Mentionsy Mentionsy
Jadeitowy Podcast
Jadeitowy Podcast

Transboundary. Languages ​​as a tool of contemporary art

12.10.2026 ·1 godz 19 min

Transgraniczny, interkulturowy odcinek w języku polskim i angielskim, w którym rozmawiam z parą artystów z Polski i Makau o kreowaniu autotożsamości, realizowaniu jej poprzez sztukę, roli języka w odkrywaniu swojej przynależności kulturowej oraz pamięci historycznej i znaczeniu migracji na aktywność zawodową moich Gości.Goście: Marta Stanisława Sala, Cheong Kin ManRozmawia: Sandra Krawczyszyn-Szczotka

Tutaj myślę język będzie też ważnym aspektem naszej dzisiejszej rozmowy. I pamięci transnarodowej. Marta kształciła się w zakresie malarstwa na krakowskiej ASP. oraz studiowała sztukę w kontekście na ASP w Berlinie. Natomiast Aman prowadzi badania doktorackie w Lizbonie poświęcone praktykom translingwalnym i autoetnografii. Istotną inspirację dla ich twórczości stanowią doświadczenia z dzieciństwa, od budowania klockowych miast, domowego teatru u Marty, po popularną w Hongkongu i Macau grę w deptanie po stopach, zapamiętaną i tutaj podkreślaną w biogramie Amana.

So Marta is Polish, Aman is Jest z Macau, ale również mieszkasz w różnych miastach, krajach w Europie, w Azji. Co oznacza dla Ciebie kulturowa identyfikacja dzisiaj? I jak migracja i życie w kilku językach, w kilku kulturach ujawnia sposób, w jaki myślisz o sobie i praktyce artystycznej? Musi być zrozumiane razem, prawda? Prowadzenie własnego życia i twoje profesjonalne, artystyczne życie. Tak, bardzo dziękuję za tę okazję. Myślę, że jest to bardzo ważne dla nas, aby być połączonymi z różnymi kulturami.

Na przykład przez ten podcast zrobiony przez ciebie. Myślę, że najważniejszą rzeczą Dla mnie, i myślę, że dla Marta też, jest to w międzyczasie, które zawsze próbujemy podkreślić, albo w naszym pracy, albo w naszym doświadczeniu dzisiejszej życia, ponieważ ja sam, moja postać to studia polskie, więc zacząłem, jestem z Macau, Zanim zacząłem się interesować historią Makau, nie wiedziałem o niej dużo, ale już się urodziłem, mówię kantonijski jako większość języków, a potem miałeś...

Wiesz, miałeś tę flagę portugalską, która uciekała jak dziecko, więc wiesz, to było już coś, co było intrygujące. I wtedy chciałem zrozumieć historię Makau lepiej, więc zacząłem nauczyć się portugalskiego. I myślę, że to mnie stworzyło jako człowieka na zawsze. Bo to zawsze chodzi o przesłanie. Życie w Berlinie przez 10 lat tylko zmęczyło to. Żyjemy codziennie między językami i zawsze próbowałem zrobić tę metaforę, że kiedy mówię język, nawet czasami w mojej własnej matce języku, to mówię słowa,

I potem próbuję go zabrać, ale muszę zrobić akwes, żeby go naprawdę zabrać na końcu. Nasza doświadczalność jest taka, że mówimy po niemiecku w naszym mieszkaniu i... nie wiem, myślę, że potrzebuję jakiegoś czasu, żeby mówić lepiej. Chodzi o temat, który jest dla nas w międzyczasie, w jednym miejscu, który stworzył naszą identitę. Nie mogę powiedzieć, że jestem z Macau, ale jestem też bardzo zadowolony,

Odznaczyć, że dotąd jest polskie, dotąd jest niemieckie, a odtąd jest chińskie. Przejdziemy sobie do takiej roli społecznej w waszych działaniach. To, o czym też mówiłaś na początku w kontekście kultury słowiańskiej, to wydaje mi się, że to jest też kwestia materiałów. Niestety ta kultura słowiańska była przekazywana ustnie i mamy bardzo, czy praktycznie nie mamy tekstów, na których można bazować jakieś tam badania, a inaczej, może się mylę, ale może inaczej to jest w kontekście Macau.

So Aman, if you can tell me briefly about the... Because as far as I understand, you studied Portuguese to understand the sources that you are reading, to get deeper in the sources from the period that Macau was the Portuguese colony, right? So it makes the history available for you. Rozmawiamy o tym, że słowiańska kultura ma ten problem, że nie było tak wielu źródłów, które zostały napisane. To jest dla nas wyzwanie, żeby odkryć polsko-słowiańską, centralno-wschodnioeuropejską kulturę.

Jak to wygląda w Macau? Jak łatwo było dla Ciebie, jeśli wreszcie mogłeś zrozumieć język portugalski? Oh wow. Yeah, I wish I will chat GPT, you know, because there's a lot of questions at once. And I think the, you know, when we talk about, I think I was, I'm very happy. It's the very first time that, by the way, that I'm using this Chinese app. Transboundary. Languages as a tool of contemporary art.

Próbuję porozmawiać. Dziś jest trudniej To znaleźć źródła na temat kultury słowiańskiej, ponieważ przejeżdżają oralnie, a nie w pisanym formie. Jak to wygląda w historii Macau? Czy jest to łatwiejsze dla Ciebie, gdy rozumiesz język, czy też masz pewne wyzwania w znalezieniu źródł, które mogą być sprawdzone? I think it's a very difficult question for me. And I don't know, also don't know how to compare it, because you know, look, first, so Polish is established modern and modernized European language.

So even you speak orally, so you have a very complete, how to say, Kolekcja czy archiwum. Wszystko, co potrzebujesz, nawet jeśli mówisz. Uważam, że archiwum oryginalne jest również archiwum. I mogę sobie wyobrazić, że z powodu europejskiej tradycji, niemieckiej tradycji, aby zajmować się wszystkimi historiami oryginalnymi, jak mężczyznami, jak to powiedzieć, fairy tale'ami. Ale czasami jest to niezbędne, wiecie? Mamy te góry w tych archiwach. Więc to jest to, o czym mówię z powodu wyzwania. Więc chcę zrozumieć, czy... When you learned Portuguese, was it easy for you to discover the history of Macau?

I don't want the comparison with the Polish history this much, the Slavic history. I want to understand how it enabled you to go through the Macau history. I found it tricky. To jest bardzo ważne dla mnie, żeby zrozumieć, że każda język ma swój uniwersum. Jeśli bym w ogóle nie mówił po polsku, to wciąż miałbym dostęp do tych języków. Transboundary. Languages as a tool of contemporary art

Uważam, że Macau jest przypadkiem całkowitej schizofrenii. Bo w jednym języku mówisz o jednej rzeczy, a w innym języku mówisz o tej samej rzeczy, ale masz dwie perspektywy, nawet dwie historie i dwie postaci, które są zupełnie inne. Kiedy patrzę na polską kulturę, mam wrażenie, że ta, nie nazwijmy ją różnością, nazwijmy ją skrzyżowaniem, w historii jest wiele różnych sposobów, jak się na coś inaczej patrzeć, została wielokrotnie zniszczona. I wracając do Twojej pytania, jeśli dobrze się to zrozumiałeś, nie sądziłem, że nauczanie po polsku był jedynym sposobem, aby lepiej zrozumieć historię, ponieważ na jednej stronie myślałem, że tak będzie, a inaczej bym nie poszedł na studia, ale na drugiej stronie

Kiedy nauczysz innego języka, cel jest o tym, żeby nauczyć innego perspektywy, a nie nauczyć innej rzeczywistości. Ale oczywiście perspektywa zmienia rzeczywistość. Czuję bardzo mocno, że w Macau mamy bardzo mocne schizofrenie, tak jak w Portugalii, tutaj w Lisbie. To, o czym rozmawiamy akademicznie, bardzo często nie ma nic do związania z tym. What people in Macau might be discussing. So that's a big gap. And I'm very curious how this gap can exist in the Polish modern

Narratywę, bo to była bardzo życzliwa lekcja historii z matką i jej rodziną, jak ta polska, prawdopodobnie polska identyfikacja i modernizacja historii. Więc jest to tak kompleks. Tak, to jest bardzo kompleksowe, ale myślę, że jest to podobne do Macau, a także do Chin w generalnej historii modernistycznej. Jest to bardzo kompleksowe i nawet w dzisiejszych czasach można je zobaczyć. Marta też wspomniała o Brazylii, że mimo że mówisz po portugalsku, ona lepiej zrozumie np. jakiś rodzaj sztuki, ponieważ jest to kontekstowe i pochodzi od

So even for us Europeans we can differ. But I think it's also similar for the Chinese or the Cantonese languages that you can also differ. Or maybe this is Cantonese from Hong Kong, this is Cantonese from Macau, or maybe Cantonese from other different provinces in China. Tak jak kiedyś rozmawiałam z jakimiś przyjaciółmi. Tak, ale nie było jasne. Przepraszam. Mówiłem po angielsku, a ty mówisz po angielsku, ponieważ na przykład Marta ma taki bardzo typiczny język po angielsku-polski. To jest coś bardzo diasporycznego, co zrozumiesz od osoby, która mieszka na południu. A Marta ma taki sposób mówienia po angielsku.

Ale właśnie to, żeby powiedzieć, że kreacja języka jest częścią naszego życia. Wszyscy kreujemy, bo kiedy mówimy, tylko jedno słowo, Ludzie mniej więcej wiedzą, kim jesteśmy, więc to jest część kreacji. I jeszcze, żeby skończyć tę odpowiedź, używając słowa kreacja, w rzeczywistości bardzo się zainteresowałem etymologią, i bardzo zgodę się z Ai Weiwei, kiedy powiedział, że kreacja jest rzeczą Boga. To jest takie ciężkie słowo, kreacja. Myślę, że ja jako chiński człowiek, często mówię, że jestem z Macau, ale z kulturą chińską, z kulturą kantynską, jako chiński człowiek, powiem tak, że my kopiujemy,

Czymś innym są kolonie, a mam zawsze podkreślać, czymś innym są kolonie portugalskie w Afryce niż historia Macao. Więc to też często... Zaryzykuję tutaj innym przykładem, też mam takie poczucie, że kontekst Japonii jest zupełnie inaczej odbierany na Tajwanie na przykład, a w Chinach kontynentalnych, więc faktycznie myślę, że to, że na przykład w Berlinie mieliście ten miks kulturowy Czy ty miałaś podczas studiów i że to jest to, czego ci na przykład brakowało? To jest jednocześnie taki miecz obusieczny, bo może być to źródłem też pewnych wyzwań w sztuce.

This world trip actually inspired us so much from Europe, then to Macau, then to Brazil and now back to Europe in Portugal. I think the most important thing is we try to be a little bit more together and once we are together, once we talk and we accept that we might not always accept the other opinions, then some beautiful Jeśli eksperymenty mogą się wywołać, to możemy po prostu zaakceptować, że nie zaakceptujemy zawsze innych opinii, ale możemy być razem. I myślę, że to jest to, o czym mówię. Właściwie też trochę to nauczyłem się od Marta.

Nie jest to o tym, czy to z innych artystów, w tej chwili w Bruselu. Nie jest to o tym, o czym robimy. That we are together. Not about to do white things. To be together. So I think we can invite our auditors to take part in your activities. I think that I will be sharing also the details. So feel free to let me know anytime. No matter if you are in Poland or in Germany or Macau, whatever, because I know that a lot of Polish also live abroad and they might be interested.

Pokazano wszystkie 19 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.