Anna Walentynowicz | Podcast historyczny Radia Olsztyn

Historyczny leksykon IPN. Walczyła o wolną Polskę w trudnych latach komunizmu. Znacząco przyczyniła się do podpisanych 31 sierpnia 1980 porozumień sierpniowych. Anna Walentynowicz. Kim była ta prosta kobieta z Kresów Wschodnich, która dzielnie stawiała opór komunistom? Opowiada Mateusz Wojciechowski z IPN w Olsztynie. Był rok 1929. Polska powróciła już na mapy świata po wielu dekadach zaborów. W miejscowości Sadowe na Wołyniu, należącym wówczas do II Rzeczpospolitej, 15 sierpnia przyszła na świat Anna Walentynowicz.

Stąd Anna od urodzenia posiadała polskie obywatelstwo oraz utożsamiała się z polskością. Co więcej, świadomie wybrała naród polski i do końca życia czuła się Polką. Szczęśliwie ominął ją również wielki głód na Ukrainie. Dramat ludności ukraińskiej w Związku Sowieckim, głodzonej w wyniku decyzji politycznych z Moskwy, rozgrywał się niedaleko rodzinnej miejscowości Anny Walentynowicz. Mijały lata trzydzieste. Wybuchła II wojna światowa, od której Anna, będąc jeszcze dzieckiem, ucierpiała szczególnie boleśnie. Armia Czerwona pojawiła się w miejscowości Sadowe już 17 września. Ojciec Anny, Nazar, zaginął walcząc w kampanii wrześniowej. Matka, Pryśka, zmarła wkrótce na zawał serca.

Po zakończeniu II wojny światowej, gdy przeprowadzane były wielkie migracje ludności w Europie, Anna znalazła się w ogromnej grupie repatriantów, którzy na zawsze opuścili kresy wschodnie. Los skierował ją wraz z rodziną Teleśnickich do Gdańska. To właśnie tam przyszło jej wieść dorosłe życie, pracować zawodowo, założyć rodzinę i współtworzyć opozycję demokratyczną w socjalistycznej Polsce. W pierwszych latach powojennych Anna wciąż pracowała jako służąca u rodziny Teleśnickich. Później zaś podjęła pracę fizyczną w Przemyśle. W tamtym okresie uwierzyła, przynajmniej częściowo, w lepszą socjalistyczną rzeczywistość, w której dane jej będzie, pomimo wiejskiego pochodzenia, doświadczyć awansu społecznego.