Sowiecki cios w plecy

Gdy bowiem zastanawiamy się nad genezą sowieckiej agresji, to widzimy jej związek z sowiecko-niemieckim traktatem o nieagresji z 23 sierpnia 1939 roku. Ten pakt Ribbentrop-Mołotow, nazwany tak od nazwisk ministrów spraw zagranicznych III Rzeszy Niemieckiej i Związku Sowieckiego, w swej jawnej części nie zawierał nic, co poza zdumiewającym faktem jego podpisania powinno kogokolwiek niepokoić. Jednak pakt o nieagresji podpisywały dwa państwa, które nie miały wspólnej linii granicznej. W dodatku państwa o systemach totalitarnych, ale całkowicie pod względem ideologicznym przeciwstawnych. W Niemczech narodowy socjalizm był ideologią zdecydowanie antykomunistyczną, co łatwo można było dostrzec w ostrej, antykomunistycznej i antysowieckiej retoryce niemieckich polityków.

Wolał czekać i obserwować przebieg wydarzeń. Chciał też zakończyć konflikt z Japonią na Dalekim Wschodzie, aby nie ryzykować wojny na dwa fronty. Dzięki opublikowaniu w 1949 roku przez Departament Stanu USA zdobytych niemieckich dokumentów posiadamy informację jak bardzo III Rzesza oczekiwała sowieckiej akcji i jak często dyplomacja niemiecka usiłowała naciskać na Kreml, aby nastąpiło to jak najszybciej. Jedna z takich prób była związana z osobą niemieckiego ambasadora w Rosji, Friedricha Wernera von Schulenburga. Wieczorem 16 września 1939 r. udał się na Kreml, by uzyskać jakiekolwiek informacje. Tym razem mógł wysłać swemu Führerowi bardziej optymistyczne wiadomości.