To jeszcze nie czas na irańską rewolucję. Jakub Gajda. Rozmawia: Estera Flieger

Problem, ale problem głębszy z tego względu, że związany bezpośrednio jakby z kwestiami prawnymi, z kwestiami ustrojowymi, a Irańczycy, jak widzimy teraz na ulicach, podchwycili bardzo szybko to wydarzenie i uczynili z niego taki symbol Opresji i symbol jednocześnie walki z reżimem, walki z władzami Islamskiej Republiki. Wielu Irańczyków tak naprawdę chce, by ta Republika Islamska przestała istnieć. Ot, całe tło. Panie doktorze, jeszcze zanim wejdziemy w szczegóły tego tła, to będę miała takie jedno pytanie, które mnie interesuje jako historyczkę. Powiedział pan o tym, iż rzeczywiście Irańczycy patrzą na Zachód, patrzą na popkulturę, ale czy wśród tych

Walczyli u boku Saddama Husajna przeciwko wojskom irańskim. I co by nie było, co by o Islamskiej Republice nie mówić, no jednak tamta wojna dziś jest postrzegana w percepcji Irajczyków jako wojna po bronie ojczyzny. Więc to jest jakby podstawowa sprawa. Druga sprawa, no mujahedini ludowi, jak sama nazwa wskazuje jednak mujahedini, nie mają tutaj problemu z tym, że kobiety muszą tam nosić chustki na głowach. To zresztą widać po nagraniach samej pani Mariam Rajavi. Ona występuje zawsze i występowała zawsze publicznie w chustce na głowie. To jest element jej tożsamości kulturowej, więc to się tak za bardzo nie zazębia jakby z istotą tych procesów. Mamy także panią Alinę Żad, Masih Alinę Żad, która wydaje się w tej chwili taką osobą najbliżej, najbliżej samym protestującym, jeśli chodzi o ten motyw chustki, od którego się wszystko zaczęło, bo ona przede wszystkim sama nie nosi chusty na głowie i jest jedną z takich wyróżniających się osób przez lata już, jeśli chodzi o

Mają dobrze rozbudowany ten aparat, jak to się mówi, opresji, wyciągania konsekwencji, Więc wielu Irańczyków podejrzewam, że mimo tego, że my widzimy ten wielotysięczny tłum na ulicach, myślę, że wielu jednak siedzi w domu I obserwuję tylko biernie, co się dzieje. Może serce gdzieś im wyrywa się do tego, żeby ten reżim obalić, ale z drugiej strony ich życie nie jest aż tak złe, żeby mieli stawiać wszystko na szalę i ruszać na ulicę. Także musimy też patrzeć na to, co dzieje się w Iranie w taki sposób chłodny mimo wszystko. Wiadomo, że na Zachodzie, jeśli chodzi o tą sferę obyczajową, dla nas to jest bulwersujące, że tam są inne reguły, jeśli chodzi o strój.

Więc to są takie trzy warstwy, które bym wyróżnił tutaj Jest jeszcze czwarta właściwie dość duża warstwa, powiedziałbym. To są Afgańczycy, którzy nielegalnie mieszkają w Iranie, nie mają dokumentów. To jest też kilka milionów osób i to są ludzie, którzy zupełnie żyją jakby na marginesie, stanowią odrębną kastę, kastę powiedziałbym pogardzaną przez większość Irańczyków. No i to też jest jakby nie było pewna siła, która może w jakimś sensie zdecydować o tym, co będzie się działo dalej w Iranie. I spójrzmy jeszcze na układankę międzynarodową i miejsce Iranu w tejże układance, bo protesty, a właściwie wyłączenie internetu w Iranie zwróciło uwagę amerykańskich władz, prawda?

No i wielu Irańczyków uważa, że to jest obstawianie, mówiąc takim językiem, to jest obstawianie nie tego konia w gonitwie, którego należy obstawić, bo jednak wiele osób w Iranie ma świadomość tego, że pierwsze skrzypce na świecie jednak gra jeszcze ciągle Zachód. Rozmawia. Rozmawia. Rozmawia. Rozmawia. Rozmawia. Nie za bardzo nakłaniają Zachód.