ZAŁOGA ZNIKNĘŁA BEZ ŚLADU - Tajemnica sterowca L-8 | 137.

Jest niedziela 16 sierpnia 1942 roku. Dochodzi 8.17. Gdzieś nad Pacyfikiem u wybrzeży Kalifornii powinien znajdować się niewielki sterowiec amerykańskiej marynarki oznaczony jako L-8. Wystartował nieco ponad dwie godziny wcześniej na rutynowy patrol i zgodnie z planem jeszcze przed południem powinien wrócić do bazy. Wing Control próbuje nawiązać z nim kontakt, jednak nie ma odpowiedzi. Sama nieudana próba połączenia nie oznacza jeszcze katastrofy. Sterowiec znajduje się nad oceanem, z dala od bazy, a łączność radiowa w 1942 roku nie daje gwarancji, że każde wyzwanie natychmiast dotrze do odbiorcy.

Do tego dowódca L-8 dobrze zna zarówno maszynę jak i rejon, w którym działa. Nie ma więc powodu, by po jednej próbie kontaktu od razu zakładać najgorsze. Mijają jednak kolejne minuty, a sterowiec nadal się nie odzywa. Ostatnia potwierdzona wiadomość z jego pokładu została odebrana 35 minut wcześniej i z czasem właśnie ta przerwa zacznie nabierać coraz większego znaczenia. Żeby zrozumieć dlaczego, trzeba wrócić do początku tego poranka, a dokładniej do godziny 6.03.

Niedziela 6 sierpnia 1942 roku. Godzina 6.03. L-8 opuszcza Treasure Island w Zatoce San Francisco. Nie jest jednym z tych ogromnych sterowców, które kojarzą się z międzywojennymi cepelinami i podróżami przez Atlantyk. Maszyny typu L są znacznie mniejsze. Pod wypełnioną helem powłoką znajduje się gondola z dwoma silnikami, stanowiskami załogi, radiem i wyposażeniem potrzebnym podczas patroli nad oceanem. Tego ranka w gondoli są tylko dwaj ludzie. Sterowcem dowodzi 27-letni porusznik Ernest Dewitt Corey, który ma za sobą setki godzin spędzonych na sterowcach.

Dobrze zna właśnie maszyny typu L i od miesięcy wykonuje patrole w rejonie San Francisco. Z samym L-8 również zetknął się już wcześniej. To nie był jego pierwszy lot na tej maszynie. Kilka miesięcy przed tym lotem sterowiec odegrał niewielką rolę w przygotowaniach do jednej z najbardziej znanych amerykańskich operacji pierwszego roku wojny. L-8 wykorzystano przy dostarczeniu części na lotniskowiec USS Hornet przed rajdem do Little, a Corey był jednym z ludzi, którzy tę maszynę prowadzili. Tego dnia nie czeka go jednak nic podobnego. Ma wykonać jeden z lotów stanowiących codzienność jednostki patrolowej. Drugim człowiekiem na pokładzie jest Ensign Charles Ellis Adams.

Jego droga służby wyglądała inaczej, ale trudno było nazwać go niedoświadczonym. Ze sterowcami związany jest on od lat i spędził w nich ponad 2000 godzin. Niedawno został oficerem i podczas tego lotu nadal zdobywa doświadczenie związane z rolą pilota oraz działaniami patrolowymi. Formalnie to Cody dowodził L-8, ale Adams nie jest człowiekiem, którego trzeba od podstaw uczyć zachowania sterowca. Obaj dobrze znają ten rodzaj lotnictwa i wiedzą z czym wiąże się wielogodzinny lot nad wodą. L-8 należy do Airship Patrol Squad 32. W 1942 roku sterowce tej jednostki patrolują zachodnie wybrzeże, obserwując powierzchnię oceanu i wypatrując śladów mogących świadczyć o obecności okrętów podwodnych.

Ich przewaga nad szybszymi samolotami jest bardzo praktyczna. Sterowiec może długo pozostawać nad jednym obszarem, zwolnić, krążyć, zejść nisko nad wodę i przez dłuższą chwilę obserwować coś, co wzbudziło podejrzenie. To właśnie taki charakter ma dzisiejsza misja. L-8 ma wyjść nad ocean, przelecieć w stronę Farallon Island, później dalej wzdłuż wybrzeża i około 10.30 wrócić na Treasure Island. Na pokładzie znajdują się radio, wyposażenie ratunkowe, karabin maszynowy oraz dwie bomby głębinowe przeznaczone do użycia przeciwko okrętom podwodnym, ale przez pierwszą część lotu nic nie wskazuje, żeby którekolwiek z tych elementów miało odegrać szczególną rolę.

L-8 w tamtym momencie po prostu wykonywał patrol. Minęła pierwsza godzina, potem kolejna część trasy i dopiero około godziny 7.38 radio odzywa się z czymś konkretnym. Cody przekazuje pozycję. Pozycja 4 mile na wschód od Farlands. Pozostańcie w gotowości. Sam meldunek nie brzmi alarmująco. Załoga podaje gdzie się znajduje i sygnalizuje, że za chwilę może mieć coś więcej do przekazania. Zaledwie 4 minuty później rzeczywiście przyszła druga transmisja. Była wtedy 07.42. I'm investigating suspicious oil slick.

Stand by. Badam podejrzaną plamę oleju. W gotowości. W tamtym momencie L-8 nie kontynuował więc od razu trasy, tylko pozostawał nad rejonem, który zwrócił uwagę załogi. Warto jednak zachować dokładnie to, co Cody powiedział bez dopisywania do jego meldunku czegoś bardziej dramatycznego. Nie zgłosił on japońskiego okrętu podwodnego, nie powiedział, że widzi peryskop i nie przekazał, że nawiązał kontakt z przeciwnikiem. Zobaczyli oni plamę oleju. W innym czasie i podczas innego rodzaju lotu taka obserwacja mogłaby nie mieć większego znaczenia, ale w sierpniu 1942 roku sytuacja wyglądała zupełnie inaczej.

Od ataku na Pearl Harbor minęło niewiele ponad 8 miesięcy, a zagrożenie ze strony japońskich okrętów podwodnych u zachodnich wybrzeży Stanów Zjednoczonych nie istniało wyłącznie w wyobraźni ludzi. Zaledwie kilka miesięcy wcześniej I-17 wynurzył się u wybrzeży Kalifornii i ostrzelał okolice pola naftowego Ellwood, a inne japońskie jednostki również działały w tej części Pacyfiku. Dlatego ta plama oleju podczas zwykłego rejsu cywilnego mogła być tylko plamą podczas gdy dla załogi patrolu przeciwpodwodnego była czymś co należało sprawdzić. L-8 nadawał się do tego szczególnie dobrze, bo mógł zejść niżej, zmniejszyć prędkość i przez dłuższy czas obserwować powierzchnię.

Jeśli coś na wodzie wzbudziłoby podejrzenie Cody'ego i Adamsa, nie musieli przelecieć nad tym miejscem raz i kontynuować trasy. Z późniejszych relacji ludzi, którzy znajdowali się w pobliżu, wynika, że właśnie tak było. L-8 rzeczywiście krążył nad badanym obszarem. Schodził nisko nad wodę, a w pobliżu pojawiły się także znaczniki dymne używane podczas takich działań. Sterowiec nie nadał więc o 7.42 ostatniego meldunku i nie zniknął natychmiast z pola widzenia. Przed jakiś czas nadal pozostawał nad oceanem, nad rejonem plamy, wykonując swoje zadanie, którym zajmował się już przed utratą łączności.

W bazie jednak czekają na kolejną transmisję, bo Cody przecież powiedział standby. Mija kilka minut, potem następne, a wiadomość nie przychodzi. O 8.17 Wing Control po raz pierwszy próbuje wywołać L-8, lecz sterowiec nie odpowiada. Początkowo można to jeszcze tłumaczyć na kilka sposobów. Załoga może być zajęta obserwacją, problem może dotyczyć odbioru albo samego radia. A nawet jeśli patrol się przedłuża, w tej chwili nie oznacza to automatycznie katastrofy. Ten sam brak odpowiedzi, który o 8.17 można jeszcze potraktować jako coś przejściowego. Za godzinę będzie jednak znaczyło trochę więcej, a wraz ze zbliżaniem się planowanego czasu powrotu coraz trudniej będzie uznawać go za zwykłą niedogodność.

Na razie bardzo łatwo ułożyć prostą wersję wydarzeń. O 7.42 Corrie informuje o podejrzanej plamie. Później radio milknie, więc coś złego mogło wydarzyć się właśnie wtedy. Tyle, że L-8 był obserwowany także z powierzchni. W rejonie patrolu znajdowały się inne jednostki, między innymi Daisy Gray oraz Albert Galatin. Ludzie na ich pokładach mogli patrzeć na sterowiec z dołu, podczas gdy Cody i Adams sprawdzali miejsce zgłoszone przez radio.

Z relacji wynika, że L-8 nadal wykonywał manewry nad wodą, pozostawał w pobliżu plamy, krążył i schodził nisko. W pewnym momencie jeden z obserwatorów z Daisy Gray miał spojrzeć w stronę gondoli przez lornetkę. Twierdził on później, że widział w niej dwóch mężczyzn. Nie mamy fotografii tej chwili ani możliwości sprawdzenia po tylu latach kogo dokładnie widział i z jaką pewnością można było rozpoznać ludzi w gondoli, ale nie trzeba zamieniać tej relacji w pewnik, żeby zobaczyć jej znaczenie. Jeżeli obserwacja była poprawna, Cody i Adams znajdowali się w L-8 także po ostatniej potwierdzonej transmisji. Wtedy 7.42 pozostaje być oczywistą granicą między lotem z załogą, a lotem bez niej.

Od tej chwili można śledzić przede wszystkim sam sterowiec, podczas gdy radio nadal pozostaje ciche. Minęła kolejna część poranka. Początkowo brak odpowiedzi można było tłumaczyć przedłużającym się sprawdzaniem rejonu albo problemem z łącznością, ale wraz ze zbliżaniem się 10.30 takie wyjaśnienie staje się coraz mniej wygodne. O tej porze patrol powinien się już kończyć, a L-8 powinien wracać na Treasure Island. Tymczasem nie ma ani sterowca, ani kolejnego meldunku. I właśnie wtedy, kiedy sytuacja zaczyna wyglądać coraz poważniej, L-8 ponownie pojawia się w czyimś polu widzenia.

O 10.49 dostrzega go pilot Pan American Clippera. Po kilku godzinach, podczas których informacje o sterowcu ograniczyły się głównie do wcześniejszych obserwacji i ciszy radiowej, sama maszyna znów zostaje odnaleziona. To zmienia sytuację, bo oznacza, że L-8 nie wpadł do oceanu w rejonie plamy i nie zniknął razem z załogą. Nadal znajduje się w powietrzu, a wkrótce pojawiają się kolejne obserwacje z wojskowych samolotów. Sterowiec jest coraz bliżej wybrzeża. Około 11 jeden z Kingfisherów widzi go kilka mil od brzegu w rejonie Salada Beach. L-8 znajduje się wtedy wysoko jak na typowe zachowanie takiej maszyny.

W okolicach 2000 stóp wznosi się w stronę warstwy chmur, a później ponownie schodzi. Pilot obserwujący go z samolotu nie jest w stanie zajrzeć do gondoli i powiedzieć czy Corey i Adams nadal tam są. Sam sposób poruszania się L-8 nie wygląda jednak jeszcze jednoznacznie jak całkowicie przypadkowy lot opuszczonej maszyny. Nie dowodzi to, że ktoś jest przy sterach, ale pokazuje, że z zewnątrz wciąż trudno rozstrzygnąć co właściwie dzieje się wewnątrz. Sterowiec tymczasem zbliża się ku lądowi i im jest bliżej tym więcej można zobaczyć. Powłoka nie zachowuje już normalnego kształtu, a L-8 zaczyna schodzić coraz niżej.

To co wcześniej można było obserwować wyłącznie z samolotu, za chwilę zaczynają widzieć ludzie na ziemi. Około 11.15 pojawia się informacja, że L-8 miał wylądować w rejonie Fort Funston. Według tej samej wiadomości dwaj ludzie znajdujący się na pokładzie mieli wysiąść. Gdyby to była prawda, Cały poranek nagle stałby się znacznie łatwiejszy do wyjaśnienia. Sterowiec miał problem, załoga nie mogła skontaktować się z bazą, wylądowała i opuściła maszynę. Przez chwilę? Sprawa może więc wyglądać na zakończoną, tyle że wiadomość jest błędna. L-8 nie zakończył lotu w Fort Fenston i nadal znajduje się w powietrzu.

Teraz jednak zaczyna się jedna z najbardziej niezwykłych części jego trasy. Bo sterowiec schodzi bardzo nisko w rejonie wybrzeża. Nie jest on już punktem widzianym z samolotu kilka mil od brzegu. Znajduje się na wysokości, na której jego zachowanie mogą śledzić ludzie na ziemi. Dochodzi do pierwszego kontaktu z terenem i przez moment mogłoby się wydawać, że właśnie tutaj lot się zakończy. L-8 jednak ponownie odrywa się od ziemi. Przy kolejnych kontaktach z terenem z jednego z mocowań odpada bomba głębinowa ważąca ponad 300 funtów. Sterowcu, w którym każdy większy ubytek masy wpływa na bilans pomiędzy ciężarem a wyporem, tak nagła utrata ładunku nie jest obojętna i mogła dodatkowo zwiększyć tendencję maszyny do ponownego wzniesienia się.

Sterowiec w tym przypadku zamiast pozostać w rejonie plaży, znów idzie w górę, a lot, który wydawał się właśnie kończyć, trwa dalej. Tym razem przed L-8 nie ma już otwartego oceanu. Na jego drodze znajdują się dachy domów, przewody i ulice zabudowanej części miasta. Maszyna porusza się bardzo nisko, z częściowo zapadniętą powłoką, która nie przypomina już normalnie napiętego kształtu sprawnego sterowca. Gondola zwisa pod nią, a cała konstrukcja stopniowo traci wysokość. L-8 zahacza o elementy otoczenia, ale nie zatrzymuje się od razu i przesuwa się dalej w stronę Daly City.

Dla ludzi obserwujących go z ziemi, nie jest to już odległy wojskowy patrol nad Pacyfikiem. Wojskowy sterowiec znajduje się nad ich ulicami, a każdy kolejny kontakt z otoczeniem odbiera mu energię i wysokość. W końcu około 11.30 L-8 dociera do Bellevue Avenue. Tutaj lot naprawdę się kończy. Sterowiec zaczepia o przewody i elementy zabudowy, a gondola opada pomiędzy domami. Po ponad pięciu godzinach od startu L-8 wreszcie przestaje się poruszać. Na miejsce zaczynają schodzić się mieszkańcy, pojawiają się strażacy i policja.

Do tej chwili przez kilka godzin sterowiec można było obserwować tylko z dystansu. Z jednostek na oceanie, z samolotów albo z ziemi kiedy przelatywał nad wybrzeżem. Teraz po raz pierwszy można po prostu podejść do gondoli, sprawdzić czy ludzie w środku potrzebują pomocy i zobaczyć kto wrócił z tego lotu. Ktoś zagląda do środka. Cody'ego tam nie ma. Adamsa również. Przez ostatnie kilka godzin wojsko próbowało ustalić gdzie znajdował się tak naprawdę L-8. Teraz sterowiec został odnaleziony, więc problem zmienił się całkowicie.

Teraz trzeba było zrozumieć w jaki sposób dwóch ludzi mogło zniknąć z jego gondoli podczas lotu rozpoznawczego. Odpowiedzi można było szukać przede wszystkim w tym co zostało w środku. Jedne drzwi znajdowały się w pozycji otwartej, a w ich pobliżu był mikrofon systemu głośnikowego używanego między innymi do komunikowania się z jednostkami na powierzchni. Bardzo łatwo przypisać temu obrazowi ogromne znaczenie, ale same otwarte drzwi nie mówiły jeszcze niczego. L-8 wykonał patrol obserwacyjny nad wodą. Załoga mogła pracować w ich pobliżu, a zanim maszyna zatrzymała się w Daly City, kilkukrotnie zetknęła się już z ziemią i zabudowaniami.

Podczas lotu nad wodą takie wyposażenie mogło być noszone już wcześniej, zanim wydarzyło się cokolwiek nietypowego. Jeżeli Cody i Adams mieli je na sobie przez zwykłą część patrolu, ich brak po wypadku nie wskazuje konkretnej chwili zaginięcia. W środku pozostały również materiały służbowe. Stan gondoli nie wskazywał również na to, by obaj przygotowywali się do planowanego opuszczenia maszyny. Nie było dobrze udokumentowanych śladów krwi ani ostrzału, który pozwalałby powiedzieć, że w gondoli doszło do gwałtownej walki. Uzbrojenie również nie zniknęło w niewytłumaczalny sposób. Jednej bomby głębinowej rzeczywiście brakowało, ale wiadomo już, że została utracona podczas późniejszego kontaktu L-8 z ziemią, podczas gdy druga pozostała przy sterowcu.

W tym momencie naturalnie trzeba było wrócić do radia, bo zanim ktokolwiek pomyślał o zaginięciu Cody'ego i Adamsa, pierwszym sygnałem problemu była właśnie cisza po 7.42. Jeżeli radiostacja zawiodła tuż po ostatnim meldunku, tłumaczyłoby to przynajmniej część tego całego poranka. Jednak po odzyskaniu L-8, instalacje sprawdzono. Po podłączeniu świeżej baterii nadajnik i odbiornik działały prawidłowo i były ustawione na właściwe częstotliwości, ale bateria znajdująca się w sterowcu podczas jego powrotu była niemal wyczerpana. Nie można więc powiedzieć, że przez cały lot Corey i Adams mieli do dyspozycji radio działające idealnie, ale nie znaleziono też jednej oczywistej awarii urządzenia, która sama tłumaczyłaby ciszę od 7.42 aż do końca.

Radio oczywiście może wyjaśniać część braku kontaktu, lecz nie wyjaśnia pustej gondoli. Podobnie jest w tym przypadku z silnikami. Popularna wersja tej historii często przedstawia L-8 jako maszynę, która rozbiła się pomiędzy domami z nadal pracującym napędem. Jednak oględziny nie dają podstaw do tak prostego obrazu. Silniki zostały później sprawdzone i nie znaleziono katastrofalnej awarii, która tłumaczyłaby dlaczego załoga miałaby opuścić sterowiec. W instalacji paliwowej były jedynie niewielkie ślady wody, zbyt małe by same wyjaśnić przebieg całego lotu. Zanim jednak śledczy spróbują zbudować techniczne rozwiązanie zagadki, trzeba zrobić rzecz najbardziej oczywistą.