Anna Walentynowicz | Podcast historyczny Radia Olsztyn

Pomimo przeciwności opozycja demokratyczna w PRL rosła w siłę. Anna Walentynowicz zaś stawała się jedną z czołowych działaczek. To dlatego zwolnienie dyscyplinarne jakie przekazała jej dyrekcja Stoczni Gdańskiej 7 sierpnia 1980 było bezpośrednim powodem wybuchu słynnego strajku w Stoczni Gdańskiej i początkiem karnawału Solidarności. W uzasadnieniu zwolnienia podano, iż przyczyną było naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, niepodjęcie pracy w dziale GS oraz nieobecność w pracy bez usprawiedliwienia. Walentynowicz po części sama sprowokowała swoje zwolnienie. Wspominał ówczesny dyrektor Stoczni Gdańskiej, Klemens Gniech. Na sugestie bezpieki została przesunięta z hali centralnej do magazynu RUR i po prostu nie przychodziła do nowego miejsca pracy.

Jednakże prawdziwie przełomowym postulatem był ten pierwszy na liście. Jego treść brzmiała Akceptacja niezależnych od partii i pracowników wolnych związków zawodowych wynikających z ratyfikowanych przez PRL konwencji nr 87 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczących wolności związków zawodowych. 31 sierpnia w Gdańsku przedstawiciel rządu komunistycznego Mieczysław Jagielski po trudnych negocjacjach, w których aktywnie uczestniczyła Anna Walentynowicz podpisał na terenie Stoczni Gdańskiej wraz z Lechem Wałęsą porozumienia sierpniowe. Komuniści oficjalnie zezwolili na wolne związki zawodowe w ludowej Polsce. Niedługo później, 17 września 1980, Międzyzakładowy Komitet Strajkowy został przekształcony w Niezależny Samorządny Związek Zawodowy NSZZ Solidarność.

Nazwę wymyślił Karol Modzelewski. Anna Walentynowicz wraz z innymi opozycjonistami po wielu miesiącach ciężkiej i żmudnej pracy odniosła sukces. Solidarność! Solidarność! Solidarność! Powstanie NSZZ Solidarność było momentem przełomowym w historii PRL. Przez następne miesiące powstawały w całej Polsce i w różnych środowiskach oddziały Solidarności. W fabrykach, w państwowych gospodarstwach rolnych, wśród rolników indywidualnych, na uniwersytetach, w urzędach i w wielu innych miejscach tworzono NSZZ Solidarność. Na początku roku 1981 nowa organizacja opozycyjna zgromadziła aż 10 milionów Polaków, co było prawdziwym ewenementem w całym bloku wschodnim.

Pomimo różnic łączyła tych ludzi negatywna ocena PRL. W którym zgodnie dostrzegali totalitaryzm, łamanie praw człowieka, zależność od Związku Sowieckiego oraz niereformowalność niewydolnego systemu komunistycznego. Anna Walentynowicz wraz z Bogdanem Borusewiczem, Andrzejem Gwiazdą, Karolem Modzelewskim, Janem Olszewskim czy też Jarosławem i Lechem Kaczyńskimi opowiadała się za jednym ogólnopolskim związkiem opozycyjnym ze strukturą terytorialną i branżową. Niestety przez kolejne miesiące od porozumień sierpniowych wewnątrz Solidarności narastał konflikt pomiędzy Lechem Wałęsą oraz Anną Walentynowicz. Różniły ich odmienne taktyki rozmów z komunistami i inna wizja wolnej Polski.

3 kwietnia 1981 Walentynowicz została odwołana z Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego Solidarności w Gdańsku oraz nie była już wybierana na delegatkę do związkowych zjazdów. Solidarność, do której powstania w znaczący sposób przyczyniła się również Anna Walentynowicz, w praktyce była bezpośrednim zagrożeniem dla ustroju komunistycznego, nie tylko nad Wisłą. Komunizm wykluczał bowiem istnienie samodzielnych organizacji politycznych będących poza ścisłą kontrolą rządu. Anna Walentynowicz wraz z innymi czołowymi działaczami opozycyjnymi stała się wrogiem PRL. Służba Bezpieczeństwa podjęła nawet nieudaną próbę otrucia zasłużonej polskiej opozycjonistki oraz doprowadzenia do jej śmierci.

14 i 15 grudnia 1981 roku w Gdańsku, będąc członkiem Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Solidarność. którego działalność została zawieszona na mocy przepisów o stanie wojennym, nie odstąpiła od udziału w kontynuowaniu działalności tego związku na terenie Stoczni Gdańskiej im. Lenina. Organizowała wraz z przywódcami utworzonego w tejże Stoczni Ogólnopolskiego Komitetu Strajkowego akcję protestacyjną skierowaną przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego i akcji sił porządkowych zmierzających do skłonienia pracowników Stoczni do jej opuszczenia. Do końca lat 80. NZZ Solidarność był zdelegalizowanym związkiem zawodowym, a wszelkie formy podziemnej działalności antykomunistycznej były brutalnie likwidowane przez SB.