Polski szpieg CIA. „Jack Strong", Ryszard Kukliński

Ryszard Kukliński, czyli Jack Strong. Z jednej strony pułkownik Ludowego Wojska Polskiego i zastępca szefa Zarządu Operacyjnego Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Z drugiej strony od 1972 roku agent amerykańskiej Centralnej Agencji Wywiadowczej, czyli CIA. Do momentu ewakuowania go do Niemiec w 1981 roku miał przekazać Amerykanom kilkadziesiąt tysięcy dokumentów dotyczących PRL, ZSRR i innych krajów Układu Warszawskiego w kontekście planów inwazji na Europę Zachodnią, w tym użycia broni jądrowej podczas zimnej wojny. Zanim zaczniemy, zachęcamy Was do zasubskrybowania naszego kanału i kliknięcia ikony dzwonka, aby nie przegapić żadnych nowych materiałów.

Mikołaja Kopernika zdając maturę. By rozpocząć w 1961 roku studia w Akademii Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. W 1964 roku jeszcze jako student, a już jako współpracownik kontrwywiadu i wywiadu wojskowego, Osłaniał zadania oficera kontrwywiadu, majora Kominka, odbywając prywatnym jachtem rejs z Kołobrzegu do Szwecji. Gdy ukończył studia, Kukliński sam został majorem i jako oficer sztabowy trafił do Warszawy. Tam brał udział w opracowywaniu planów inwazji wojsk Krajów Układu Warszawskiego na Czechosłowację, do której doszło ostatecznie w sierpniu 1968 roku.

Była to wymówka, jako że współpracował już wówczas z amerykańskim wywiadem, na którego potrzeby powinien nadal służyć w Sztabie Generalnym Wojska Polskiego w Warszawie. Maj 1974 roku to wdrożenie Kuklińskiego w projekt Albatros, zakładający budowę trzech podziemnych schronów atomowych dla dowództwa Wojsk Układu Warszawskiego na wypadek wybuchu wojny. W ramach projektu Kukliński uczestniczył w 1975 roku w szkoleniu w Moskwie z innymi przedstawicielami dowództwa, w tym generałem Czesławem Kiszczakiem. Po powrocie do kraju zostali oni zaproszeni na rozmowę do generała Wojciecha Jaruzelskiego. Kukliński przekonywał, że Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich wyolbrzymia zagrożenie ze strony państw NATO, a Kiszczak uważał, że ryzyko wojny wywołanej przez Zachód istnieje.

W latach 1977-1978 Ryszard Kukliński jako wysoko już postawiony wojskowy uczestniczył w posiedzeniu Komitetu Ministrów Obrony Państw Układu Warszawskiego w Budapeszcie czy przygotowywał dokumenty na rozmowy rozbrojeniowe w Wiedniu. W międzyczasie wraz z rodziną przeprowadził się do nowego domu przy ulicy Rajców 11. Pod koniec 1978 roku oficer obiektowy, podpułkownik Józef Putek nakrył Kuklińskiego na fotografowaniu dokumentów w jednym z gabinetów sztabu generalnego, o czym doniósł przełożonym. Niewiele później Putek otrzymał rozkaz wyjazdu służbowego, a gdy wrócił do stolicy służył już poza sztabem generalnym.

Uczestnicząc także w spotkaniach z przedstawicielami najwyższych władz Związku Radzieckiego oraz w symulacjach interwencji Wojsk Układu Warszawskiego w Polsce. W sierpniu 1981 roku generał Leon Dubicki poprosił o azyl polityczny w Republice Federalnej Niemiec, a we wrześniu z prywatnego wyjazdu do Jugosławii nie wrócił pułkownik Włodzimierz Ostaszewicz. Uciekł także kapitan Jerzy Sumiński. To spowodowało szerszą inwigilację osób z ich najbliższego otoczenia, w tym Ryszarda Kuklińskiego, co utrudniło jego współpracę z CIA, choć znajdował on sposoby na przekazywanie informacji. Jednocześnie to właśnie Kukliński w imieniu Sztabu Generalnego Wojska Polskiego brał udział w odprawie w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych w ramach ostatecznych przygotowań do stanu wojennego.

Jesienią 1981 roku papież Jan Paweł II spotkał się z szefem CIA Williamem Cassayem. Amerykanin ostrzegł go o planie wprowadzenia w Polsce stanu wojennego. Zdaniem historyka Sławomira Cenckiewicza, dowiadując się o tym, pełniący posługę w Watykanie ksiądz Janusz Bolonek, będący jednocześnie tajnym współpracownikiem Służby Bezpieczeństwa o pseudonimie Lamos, zawiadomił polski kontrwywiad, że w Sztabie Generalnym musi działać obcy agent. Gdy na początku listopada Kukliński wrócił z posiedzenia Komitetu Ministrów Obrony Państw Układu Warszawskiego w Budapeszcie, zastępca szefa sztabu generalnego, generał dywizji Jerzy Skalski, podczas odprawy przekazał mu, że nastąpił przeciek i wszczęte zostanie w tym zakresie śledztwo.

Dziś już wiadomo, że Ryszard Kukliński przekazał CIA przeszło 40 tysięcy stron tajnych dokumentów dotyczących PRL, ZSRR i innych krajów Układu Warszawskiego w kontekście planów inwazji na Europę Zachodnią. W tym użycia broni jądrowej podczas zimnej wojny, danych technicznych najnowszych rodzajów broni, m.in. czołgu T-72 i rakiet Strzała 2. Rozmieszczenia radzieckich jednostek przeciwlotniczych oraz planów wprowadzenia stanu wojennego w Polsce. Jeszcze przez blisko tydzień Ryszard Kukliński funkcjonował we względnie normalny sposób. Odbywając spotkania, biorąc udział 7 listopada 1981 roku w odprawie w Sztabie Generalnym, A także w bankiecie z okazji rocznicy rewolucji październikowej w radzieckiej ambasadzie.

A potem CIA przewiozło go do mieszkania konspiracyjnego na stołecznym Żoliborzu. Rano, pod fałszywymi danymi, wyleciał samolotem linii lotniczych LOT do Londynu. Wersja ta wydaje się mało prawdopodobna, jako że bankiet odbył się nie 6, a 7 listopada, zaś Kukliński nie mógł jednocześnie wziąć udziału w odprawie sztabu generalnego i wsiadać na pokład samolotu do Londynu. Takich wersji, różniących się niuansami, istnieje jeszcze co najmniej kilka. Pewne jest natomiast, że 9 listopada Ryszard Kukliński nie stawił się już w sztabie generalnym. 23 maja 1984 roku Sąd Wojskowy w Warszawie skazał Kuklińskiego zaocznie na karę śmierci.