Trumana nie pozwalała Czang Kajszekowi wyzwolić Chin spod władzy komunistów, a generali Simus rwał się do wojny, ale hamowała go obecność siódmej floty Stanów Zjednoczonych. Wszystko zmieniło się po zakończeniu kadencji Trumana. W lutym 1953 roku nowy prezydent Dwight Eisenhower zabrał okręty do Japonii, tam gdzie znajdowała się ich baza. Czang Kai-shek wreszcie mógł działać. Zaczął od wojny gospodarczej, co objawiło się w postaci blokady morskiej i lotniczej chińskich portów.

Powiedział prezydent i pomysł odłożono. Tymczasem wokół Tajwanu zaczęła się zacieśniać chińska pętla. W listopadzie chińskie samoloty zaatakowały archipelag wysp Tachen na Morzu Wschodniochińskim. W styczniu następnego roku intensywność ataków wzrosła. Armia Ludowo-wyzwoleńcza zdobywała wyspy i archipelagi w cieśninie tajwańskiej. Do Formozy było coraz bliżej. Zaniepokojony Czang Kai-shek coraz częściej oglądał się na Amerykanów. Dobrze? Dobrze, zapewnił Eisenhower. Zgodzę się na podpisanie paktu o wzajemnej obronie z Tajwanem i Koreą Południową, ale nie zapominajcie, że musi go jeszcze zatwierdzić Kongres. Kongres ratyfikował ten pakt w lutym 1955 roku. Prezydent Eisenhower dostał zgodę na użycie armii w Azji Wschodniej.