ETF Café | OIPE – Europejska Emerytura. Rozmowa z Przemysławem Barankiewiczem + Q&A

Dzień dobry, dzień dobry, dobry wieczór. Witam Was serdecznie na spotkaniu live w ramach cyklu ETF Cafe. Dziś będziemy mówić o OIP, czyli Ogólnoeuropejskim Indywidualnym Produkcie Emerytalnym w wersji Europejska Emerytura od Finax. Witam Was serdecznie. Gospodarzami spotkania są Artur Wiśniewski, Atlas ETF. Jacek Lempart, Kraków się kłania. Grzegorz Ludzikiewicz. A naszym gościem jest Przemek Barankiewicz z Finax. Cześć Przemek. Cześć wszystkim, ahoj. Hej Przemku. Agenda naszego spotkania jest krótka, trzypunktowa. Najpierw Przemku, tobie oddamy głos, abyś mógł przedstawić swoją prezentację. Później pogadamy o inwestowaniu z wykorzystaniem OIP i porozmawiamy o tym, co my o tym wszystkim myślimy.

To ja tylko potwierdzam. Rozumiem, że przyjmuję pałeczkę na jakiś czas. Obiecuję, że będę starał się być szybki i konkretny w tej prezentacji. W ogóle dzięki za zaproszenie, bo temat OIP to jest najmłodsze dziecko trzeciego filara i jest często zapominane, jak mówimy o tych produktach z tego filara. Wiem, że mamy ich dużo w Polsce i te skrótowce trochę... Czasami są trudne do ogarnięcia, więc chyba ktoś skonstruował ten system, tak jak skonstruowany system podatkowy, gdzie jest tak trudno z podatkami w Polsce, żeby doradcy podatkowi mieli co robić. To tutaj chyba jest miejsce do tego, żeby powstał nowy zawód, czyli doradca emerytalny, bo tych produktów mamy masę. No i powstał dwa lata temu, powstał w Polsce taki pierwszy, kolejny skrótowiec, chyba szósty w tym uładzance emerytalnej, czyli...

OIP, no i ja mam zaszczyt kierować od początku finansem w Polsce, a od dwóch lat takim naszym produktem flagowym, nie ukrywam, że to jest taki driver tego naszego wzrostu nad Wisłą, no i jest to OIP. Pewnie dla wielu z Was jest to już trochę produkt znany, ale takie kilka haseł powtórzeniowych, żeby nam się utrwaliła pewna wiedza. Skrót już Artur rozszyfrował. Europejska emerytura to jest nasza nazwa własna, Finax. Posługujemy się nią, bo jest bardzo sexy, jak to się mówi i fajnie wpada w ucho, a każdy chce być europejskim emerytem, no więc my też taką ideę propagujemy, ale to... żebyście nie mieli wrażenia, że to jest jakaś nazwa całej grupy produktów. To jest po prostu nazwa naszego produktu Finax.

Ten produkt w Europie ma nazwę Pep, więc też gdzieś jak wyjście poza Polskę możecie się spotkać z inną nazwą. Polacy lubią bardzo lokalne nazwy, więc na każdym niema rynku w Europie to jednak jest PEP, mimo że są kraje nieangielskie, a w Polsce przyjęto OIP i ustawa o OIP istnieje i ta nazwa jest całkowicie usankcjonowana. Pewnie w tym gronie nie muszę mówić, dlaczego warto inwestować z myślą o emeryturze, to w sumie jest ciągle najbardziej popularny... cel inwestycyjny. Wiadomo, że na Polaków działa straszenie, więc każdy lubi straszyć tą stopą zastąpienia, która faktycznie będzie spadała, czyli średnia emerytura w momencie przejścia na tę emeryturę do naszej ostatniej pensji systematycznie będzie spadała, no bo... dzieje się źle w naszym społeczeństwie, starzejemy się, rodzi się coraz mniej dzieci, a co najgorsze, odpukać z punktu widzenia finansów emerytalnych, coraz dłużej żyjemy, więc jakby to wszystko wpływa na to, że te emerytury będą bardzo niewielkie, no i każdy teraz, jeżeli...

Poza tym często zmieniamy nie tylko nawet... pracodawca, ale też kraj, w którym pracujemy. Nie przypadkiem Jacek niedawno wrócił z innego kraju, gdzie akurat OIP chyba jeszcze nie było. Dopiero teraz może nad Wisłą to OIP założyć, ale nie wiemy też, jako młodzi ludzie, często to nie mówię o sobie, ale o potencjalnych inwestorach emerytalnych, gdzie będziemy za kilka lat pracować. I Unia też to dostrzegła i zrobiła produkt, który ma być przenaszalny między różnymi krajami. bez jakichś efektów podatkowych z tego tytułu wynikających. Coś, czym też często straszymy w Polsce, to jest to, że nam zabiorą, nie osądzamy na emeryturę, bo nam zabiorą, prawdę czy później powołują się, sprzed 11 lat, no wiadomo, że można różnie do tego case'u podchodzić, niektórzy uważają, że wcale to nie było zabranych pieniędzy, no moim zdaniem jednak jak nagle ci na koncie ginie ta połowa prawie, że to powie pewien znak zapytania po kilkunastu latach, jaki znowu produkt na rynku się pojawia.

No i też jest fajne to, że to jest dla, tak jak powiedziałem, dla samozatrudnionych, nie tylko dla tych, którzy gdzieś tam czerpią zyski z tego, że pracodawca im trochę dopłaca, bo oni mają takie opcje, bo pracują na B2B czy na formę inną działalności, która, który jako raport PPK czy PP nie... nie obejmuje. Ale generalnie też uważam, że to jest świetny produkt dla młodych, jeżeli wchodzisz dopiero na rynek pracy i nie wiesz, gdzie będziesz za chwilę pracował. Jeśli na razie możesz odłożyć tylko te 100-200 zł, wiadomo, że na tym nie zbudujesz majątku. Coś to Artur niedawno wspomniał w fajnym wpisie. Wiadomo, ale od czegoś trzeba zacząć. Na początek się zaczyna od tych 100 zł, od 50 zł nawet. Więc nawet jeżeli teraz nie masz pieniędzy, a chcesz niejako ten rok kalendarzowy zaliczyć, bo jest ten wymóg 5 lat wpłat kalendarzowych w IK i w OIP, no to otwierasz OIP, masz wpłatę 50 zł i masz ten rok zaliczony.

Akurat w przypadku OIP-u mamy tylko dwa portfele dynamiczne, czyli 100% akcji, 0% obligacji lub taki bardziej bezpieczny, ale ciągle moim zdaniem bardzo dynamiczny 80% akcji, 20% obligacji na wejściu. Płaty inwestujemy automatycznie, czyli my też inwestujemy w euro i w tym produkcie to jest tylko inwestowanie w euro. Pewnie dla niektórych to jest bonus, dla niektórych nie, bo jednak to ryzyko walutowe Polacy nie do końca lubią, moim zdaniem. Jak sobie zbudujesz taką, masz już pewnie zbudowaną dość silną nogę w złotym i kejksy, niektórzy mają w tej walucie, mają nieruchomości tutaj nad Wisłą, mają pensje w złotym, mają lokatę w banku, no to może warto jednak jedną z tych małych nóżek emerytalnych zbudować w innej walucie? więc też my to tak inwestujemy.

Dbamy o to, żeby ten wasz portfel był optymalny, jeśli chodzi o właśnie o tę relację nawet nie tyle akcji do obligacji, ale też konkretnych ETF-ów w portfelu, bo powiedziałem, że mamy na przykład 300 akcyjne OIP, no ale tam za tym 300 akcyjnym OIP stoi 6 ETF-ów na różne rynki międzynarodowe, więc dbamy też o to, żeby ten rebalancing był automatyczny. trochę wyjęty z waszej kontroli, pozbawiony tego, co często zabija dobre inwestowanie, czyli pozbawiony emocji, no i automatyczny. Jacek z Michałem Szawleńskim, kiedy sprawdzili, jak on działa w praktyce, wyszło im na bazie backtestów z tam 30 lat, podporowujmy Jacek, jeśli się mylę, ale wyszło, że w tych portfelach, gdzie jest przeważająca liczba akcji, no to on dodaje średnio do wyniku wobec niezrebalansowanego portfela

blisko pół punktu procentowego średniorocznie, więc to nie jest, żebyście wiedzieli, to nie jest główny powód, dla którego rebalansujemy te portale, bo powodem głównym jest utrzymywanie odpowiedniego, optymalnego stosunku ryzyka dla konkretnego klienta, no ale jest to fajny i przyjemny efekt uboczny, pewnie warto o nim też pamiętać, jak się też mówi o opłacie. no bo jeżeli macie opłatę, o czym zaraz powiem, no to, bo ona jest z minusów, ale sam rebalancing potrafi większość tej opłaty skutecznie zniwelować. Portfolio jest globalne, jak już powiedziałem, zaczynamy nawet od 50 zł, no i to jest ważne, wiem, że ta emerytura się często wydaje i takie produkty typu OIP i KXE, takimi produktorami, z których, a nie chcę wchodzić, bo potem będę musiał wypłacać, nie wiadomo jakie będą z tego konsekwencje,

No tutaj tak samo jak wszędzie, możecie wypłacić w każdej chwili, zapłacicie tylko podatek, więc to się różni. Nie ma żadnych też zobowiązań co do systematyczności wpłat, wielkości wpłat i tak dalej. Jest tylko górny limit. Więc tak naprawdę jak sobie patrzę na finans, jeżeli ktoś rozważa finans, jeżeli komuś jest po drodze robodoradztwo i takie automatyczne inwestowanie, no to macie tak naprawdę gotowy produkt, taki sam jak w normalnym finansie, czyli nie w tym OIP, to są dokładnie te same portfele, macie niższą opłatę, bo przez to, że Unia nałożyła ten górny poziom opłaty 1%, my nawet obniżyliśmy to jeszcze bardziej, bo teraz weszliśmy na rynek z opłatą 0,6% plus słowacki VAT, to wchodzi 0,73%.

Taki portfel, który też każdemu, bo też możecie wejść na stronę, żeby zobaczyć, jak to wygląda w praktyce, to Michał Szafrenski otworzył, dokładnie w momencie startu naszego produktu, otworzył jako jeden z pierwszych klientów swój portfel OIP. On jest ogólnie dostępny pod adresem finax.eu, łamany przez Szafi. No i tu na tym wykresie nawet widzicie... gdzie dokonywał wpłat, bo trzy razy już płacił pełny limit, czyli tak jak powiedziałem, są limity, takie same jak w Ike, Szafi wpłacił je już trzy razy, taką stopę ważoną czasowo ma na poziomie 38%, to jest taka stopa zwrotu, która mówi... jakby wpłacił całość kapitału na początku tego całego horyzontu inwestycyjnego i tej przygody, to jaką miałby obecnie stopę zwrotu i ona jest porównywalna z innymi inwestycjami, że taka miarodajna to porównanie jest, więc każdemu życzę, żeby samodzielnie, wiem, że są takie osoby, które potrafią pobić rynek,

Mnie najbardziej cieszy to, że ludzie wpłacili około 40 milionów euro niespełna do tej puli. Mają już łącznie ponad 47 milionów, czyli te 7 milionów euro. To inwestowanie proste, pasywne dało tym ludziom zarobić. Jeszcze kilka takich danych. Akurat my tu nie mamy teraz parytetu takiego jak inwestorów w OIP, ale Co trzecia osoba to są kobiety, więc to mnie bardzo cieszy, bo to nie jest wcale mało, jeśli chodzi o rynek kapitałowy. Na polskiej giełdzie to ciągle chyba jest niespełna 10%, więc to jest całkiem niezły wynik. 23% wpłaca w euro, bo też nie powiedziałem, ale może warto wspomnieć, że można wpłacać w euro albo w złotym. Euro jest bez wymiany walutowej, ale ta wymiana walutowa, nawet jak płacicie w PLN-ach, w złotych, ona jest całkiem korzystna, bo mamy takie warunki w BNP Paribas.

że ten spread to jest około 0,1%, więc nieduży. No i tak jak ciągle mówiłem, powiedzmy 8 na 9 klientów to są ci, którym system podpowiada to inwestowanie najbardziej agresywne, czyli pełnoakcyjne. Prawda jest taka, że to ma ręce i nogi, no bo... Średni horyzont inwestycyjny takiego klienta o IP u nas to jest tam 18 lat. Jeżeli masz 18 lat inwestycji, to możesz sobie pozwolić na większe ryzyko, tak mi się wydaje, no a to większe ryzyko to właśnie jego emanacją jest ten portfel czysto akcyjny. Jak ktoś chce sprawdzić, spróbować, jak to działa w praktyce, albo na przykład nie jest zadowolony ze swojego IK, To jest też fajna opcja, którą ustawodawca zrobił, że można zrobić transfer z IK do OIP.

Mamy też fajną zniżkę i to dotyczy nie tylko OIP, ale też całego naszej wachlarza produktów. Wszystkie wpłaty, które zrobicie w grudniu tego roku, to my przez cały przyszły rok nie będziemy pobierali żadnej opłaty z tych wpłat. Nie ma tu żadnych ograniczeń, więc jest to i dla nowych, i dla starych klientów. I dotyczy OIP, ale nie tylko OIP, jak powiedziałem. Jeszcze jedna dla jakichś moli książkowych, którzy jeszcze nie mają książki do postopu, powinni kamarć u niego. to jeszcze inna forma promocji, którą w sumie można łączyć z tymi poprzednimi. Możecie kupić po prostu książkę, znaczy inaczej, otworzycie sobie rachunek OIP, jak go jeszcze nie macie, jesteście nowym klientem, to my z automatu wyślemy każdemu tą książkę. Można sobie zrobić przez QR code screena. albo po prostu wejść na stronę Finax Tech łamane przez PPK, no i my tę książkę wyślemy, więc mam nadzieję, że jedna z tych trzech promocji może Was zachęcić, choć wiem, że to jest, tak jak mówię, całkiem nowy produkt, więc też, ponieważ jest młody, to jest masa pytań i...

No i takie trzy duże różnice. I to nie jest kwestia tego, co jest lepsze, co jest gorsze. Tylko chodzi o to, żeby wiedzieć, że jest to inne. to to, że względem na dziś portfela ACFI, tam jest więcej Stanów Zjednoczonych, bo w ACFI jest 64%, w OIP jest 54%, także 10 punktów procentowych tutaj jest różnica. Kolejna duża różnica, chyba największa, powiedziałbym druga w kolejności, to jest właśnie... to, że udział Emerging Markets w OIP to jest 19%, a w ACF 11%, więc w gruncie rzeczy tutaj, o ile jest mniej w OIP USA, to jest z kolei więcej Emerging Markets. No i trzecia taka powiedzmy duża, powiedzmy większa różnica to jest to, że w OIP przynajmniej obecnie nie ma ekspozycji na Japonię.

Japonia tam w koszyku takim globalnym ma tam 4-5% udziału. To jeżeli chodzi o różnicę, też kwestia taka, że w portfelach OIP jest taki bufor 1,5% na gotówkę, więc można powiedzieć, że nawet jak mamy portfel 100% akcji, to tak naprawdę on jest 98,5% w akcjach, bo ten 1,5% to jest powiedzmy gotówka, czy tam odpowiednik gotówki. I też kolejna rzecz, dlaczego o tym wspomniałem na początku, dlatego że jeżeli weźmiemy sobie krótki okres, tak jak OIP ma 2 lata, powiedzmy tam, jak ja tutaj na wykresie wrzuciłem od grudnia 2023 do dziś, trzy wykresy. Ten niebieską linią to jest S&P 500, czerwoną linią to jest globalny koszyk akcji i jak widzimy, globalny koszyk akcji miał nieco niższą stopę zwrotu, no więc siłą rzeczy...

to zrobiłem konkretne badanie tutaj. Tylko takie, które ma być sterylne, że tak powiem, w swoich założeniach, żebyśmy porównywali jabłka do jabłek. No bo raz jeszcze przypomnę, nie ma sensu porównywania portfela na przykład globalnego ACFI czy Fucjol World do tego, co robi OIP, bo to są po prostu dwa różne portfele i w jednym okresie może jedno być lepsze, drugie w drugim. Natomiast przejdźmy sobie przez prostą symulację, że ktoś zakłada, że startuje sobie w roku 2000, ja wiem, wtedy nie było OIP, ale chodzi o to, żeby przyjąć długi okres, 25 lat. I ktoś w 2000 roku sobie wpłaca 20 tysięcy złotych, następnie każdego kolejnego roku wpłaca kolejne 20 tysięcy, powiększone o inflację. To znów jest z przybliżeniem, bo te limity wcale nie muszą mieć równo z inflacją, ale mniej więcej jakieś jest to przybliżenie, że ktoś mniej więcej o ten poziom indeksuje.

Przez ten cały okres 25 lat ktoś wpłacił 767 tysięcy i po tych 25 latach zakładamy, że ktoś inwestuje sobie w portfel właśnie globalny koszyk akcji, czyli na przykład MSCI All Country World Index. I teraz dodatkowo sobie jeszcze założymy, że bo będą dwa warianty dla takiego portfela poza OIP i z OIP, no to jeżeli z OIP to założymy, że tam była też opłata 0,73% rocznie. No i jakie są wyniki? Okazuje się, że, bo ja już widziałem wcześniej nawet w komentarzach, ktoś tam napisał, że na rachunku zwykłym można mieć lepszy wynik. No to ja bym powiedział, że not so fast, bo dane, jeżeli to zrobimy solidnie, policzymy, to dla długiego okresu, jeżeli porównujemy porównywalne rzeczy, okazuje się, że pomimo tej opłaty 0,73, tutaj akurat dla tych 25 lat ostatnich, rachunek zwykły miał 2,29 miliona, a OIP miało 2,36.

Ja tutaj to rozbiłem jeszcze... bo jest ten wariant, gdzie jest gotówka. No ale w OIP jest gotówka, więc de facto w tym prostym przykładzie widać, że na rachunku bez tarczy podatkowej, rachunku zwykłym, mielibyśmy mniej, inwestując, uwaga, w jeden ETF, bo gdybyśmy inwestowali w więcej niż jeden ETF na rachunku zwykłym i robić musielibyśmy rebalancing, no to tutaj to już w ogóle nie ma nawet o czym mówić. To jest temat... Niestety wydaje się proste, a tak naprawdę jeżeli chodzi o podatki, to wcale taki prosty nie jest, bo tych wycieków podatkowych tam będzie dużo i nawet jak komuś się wydaje, że przez pierwsze 5, 10, 15 lat będzie dopłacał i robił sobie w ten sposób rebalancing, to zakładając, że będzie inwestował dłużej, a później też konsumował z tego portfela, to rebalancingu nie uniknie, no i wycieki podatkowe będą.

Zakładając, że ktoś inwestuje w jeden ETF, to nawet wtedy na rachunku opodatkowanym OIP po 25 latach tutaj wygrywa. Nie jest to jakaś wielka różnica dla jasności, bo to jest tutaj różnica 3,1%. Natomiast to pokazuje, że ta przewaga jest. Ale ktoś może powiedzieć, no to co z tego? Z mojej strony od razu tak dokumentuję, to... Kwestia jest też taka, że zakładamy w ogóle, że ten podatek, który ja tutaj przyjąłem na końcu będzie taki sam za 30 lat, czy tam 25 lat, tego nie wiemy, ale raczej jeżeli się nie zmieni, a jak się zmieni to raczej na niekorzyść bym powiedział niż na korzyść. A poza tym też myślę, że być może my tutaj jesteśmy trochę w takiej bańce, gdzie większość inwestuje w ETF-y samodzielnie, a jednak większość ludzi naprawdę nie inwestuje samodzielnie i nie jest w stanie tego zrobić.

jaki pobiera za zarządzanie. To tyle, jeżeli chodzi o myślę taki wkład tutaj na dzień dobry. Gdyby ktoś chciał powiedzieć, że tutaj to OIP już z góry jest tak przegrane i jak gdyby nie ma o czym tutaj dyskutować. Bo myślę, że warto tutaj jednak spojrzeć na to tak bardziej całościowo i przede wszystkim porównywać raz jeszcze, powiem, porównywalne. Ja może jeszcze jedną rzecz powiem. To ja powiem tak, że ja kilka dni temu wrzuciłem takiego posta na X. pod wpływem słuchanego właśnie podcastu, gdzie wiele różnych osób w Stanach Zjednoczonych, takich powiedzmy z branży finansowej, takich znanych osób komentowało, jak się powinno inwestować. I tam w gruncie rzeczy podcast trwał ponad godzinę, ale tam można było kilka punktów wyciągnąć, co jest ważne w dobrym inwestowaniu.

I tam na pierwszym, że tak powiem, najwyżej na podium było to, że ma być prosty plan inwestycyjny. że ma być dyscyplina i żeby się trzymać strategii i żeby unikać skrajnych błędów, żeby ponosić niskie koszty? żeby mieć długi horyzont inwestycyjny i żeby mocno się dywersyfikować. I tutaj myślę, że jeżeli chodzi o takie proste narzędzia jak właśnie OIP, bo też widziałem takie narzekania, że fajnie byłoby to mieć na rachunku maklerskim. Ja też bym wolał, nie ukrywam, mieć to na rachunku maklerskim, ale zdaję sobie sprawę, że jestem w jakimś tam procencie nikłym społeczeństwa, które zajmuje się ETF-ami. A większość osób po prostu nie tylko, że nie inwestowałaby samodzielnie, ale być może by popełniła duże błędy, które by kosztowały znaczące pieniądze.

No ja mam świeżo w pamięci nadal, chociaż to już upłynęło sporo lat, rok 2008, 2009. To był mój taki chrzest inwestorski, bym powiedział. I mogę powiedzieć z czystym sumieniem, jak ktoś zaczął inwestowanie po roku 2008, to ja do dziś szczerze bym powiedział, że ja nawet nie widziałem porządnej bessy na rynku akcji. Znaczy właściwie dla mnie od roku 2008 to ja bym powiedział, że mamy hossę. To tyle w temacie. Grzegorz? Powiem szczerze przynajmniej, że nie mam tego rachunku jeszcze, tego OIP. I chyba nie możesz mieć. No właśnie, tak, dokładnie. Tego nie mogę mieć. To było moje pytanie tak naprawdę. To jeszcze powiedz czemu. No właśnie, pewnie dlatego, że mieszkam i pracuję za granicą, ale czy myślisz, że jest w ogóle jakaś taka opcja kiedykolwiek, żeby było tak, że na przykład nawet jak nie pracujesz... Mówię o tym, o case'ie takich Polaków, którzy wyjechali za granicę.

pracują za granicę przez jakiś czas, może dłużej, może krócej, czy jest taka opcja, że oni by naprawdę, czy można otworzyć to konto w Polsce, na przykład jeżeli otworzyli tę OIP wcześniej, przed wyjazdem? Co się wtedy dzieje? Mówimy o Unii Europejskiej, bo z tego co wiem, to też jesteś poza, niestety, poza Unią Europejską, więc tu pewnie takiej opcji nie będzie. Natomiast cała idea jest taka właśnie, żeby taka możliwość była, tylko do tego, żeby tak było w pełni, no to... muszą działać instytucje i pewnie fajnie, żeby działało ponad jedną instytucję dostawcy OIP w danym kraju, no bo jak teraz wyjedziesz na zachód, no to w żadnym kraju tego OIP jeszcze nie ma. My w tym roku tą lukę chcemy, w kolejnym roku chcemy tą lukę pokonać, bo chcemy wejść na...

7-8 zachodnich rynków z tym produktem, więc wtedy będzie już nie tylko w teorii, ale rzeczywiście możliwość przenoszenia się między krajami, czyli wyjedziesz do pracy do Niemiec, wrócisz po 20 latach do Polski i będziesz mógł sam zdecydować, w którym reżimie podatkowym chcesz dalej prowadzić to. to OIP. Z dobrych informacji, pewnie to głupio zabrzmi, bo pojawia się konkurencja, więc nie jesteśmy już sami, ale moim zdaniem jest dobra informacja dla rozwoju tego produktu, no to jest drugi dostawca, Life Goals, cypryjski podmiot, który już zarejestrował się nawet w Polsce, więc od dwóch tygodni chyba, więc próbujcie może, sprawdźcie jak to tam też wygląda. To jest o tyle ważne, że jest możliwy też transfer między kontami OIP, więc jakby jak się pojawią nowi gracze, to też będziecie niezadowoleni z usług naszych na przykład albo na odwrót, to będziecie mogli sobie te pieniądze przenieść, więc to też jest bardzo fajna opcja.