Sowiecki cios w plecy

Polska znalazła się w rozpaczliwej sytuacji. Jeżeli Francja i Anglia nie przystąpią natychmiast do ataku, Związek Radziecki zaatakuje i zaanektuje wschodnią Polskę. Zupełnie odmiennie sytuację na wschodzie interpretował dotychczasowy konstruktor polskiej polityki zagranicznej, pułkownik Józef Beck. Polski minister spraw zagranicznych nie wierzył w niebezpieczeństwo sowieckiej agresji. 11 września w liście do naczelnego wodza marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego jako nierealne określał pogłoski o możliwym podziale Polski przez Niemcy i Sowiety. Szukał natomiast możliwości wsparcia materiałowego polskiej armii ze strony Moskwy. Jeszcze 16 września minister Beck skierował do polskiego ambasadora Wacława Grzybowskiego instrukcję, w której stwierdzał.

Na dotychczasowe zapytania w sprawie zakupów w Rosji otrzymywaliśmy odpowiedzi wymijające. Proszę zwrócić się do Mołotowa z zapytaniem. Czy w obecnej ciężkiej sytuacji Polska może liczyć na zakup żywności, materiałów sanitarnych, tranzyt materiału wojennego z krajów sprzymierzonych? Minister Beck nachłodno oceniał politykę, a jednak tu ulegał złudzeniom. Naiwność? Brak ostrzeżeń ze strony aliantów? Odsuwanie od siebie takiego biegu zdarzeń, który oznaczałby całkowitą klęskę zarówno państwa, jak i osobistą? A może Moskwa potrafiła zastosować skuteczną maskierowkę swoich poczynań? Wszak 8 września ambasador Grzybowski pisał do ministra Becka w depeszy.

Sowiety staną na linii bezwzględnej rezerwy i neutralności. A jednak, gdy zaczęły docierać informacje o koncentracji sowieckich oddziałów w pobliżu polskiej granicy, musiał mieć świadomość nadchodzącej katastrofy. Amerykański dyplomata zapamiętał, że w tych dniach minister Beck zapadł na całkowitą bezsenność i zaczął zdradzać coraz wyraźniejszy niepokój. Nie zachowały się jednak żadne jego wypowiedzi odnoszące się do groźby sowieckiej agresji. Bo cóż w takiej sytuacji mógł powiedzieć? Od pierwszych dni kampanii wojennej przeciwko Polsce nasi zachodni sojusznicy robili wszystko, aby odwlec moment przyjścia II Rzeczpospolitej z realną pomocą militarną.